Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээг хүчингүй болгох болон гэрээний үүрэг биелээгүйгээс үүдэн учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх маргаан. Нэхэмжлэгч тал хариуцагчтай газар эзэмших эрх шилжүүлэх гэрээ байгуулж, төлбөрийг бүрэн шилжүүлсэн боловч хариуцагч тал гэрээгээр хүлээсэн эрхийн зөрчилгүй хөрөнгийг шилжүүлж чадаагүй тул гэрээг хүчингүй болгож, төлсөн мөнгө болон зээлийн хүү зэрэг хохирлыг буцаан авах шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Газар эзэмших эрх шилжүүлэх үүрэг биелэх боломжгүй болсон тул гэрээг хүчингүй болгож, төлсөн мөнгө болон гэрээний зорилго биелэхгүй байх шалтгаанаар банкнаас авсан зээлийн хүүг хохирол гэж үзэн нэхэмжилсэн.
• Хариуцагч: Газар эзэмшигч давхцсан асуудал нь төрийн байгууллагын алдаатай ажиллагаанаас үүдэлтэй бөгөөд өөрийн буруугаас болж хохирол учруулсангүй гэж үзэн, зээлийн хүүг нөхөн төлөхгүй байх ёстой гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх гэрээг хүчингүй болгож, төлбөр болон хохирлыг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шатны шүүх хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангах үндэслэлгүй гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Учир нь хариуцагч тал гэрээгээр хүлээсэн эрхийн зөрчилгүй хөрөнгийг шилжүүлэх үүргээ биелүүлж чадаагүй тул нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзах эрхтэй бөгөөд гэрээний зорилго биелэхгүй байх шалтгаанаар гуравдагч этгээдэд төлсөн зардлыг хохирол гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгө болон түүнтэй холбогдох баримт бичгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх үүрэгтэй тул эрхийн зөрчилтой газар шилжүүлж чадаагүй нь үүрэг зөрчсөн гэж үзнэ (Иргэний хууль 243.1).
• Гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн тохиолдолд нөгөө тал нь гэрээнээс татгалзсантай холбогдон учирсан хохирлыг арилгуулахаар шаардах эрхтэй (Иргэний хууль 227.1).
• Үүрэг гүйцэтгүүлэгчээс гарсан зардал, эд хөрөнгийн алдагдал болон үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ гүйцэтгэсэн бол үүрэг гүйцэтгүүлэгчид зайлшгүй орох байсан орлогыг хохирол гэж тооцно (Иргэний хууль 227.3).