Иргэн · Хяналт шат
ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч К- нь хариуцагч П-ээс худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг биелэгдээгүй тул зээлийн хэлбэрээр шилжүүлсэн 123,000,000 төгрөг, орон сууцны үнэ 62,628,470 төгрөг, нийт 185,628,470 төгрөгийг гаргуулах үндсэн нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч П- нь К-ийг автомашин борлуулалтад зуучилж, өөрт нь олгогдох ёстой байсан 133,371,530 төгрөгийг үндэслэлгүйгээр авсан тул К-ээс 80,371,530 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Маргаан нь худалдах-худалдан авах болон зээлийн гэрээний харилцаанаас үүссэн. Нэхэмжлэгч, хариуцагч хоёрын хооронд 9 ширхэг миксер автомашин худалдах, орон сууц болон мөнгөн хөрөнгөөр тооцох тохиролцоо хийгдсэн боловч, хариуцагч эдгээр автомашиныг өөр гуравдагч этгээдүүдэд худалдсан үйл баримттай холбоотой. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 53,000,000 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэгчээс 63,671,531 төгрөг гаргуулан хариуцагчид олгосон. Үндсэн нэхэмжлэлийн 132,628,000 төгрөг, сөрөг нэхэмжлэлийн 17,740,600 төгрөгийн хэсгийг тус тус хэрэгсэхгүй болгосон. Шийдвэрлэхдээ Иргэний хуулийн 186.1, 189.5-ыг баримталсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн, гэрээг буруу дүгнэж хууль хэрэглэсэн, мөн сөрөг нэхэмжлэлийн шийдвэр үндэслэлгүй, өмнөх шүүхийн хүчин төгөлдөр тогтоолд үл нийцсэн гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. Хяналтын шатны шүүх анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалын тогтоох хэсгийн хуулийн зүйл заалтыг Иргэний хуулийн 243.1, 281.1 болгон өөрчилж, бусад хэсгийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх маргааны үйл баримтад үнэн зөв үнэлэлт өгч, зохигчдын хооронд үүссэн эрх зүйн маргааныг үндэслэл бүхий шийдвэрлэсэн. Хоёр шатны шүүх гэрээний агуулгыг Иргэний хуулийн 198.1-ээр зөв тайлбарласан. Өмнөх шүүхийн хүчин төгөлдөр тогтоолоор гуравдагч этгээдэд шилжсэн автомашины өмчлөл, төлбөрийн байдал тогтоогдсон нь ИХШХШТХ-ийн 40.4-өөр дахин нотлогдохгүй. Гэвч шүүх зохигчийн хоорондын худалдах-худалдан авах болон зээлийн гэрээний харилцаанаас үүссэн маргааныг шийдвэрлэхдээ Иргэний хуулийн 281.1 (зээлийн гэрээ), 243.1 (худалдах-худалдан авах гэрээ)-д заасан зохицуулалтыг үндэслэх ёстой байсан бөгөөд үүнийг орхигдуулсан нь хууль хэрэглээний алдаа болсон. Энэхүү алдааг шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулах журмаар залруулах боломжтой. Нэхэмжлэгчийн үндсэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангах, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох хууль зүйн үндэслэлгүй байна.
