Тогтоол №28064

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч түрээслэгч нь түрээсийн гэрээнээс хугацаанаас өмнө татгалзсан тул төлсөн барьцаа болон түрээсийн мөнгөө буцаан шаардсан. Хариуцагч түрээслүүлэгч нь гэрээг зөрчсөн тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгуулахыг шаардсан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүхээс нэхэмжлэгчийн түрээслээгүй хугацааны зарим төлбөр болон барьцааг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь барьцаа болон түрээсийн зарим төлбөрийг бүрэн шаардах, хариуцагч нь гэрээний нөхцөлийг зөрчсөн гэж үзэн анхан шатны шийдвэрийг өөрчлөхийг хүссэн. Хариуцагч нь гэрээний нөхцлийг зөрчсөн, шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэн гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс гэрээгээр төлөх түрээсийн төлбөрийг тооцоход гарсан алдааг залруулж, нэхэмжлэгчийн түрээслээгүй хугацааны түрээсийн төлбөрийн зөрүү болон барьцааны мөнгөнөөс зарим хэсгийг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. Гэрээний дагуу төлсөн барьцааны 2,400,000 төгрөгийг нэхэмжлэгч бүрэн баталж чадаагүй тул энэ хэмжээгээр шаардлагыг хангах боломжгүй гэж үзсэн. Хариуцагчийн гомдлыг үндэслэлгүй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь ажлын байр түрээслэх гэрээ байгуулан, барьцаанд мөнгө шилжүүлсний дараа түрээслүүлэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, түрээсийн объектыг хүлээлгэж өгөөгүй тул гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулан, барьцаанд өгсөн мөнгөө буцаан шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, гэрээ хүчин төгөлдөр бөгөөд үүргээ биелүүлээгүй нь нэхэмжлэгчээс шалтгаалсан гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Ажлын байр түрээслэх гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, хариуцагчаас 5 000 000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. Үндэслэл нь гэрээний зохицуулалт, түрээслүүлэгчээс гэрээний үүргээ биелүүлээгүй явдал байв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хэргийг бүхэлд нь хянан, шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох гомдол гаргасан. Гомдлын үндэслэл нь шүүх хууль хэрэглээгүй, талуудын хоорондын харилцааг буруу үнэлсэн, гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлагагүй байсан гэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, гэрээний үүргээ биелүүлээгүй түрээслүүлэгчээс 5 000 000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор тогтоосон. Үндэслэл нь Иргэний хуулийн 205 дугаар зүйлийн 205.1 дэх хэсэгт зааснаар талуудын аль нэг нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчсөн байдал, гэрээний зохицуулалтыг хэрэглэсэн. Түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлэх шаардлагагүй байсан талаарх дүгнэлт хийсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: А.А нь С.Б-гээс гарааш түрээсэлж, тавилгын үйлдвэрлэл явуулж байгаад гэрээний хугацаа дуусахаас өмнө гараашийг суллаж өгсөн. - **Нэхэмжлэгч**: А.А нь түрээсийн гэрээний төлбөрт шилжүүлсэн 2,541,500 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: С.Б нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл 2,050,000 төгрөг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-17, **Дугаар**: 181/ШШ2018/00882 - **Шийдвэр**: С.Б-гээс 2,000,000 төгрөг гаргуулж А.А-д олгож, С.Б-гийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 42.10, 56.1.10, 492.1.1-д заасныг баримтлан гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж, нэхэмжлэгчийн ашиглаагүй хугацааны түрээсийн төлбөрийг буцаан олгох ёстой гэж дүгнэсэн. Нэхэмжлэгчийн суурилуулсан эд зүйлсийг буцаан олгохыг хариуцагч зөвшөөрснийг баталсан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-06-18, **Дугаар**: 210/МА2018/01077 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч С.Б - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх түрээсийн гэрээг үндэслэлгүйгээр хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэсэн, нэхэмжлэгч хугацаанаас өмнө гарч явсанд өөрөө буруугүй тул төлбөрийг буцаан төлөхгүй, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн зарим заалтад өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулагдсан эд хөрөнгө хөлслөх гэрээг Иргэний хуулийн 43.1.1-д зааснаар аман хэлбэрээр байгуулагдсан хүчин төгөлдөр хэлцэл гэж үзнэ. Анхан шатны шүүх хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэсэн нь буруу. - Талууд Иргэний хуулийн 287.1-д заасан эд хөрөнгө хөлслөх гэрээг цуцалсан нь тогтоогдсон. - Гэрээ цуцлагдсанаар нэхэмжлэгч ашиглаагүй хугацааны хөлс болох 2,000,000 төгрөгийг Иргэний хуулийн 492.1.1-д заасны дагуу буцаан шаардах эрхтэй. - Хариуцагч С.Б 2015-2016 оны түрээсийн төлбөртэй холбоотой сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагаа баримтаар нотолж чадаагүй. - Анхан шатны шүүх сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв боловч Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн тул шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтаас "42 дугаар зүйлийн 42.10, 56 дугаар зүйлийн 56.1.10" гэснийг хассан. - Улсын тэмдэгтийн хураамжийн дүнг буруу бичсэнийг залруулж, нэхэмжлэгчээс төлсөн 46,950 төгрөгийг 63,845 төгрөг болгон өөрчилсөн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: П.Жаргалсайхан нь "Оюунмэнд" ХХК-ийн худалдааны төвийн талбайг түрээслэхээр гэрээ байгуулж, түрээсийн болон барьцааны төлбөр төлсөн боловч талбай нь бэлэн болоогүй тул гэрээг цуцлах хүсэлт гаргасан. "Оюунмэнд" ХХК нь П.Жаргалсайханыг гэрээний үүргээ зөрчсөн гэж үзэн, учирсан хохирлыг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: П.Жаргалсайхан, "Оюунмэнд" ХХК-иас түрээсийн гэрээнээс татгалзаж, төлбөрт төлсөн 1,425,000 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: "Оюунмэнд" ХХК, П.Жаргалсайханаас гэрээний улмаас учирсан хохиролд 3,164,275 төгрөг гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-13, **Дугаар**: 102/ШШ2019/02387 - **Шийдвэр**: "Оюунмэнд" ХХК-иас 675,000 төгрөгийг гаргуулж П.Жаргалсайханд олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн 750,000 төгрөг болон хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 225.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-06, **Дугаар**: 1877 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй эсэх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 225.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-07-05, **Дугаар**: 127 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь түрээсийн гэрээний үндсэн агуулгыг өөрчилсөн, гэрээ хэрэгжээгүй байхад барьцааны мөнгийг өгөхгүй байх үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал болон анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, "Оюунмэнд" ХХК-аас 750,000 төгрөг гаргуулж П.Жаргалсайханд олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх 675,000 төгрөг болон "Оюунмэнд" ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээ нь Иргэний хуулийн 318.1-д нийцсэн хүчин төгөлдөр гэрээ байна. - Түрээсийн гэрээний зүйл нь бүртгэлтэй хөрөнгийн нэг хэсэг байх тул улсын бүртгэлийг тусгайлан шаардах боломжгүй. - Нэхэмжлэгч тал гэрээ байгуулахдаа түрээсийн талбайг тодорхой хугацааны дараа бэлэн болгох нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрсөн нь хэрэгт авагдсан баримтаар нотлогдсон. - Нэхэмжлэгч өмнө түрээсэлж байсан ажлын байрандаа ажиллахаар болсон шалтгаанаар гэрээнээс татгалзсан нь Иргэний хуулийн 204.1-д заасан гэрээнээс татгалзах журамд нийцнэ. - Иргэний хуулийн 205.1-д зааснаар гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь болон олсон ашгийг харилцан буцаан өгөх үүрэгтэй. - Нэхэмжлэгчийн төлсөн 675,000 төгрөгийг хариуцагчид учирсан хохиролд тооцон үлдээх нь Иргэний хуулийн 227.1, 238.1-д нийцнэ. - Хариуцагч өмнөх түрээслэгч нартай байгуулсан гэрээгээ цуцалж, хүнсний захаа барилгын материалын зориулалттай болгосон хохирлыг нэхэмжлэгч бүхэлд нь хариуцах үндэслэлгүй тул барьцааны мөнгийг буцаан шаардах эрхтэй. - Хаалт, хаалганы зардал нь хариуцагчийн өмчид үлдэж байгаа тул уг зардлыг нэхэмжлэгчээс шаардах боломжгүй. Мөн ашиглаагүй хугацааны зардлыг нэхэмжлэгч хариуцахгүй. - Сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох нь Иргэний хуулийн 227.1, 227.3-т заасныг зөрчихгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний дагуу төлсөн мөнгийг буцаан шаардсан. Хариуцагч нь гэрээ цуцалснаас учирсан хохирлыг шаардсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчид мөнгө төлүүлэх, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг баримталсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль бус, үндэслэлгүй гэж үзэн гомдол гаргасан. Гэрээ цуцалсан болон талуудын харилцан үйлдэлд буруу дүгнэлт хийсэн, буруу хууль хэрэглэсэн гэж тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагч нь талбайг барьцаанд байсан талаар болон гэрээний үүргээ зөрчөөгүй гэдгээ нотлох баримт гаргаж өгөөгүй. Хөлслөгчийн шаардсан мэдээллүүд нь гэрээний үүргийг тодорхойлоход шаардлагатай байсан. Хөлслүүлэгч нь мэдээлэл өгөх үүргээ биелүүлээгүйтэй холбоотойгоор нэхэмжлэгч гэрээг цуцалсан нь үндэслэлтэй. Хариуцагч нь хууль болон гэрээний дагуу хөлслөгчийг үнэн зөв мэдээллээр хангах үүрэгтэй. Анх гэрээ байгуулах мөчөөс талууд эрх, үүргээ үнэнч шударгаар хэрэгжүүлэх үүрэгтэй. Төлөөлөгч нь төлөөлүүлэгчийн нэрийн өмнөөс хэлцэл хийх бөгөөд уг хэлцлээс үүсэх эрх, үүрэг нь зөвхөн төлөөлүүлэгчид бий болно. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль зүйн хувьд үндэслэлтэй байсан тул хэвээр үлдээв.