Дархан-Уул аймгийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрхгүй этгээдийн тогтоосон зээлийн хүүг буцаан авах эрхтэй эсэх тухай маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас хүүтэй мөнгө зээлж, түүнийгээ буцаан төлж байсан тул зээлийн гэрээ бичгээр байгуулагдаагүй болон хариуцагч нь зээл олгох эрхгүй байсан тул төлсөн хүүгээ үндэслэлгүй хөрөнгөжилт гэж үзэн буцаан авах шаардлага гаргажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлийн гэрээ бичгээр байгуулагдаагүй, хариуцагч нь мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөлгүй байсан тул төлсөн хүүгээ буцаан авах ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч нь мөнгө шилжүүлэн төлбөр гүйцэтгэсэн нь өрийг хүлээн зөвшөөрсөн хэрэг бөгөөд өөрөө хэрэгцээтэй үедээ хүүтэй зээл авч ашиг олох зорилгоор ашигласан тул хүүг буцаан авах шаардлагагүй гэж эсэргүүцсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон бол давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээв. Учир нь нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээ бичгээр байгуулагдаагүй байсан ч өөрөө хүлээн зөвшөөрч, сайн дурын үндсэн дээр хүүгийн төлбөрийг гүйцэтгэсэн байсан тул энэ нь төлбөр гүйцэтгэснээр өрийг хүлээн зөвшөөрсөн буюу талууд хэлэлцэн тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй (Иргэний хууль 199.3). Мөн хариуцагч нь мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрхгүй байсан нь хариуцагчийн хувьд хүү авах эрхгүй байх үндэслэл болох боловч энэ нь нэхэмжлэгчийн сайн дурын үндсэн дээр төлсөн төлбөрийг буцаан шаардах эрх олгодоггүй (Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагааг зохицуулах тухай хууль 18.6, Иргэний хууль 282.3).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрхгүй этгээд хүү тогтоосон зээл олгосон ч, энэ нь зээлдэгчийн өөрөө хүлээн зөвшөөрч, сайн дурын үндсэн дээр төлсөн төлбөрийг буцаан шаардах эрх олгодоггүй (Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагааг зохицуулах тухай хууль 18.6).
• Төлбөр гүйцэтгэж, мөнгө шилжүүлсэн нь хуульд заасан тодорхой хэлбэрээр гэрээ хийх шаардлагагүйгээр талуудын харилцааг тогтоож, өрийг хүлээн зөвшөөрсөнд тооцогдоно (Иргэний хууль 199.3).
• Зээлийн гэрээ бичгээр байгуулагдаагүй байсан ч мөнгө шилжүүлэн өгсөн нь зээлийн гэрээ байгуулсанд тооцогдох үндэслэлтэй (Иргэний хууль 282.4).