Баян-Өлгий аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны улмаас учирсан хууль зүйн туслалцааны зардал болон сэтгэл санааны хохирлыг нөхөн төлүүлэх маргаан. Нэхэмжлэгчийг эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан боловч хэрэг нь гэмт хэргийн шинжгүй гэж тогтоогдон цагаатсан тул нэхэмжлэгч хууль зүйн туслалцааны зардал болон сэтгэл санааны хохирлыг нөхөн төлүүлэхийг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад 9 сарын турш яллагдагчаар татгдаж, нэр төр, алдар хүнд нь унасан тул сэтгэл санааны хохирол болон өмгөөлөгчдөд төлсөн ойролцоогоор 15 сая төгрөгийн хууль зүйн туслалцааны зардлыг нөхөн төлүүлэх шаардлагатай гэж үзсэн.
• Төрийн эрхлэгч: Нэхэмжлэгч хууль зүйн туслалцааны зардлыг нэхэмжлэх эрхтэй боловч сэтгэл санааны хохирлыг нотлох бодит баримт, нэр төр гутаасан мэдээлэл байхгүй тул сэтгэл санааны хохирлын шаардлага нь үндэслэлгүй байна гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хууль зүйн туслалцааны зардлыг олгож, сэтгэл санааны хохирлыг хэрэгсэхгүй болгосон бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь өмгөөлөгч нартай байгуулсан гэрээ болон төлбөрийн баримтууд нь нотлогдсон тул хууль зүйн туслалцааны зардлыг нөхөн төлүүлэх үндэслэлтэй байсан тул хууль зүйн туслалцааны зардлыг олгосон; сэтгэл санааны хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлөхөд нэр төр, алдар хүнд гутаасан бодит үйлдэл, баримт байх ёстой тул зөвхөн хэрэгт оролцож, зардал гарсан байдал нь сэтгэл санааны хохирлыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах үндэслэл болно гэж үзэхгүй.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хууль зүйн туслалцаа авахад төлсөн хөлсийг нөхөн төлүүлэх эрхтэй байдаг (Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль 45.3 1.6).
• Сэтгэл санааны хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлүүлэхэд нэр төр, алдар хүнд гутаасан бодит үйлдэл, баримт байх ёстой тул зөвхөн эрүүгийн хэрэгт оролцож, зардал гарсан байдал нь сэтгэл санааны хохирлыг мөнгөн хэлбэрээр арилгах үндэслэл болно гэж үзэхгүй (Иргэний хууль 230, 511).
• Эдийн бус гэм хорыг арилгах зохицуулалтад зөвхөн бусдын нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаасан мэдээлэл тараасан этгээдийн үүргийг тусгасан байдаг (Иргэний хууль 511.1).