Өмнөговь аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний үүрэг гүйцэтгэх арга замууд болох баталгаа, барьцаа, эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх гэрээ (фидуци)-ний хамаарал болон тэдгээрийн үйлчлэх хүрээ. Зээлдэгч нь зээлийн төлбөрийг хуваарийн дагуу төлж барагдуулаагүй тул банк фидуцийн гэрээний дагуу автомашиныг өөрийн эзэмшилд шилжүүлэн авч, нэг автомашиныг борлуулсан байна. Банк зээлийн үлдэгдэл болон бусад зардлыг гаргуулах, мөн барьцаа болон баталгааны бусад хөрөнгөөр хангуулах шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч нь зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул үлдэгдэл төлбөр болон хүүг гаргуулж, мөн барьцаа болон баталгааны гэрээнд заасан хөрөнгөөр хангуулах шаардлагатай.
• Хариуцагч: Фидуцийн гэрээний дагуу автомашиныг банк өмчлөлдөө шилжүүлэн авсан нь зээлийн гэрээний үүрэг бүхэлдээ дуусгавар болсон гэж үзэж байна.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, үлдэгдэл төлбөрийг мөнгөн болон барьцаа хөрөнгөөр хангуулахаар шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шат анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь зэрэгцсэн баталгаа, барьцаа, фидуцийн гурван аргыг хэрэглэсэн боловч эдгээр гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул фидуцийн гэрээгээр автомашиныг өмчлөлд шилжүүлсэн нь зээлийн үүрэг бүхэлдээ дуусгавар болсон гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлийн гэрээний үүрэг гүйцэтгэх аргаар зэрэгцсэн баталгаа, барьцаа, эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх гэрээ байгуулсан тохиолдолд эдгээр нь нэгэн зэрэг үйлчлэх боломжтой тул аль нэг нь хэрэгжиж, эд хөрөнгийг бодитоор гаргуулж авсан нь зээлийн үүрэг бүхэлдээ дуусгавар болсон гэж үзэх үндэслэл болохгүй (Иргэний хууль 231.1, 235.4).
• Зээлдэгч мөнгө төлөх үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй тул өмчлөлд шилжүүлсэн эд хөрөнгийг бодитоор гаргуулан авснаар зээлийн гэрээний үүрэг бүрэн дуусгавар болно (Иргэний хууль 235.4).
• Барьцаа нь үүрэг гүйцэтгэгч үүрэг гүйцэтгүүлэгчид зохих төлбөр хийснээр барьцаалагчийн шаардлагыг хангасан гэж үзэж барьцааны гэрээ дуусдаг (Иргэний хууль 153).