Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зээлийн хүүгийн төлбөрийг буцаан авах иргэний маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлсэн мөнгөнийхөө хүүд ойролцоогоор 65 сая төгрөг төлсөн бөгөөд хариуцагч нь мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрхгүй, мөн зээлийн гэрээ бичгээр байгуулаагүй тул энэ төлбөрийг үндэслэлгүй хөрөнгөжүүлсэн гэж үзэн буцаан авах шаардлага гаргажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлийн гэрээ бичгээр байгуулагдаагүй, хариуцагч нь мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөлгүй байсан тул Иргэний хууль 282.3 болон Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагааг зохицуулах тухай хууль 9.1-д заасны дагуу зээлийн хүү төлөх үүрэг хүлээхгүй, тиймээс төлсөн хүүгээ буцаан авах ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч нь мөнгөний шилжүүлэг хийсэнээр зээлийн гэрээ байгуулсанд тооцогдох бөгөөд төлбөр гүйцэтгэсэн нь өрийг хүлээн зөвшөөрсөн гэж үзэн, нэхэмжлэлийг үндэслэлгүй гэж эсэргүүцсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан.

• Хариуцагч нь мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрхгүй атлаа ашиг олох зорилгоор хүү тогтоосон зээл олгож байсан тул Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагааг зохицуулах тухай хууль 18.6-д заасны дагуу хүү авах эрхгүй байсан ч, энэ нь нэхэмжлэгчийн төлсөн төлбөрийг буцаан авах эрх олгосон заалт биш юм.
• Нэхэмжлэгч нь зээлийн хүүг хүлээн зөвшөөрч төлсөн байсан тул Иргэний хууль 199.3-т заасны дагуу төлбөр гүйцэтгэснээр өрийг хүлээн зөвшөөрсөн, талууд хэлэлцэн тохиролцсон гэж үзнэ.
• Хариуцагч нь бусдын дансанд мөнгө шилжүүлж зуучлан зээлүүлсэн гэсэн тайлбараа баримтаар нотлохгүй байсан тул тэрхүү гүйлгээнүүдийг нэхэмжлэгчид зориулсан зээл гэж үзэх үндэслэлгүй байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрхгүй этгээд хүү тогтоосон зээл олгосон ч, энэ нь зээлдэгчийн төлсөн төлбөрийг үндэслэлгүй хөрөнгөжилт гэж үзэх бус, харин хүү авах эрхгүй байх зохицуулалт юм (Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагааг зохицуулах тухай хууль 18.6).
• Төлбөр гүйцэтгэж, мөнгийг шилжүүлсэн нь хуульд заасан тодорхой хэлбэрээр гэрээ хийх шаардлагагүйгээр талуудын харилцааг тогтоож, өрийг хүлээн зөвшөөрсөнд тооцно (Иргэний хууль 199.3).
• Зээлийн гэрээ бичгээр байгуулагдаагүй байсан ч мөнгө шилжүүлэн өгсөн нь зээлийн гэрээ байгуулсанд тооцогдоно (Иргэний хууль 282.4).