Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Өмчлөх эрхтэй эд хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшил, ашиглалтаас үүдэж олж болох байсан орлогыг нөхөн төлүүлэх маргаан. Нэхэмжлэгч өмчлөх эрхтэй газрыг хариуцагч компани авто зогсоол болгон ашиглаж, бусдаас төлбөр авч ашиг олсон тул олж болох байсан орлогыг нь нөхөн төлүүлэхийг шаардсан. Хариуцагч нь тухайн газрыг ашигласан үйлдлээр гэм хор учруулсан гэх үндэслэлгүй, эд хөрөнгө гэмтсэн баримт байхгүй гэж үзсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч компани нь нэхэмжлэгчийн газрыг авто зогсоол болгон ашиглаж, машин зогсоосон төлбөрүүдийг авч ашиг олсон тул олж болох байсан орлогыг нөхөн төлөх ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Гэм хор учруулсан үйлдлийн үндэслэл, хохирол болон шалтгаан холбоо бүрдээгүй, мөн газрын тодорхой хэсэгт эрчим хүчний байгууламжийн хамгаалалтын зурвас байдаг тул бүрэн ашиглах боломжгүй нөхцөл байдалтай тул гэм хор учирсан гэж үзэхгүй гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх хариуцагчийг гэм буруутай гэж үзэн, ойролцоогоор 385 сая төгрөгийн хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг өөрчилсөн бөгөөд хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхтэй газрыг нэхэмжлэл гаргасан хүртэлх хугацаанд хууль бусаар эзэмшиж байсан тул олж болох байсан орлогыг нөхөн төлөх үүрэгтэй, учир нь хариуцагчийн эзэмшил нь нэхэмжлэгчийн газрыг ашиглах боломжийг хязгаарласан баримттай. Гэвч хариуцагчийн олсон орлогын хэмжээг тодорхойлох үнэлгээний тооцоолол нь хэрэг дээрх бусад нотлох баримттай хамааралгүй, хөдөлбөргүй тогтоогдоогүй тул олж болох байсан орлогын хэмжээг өөрөөр тооцож, хариуцагчаас ойролцоогоор 24 сая төгрөг гаргуулах шийдвэр гаргасан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Өмчлөгч нь өөрийн эд хөрөнгийг ашиглаж, үр шимийг нь хүртэх эрхтэй тул бусдын хууль бус эзэмшил, ашиглалтаас үүдэж өөрийн эзэмшлийн газраа ашиглах боломж хязгаарлагдсан бол олж болох байсан орлогыг нөхөн төлүүлэх эрхтэй (Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хууль 27, Иргэний хууль 229.1).
• Гэм хор учруулсан этгээд нь эд хөрөнгөд учруулсан бодит хохирол болон олох ёстой байсан орлогыг нөхөн төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 229.1).
• Хохирол болон гэм хор учруулсан үйлдлийн хооронд шалтгаант холбоо тогтоогдсон тохиолдолд хариуцагч нь олж болох байсан орлогыг нөхөн төлөх үүрэг үүснэ (Иргэний хууль 497.1.1).