Хөвсгөл аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Өв залгамжлал болон бусдын эзэмшлийг шаардах эрх маргаан — Гэрлэлт дуусгавар болсны дараа талийгаач этгээд өмчлөн амьдарч байсан мал амьтан, тээврийн хэрэгслийг хариуцагч нар эзэмшиж байгаа тул тэдгээрийг гаргуулж авах маргаан үүссэн. Нэхэмжлэгч нь гэр бүлийн хамтын өмч болох эд хөрөнгийг хариуцагч нар хууль бусаар эзэмшиж байгаа гэж үзэн гаргуулж өгөхийг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Талийгаач этгээдтэй хамт амьдарч, хамтын хөдөлмөрлөж байхдаа олж авсан мал, тээврийн хэрэгсэл нь гэр бүлийн дундын өмч тул хариуцагч нар эд хөрөнгийг буцааж өгөх ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгийг хууль бусаар эзэмшиж байгаа гэх үндэслэл байхгүй, эд хөрөнгө нь өөрсдийн эзэмшилд байгаа гэж эсэргүүцсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон бөгөөд давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь талийгаач этгээд нас барснаар өв нээгдсэн тул өвлөгч нь өв хүлээн авах хугацаанд хүсэлт гаргаагүй байсан нь өв хүлээн авахаас татгалзсан гэж үзэх үндэслэлтэй байсан тул өвлөх эрх зүйн харилцаа үүсээгүй; мөн хариуцагч нар нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгийг хууль бусаар эзэмшиж байгаа нь нотлох баримтаар тогтоогдоогүй тул бусдын эзэмшлийг шаардах эрх үүсэхгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Өвлөгч нь өв нээгдсэнээс хойш хуульд заасан хугацаанд өвлөх эд хөрөнгийг хүлээн авах хүсэлтээ зохих байгууллагад гаргаагүй бол өв хүлээн авахаас татгалзсан гэж үзнэ (Иргэний хууль 528).
• Бусдын эзэмшлийг шаардах эрх үүсэхэд тухайн эд хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшилд байгаа нь нотлох баримтаар тогтоогдсон байх ёстой тул хариуцагч нарын гэм буруутай үйлдэл нотлогдоогүй үед эд хөрөнгийг гаргуулж авах үндэслэлгүй болно (Иргэний хууль 106.1).
• Гэрлэлт дуусгавар болсон ч талийгаач этгээдийн өмчлөлийн баримт, малын данс зэрэг нь эд хөрөнгийн хамаарлыг нотлоход ач холбогдолтой боловч тэдгээрийг хариуцагч нарын хууль бус эзэмшил гэж үзэх баримт дутуу байсан тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2, 38.1).