Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний үүрэг биелүүлэгч эд хөрөнгийг өмчлөлд шилжүүлэх гэрээ (фидуцийн гэрээ) дуусгавар болсон эсэх, үүрэг гүйцэтгэлийн хэмжээ хангалттай эсэх талаарх иргэний маргаан. Зээлдэгч нар нь банк бус санхүүгийн байгууллагатай зээлийн гэрээ болон хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны гэрээ байгуулж, автомашиныг барьцаалан зээл авсан боловч төлбөрийн үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч байгууллага барьцаалах хөрөнгийг эзэмшилдээ авсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч нар гэрээний үүргээ зөрчсөн тул зээлийн үндсэн төлбөр, хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүгийн үлдэгдлийг гаргуулна гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Төлбөр төлөх чадамжгүй болсон тул барьцаалах автомашиныг нэхэмжлэгч байгууллагад хүлээлгэн өгсөн бөгөөд энэ нь зээлийн үлдэгдэл болон хүүгийн дүнгээс хангалттай тул гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн бөгөөд давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь хариуцагч нар зээлийн үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаалах хөрөнгийг нэхэмжлэгч байгууллагын эзэмшилд шилжүүлэн өгсөн нь фидуцийн гэрээний зорилго болох үүрэг гүйцэтгүүлэх хөрөнгийг эзэмшүүлсэн үйлдэл болсон тул зээлийн үлдэгдэл болон хүүгийн нийт дүн нь шилжүүлсэн автомашины үнэлгээтэй харьцуулахад бага байсан тул үүрэг дуусгавар болсон гэж үзэв (Иргэний хууль 235.4). Мөн нэхэмжлэгч тал автомашины үнэ болон техникийн байдлын талаар эд хөрөнгийн эрхийн доголдлын талаар гомдол гаргаж, нотлох баримт ирүүлээгүй тул автомашины үнэлгээг эргэн харах үндэслэлгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Өр төлбөрийг гүйцэтгүүлэх зорилгоор өмчлөлд шилжүүлсэн эд хөрөнгийг үүрэг гүйцэтгүүлэгч бодитоор гардан авсан тохиолдолд үүрэг гүйцэтгэгч мөнгө төлөх үүргээ биелүүлсэн гэж үзнэ (Иргэний хууль 235.4).
• Талууд үүрэг гүйцэтгэх аргыг харилцан тохиролцож сонгох эрхтэй тул үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх гэрээгээр барьцаалах хөрөнгийг шилжүүлсэн нь гэрээний үүрэг дуусгавар болоход үндэслэл болно (Иргэний хууль 156.1, 235.1, 235.5).
• Автомашины техникийн байдал болон үнэлгээний талаарх маргааныг анхан шатны шатанд нотлох баримтаар баталгаажуулаагүй тул давж заалдах шатны шүүх шинээр үнэлгээний тайлан хүлээн авч үнэлэх боломжгүй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 40.5).