Тогтоол №27840

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлдэгч нь зээлийн гэрээний дагуу авсан мөнгөө хугацаанд нь төлөөгүй тул зээлдэгч нараас үндсэн зээл, хүү, алданги, нэмэгдүүлсэн хүү, гэрээний бусад зардлуудыг гаргуулахаар нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагчид нь зээлийг бүрэн төлсөн, зээлийн үнийн дүн болон хүүг буруу тооцсон, зээл олгогч нь эрх бүхий байгууллага биш гэх зэргээр маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нараас зээлийн гэрээний үүрэгт 143 750 024 төгрөгийг хувь тэнцүүлэн гаргуулах, үлдсэн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүх хэргийг зохих ёсоор бүрдүүлэлгүй, хэргийн оролцогчийн шүүх хуралдаанд оролцох эрхийг хангаагүй, нотлох баримтыг дутуу үнэлсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь зээлийн гэрээний үүрэг болон төлөлтийн талаарх маргааныг шийдвэрлэхдээ хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг хуульд заасан шаардлага хангасан эсэхийг шалгаагүй, хэргийн оролцогчийн шүүх хуралдаанд оролцох эрхийг хангаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн дагуу үүссэн иргэний хэрэг. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хамт төлбөр шаардсан. Хариуцагч нь зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж, зарим төлбөрөөс татгалзсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 25.15 тэрбум төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагын бүх хэсгийг хангаж өгөхийг хүссэн. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байдал, талуудын маргаантай асуудлуудыг бүрэн шийдвэрлээгүй, зээлийн дансны хуулга зэрэг чухал баримт хэрэгт авагдаагүй зэрэг үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлийн гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тооцоолол, гэрээний нэмэлт өөрчлөлтүүдийн үр нөлөө, Засгийн газрын тогтоол, Хөгжлийн банкны тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтууд нь хэргийн гол маргааныг бүрдүүлсэн. Анхан шатны шүүх нь зээл, зээлийн хүүгийн тооцоолол, нэмэгдүүлсэн хүүг тооцохдоо хууль, гэрээний заалтыг буруу тайлбарласан, эсхүл хангалттай үндэслэлгүйгээр шийдвэр гаргасан нь давж заалдах шатны шүүхээс буцаах үндэслэл болсон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Г.М нь 2015 оны 8 сарын 12-ны өдөр хариуцагч Ц.Х, Д.А нарт 11,000,000 төгрөгийг 3 сарын хугацаатай, сарын 10%-ийн хүүтэй зээлдүүлсэн боловч зээлийн үүргээ гүйцэтгээгүй тул үндсэн зээл, алданги гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж, сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.М, Ц.Х, Д.А нараас 16,211,600 төгрөг (үндсэн зээл 10,814,400 төгрөг, алданги 5,407,200 төгрөг) гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ц.Х, Д.А, 2015 оны 12 сарын 17-ны өдрийн зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-12-25, **Дугаар**: 139/ШШ2018/00001 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ц.Х, Д.А нараас 7,590,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 232.3, 281.1, 282.1, 282.3-т зааснаар зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-02-23, **Дугаар**: 218/МА2018/00006 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, сөрөг нэхэмжлэлийг үндэслэлгүй хэрэгсэхгүй болгосон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дүгээр заалтын "Иргэний хуулийн 232 дугаар зүйлийн 232.3 гэснийг 232.6" гэж, 2 дугаар заалтын "Иргэний хуулийн 57 дугаар зүйлийн 57.1 гэснийг 56 дугаар зүйлийн 56.1" гэж тус тус өөрчилж, шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-д заасан хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангасан. - Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг хэрэгт цугларсан нотлох баримт болон талуудын хийсэн хэлцэлд үндэслэн шийдвэрлэсэн нь зөв. - Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа удааширсан боловч нэхэмжлэгчийн хохирлыг гаргуулахад үндэслэл болсон нотлох баримтыг шүүх үнэлснийг буруутгах үндэслэлгүй. - Зохигч талуудын хооронд 2015 оны 8 сарын 12-ны өдөр зээлийн гэрээний хэлцэл бодитоор хийгдсэн бөгөөд шүүх энэхүү үйлдлийг хууль зүйн дагуу шинжилсэн. - Талууд мөнгө зээлдүүлсэн үйлдэл болон буцаан төлөлтийн дүнд маргаагүй, харин алданги төлүүлэх талаар мэтгэлцсэн. - Анхан шатны шүүх талуудын хооронд хийсэн хэлцэл, гэрээг Иргэний хуулийн 56.3-т зааснаар "хуулиар тогтоосон хэлбэрийг зөрчсөн хэлцлийг хийсэн этгээд уг хэлцлээр илэрхийлсэн хүсэл зоригоо хүчин төгөлдөр болохыг хожим хүлээн зөвшөөрч хуульд заасан хэлбэрээр илэрхийлсэн бол шинээр хийсэнтэй адилтган хүчин төгөлдөр хэлцэл гэж үзнэ" хэмээн дүгнэсэн нь хуульд нийцсэн. - Шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт Иргэний хуулийн зүйл заалтыг буруу баримталсан алдаа гаргасан тул хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг зээлийн гэрээний үүрэгт 7 207 500 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь гэрээний зарим нөхцлийг зөрчсөн, хүү, алданги төлөх ёстой гэж нэхэмжлэгч заасан. Хариуцагч нь гэрээнд заасан хэмжээнээс бага мөнгө авсан, хүүгүй зээлсэн, төлбөр хийсэн гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүргийн биелэлтэд 2 030 000 төгрөг, алданги 1 015 000 төгрөг, нийт 3 045 000 төгрөгийг нэхэмжлэгчид олгож, үлдсэн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны болон үндэслэл бүхий бус гэж үзэн, гэрээний үүргийг бүрэн гүйцэтгээгүй этгээдийг хамгаалсан, хүүтэй зээлсэн тухай нотлох баримтыг анхаарч үзээгүй гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд 6 000 000 төгрөгийн зээлээр тохиролцож, 5 000 000 төгрөг шилжүүлсэн нь тогтоогдсон. Гэвч зээлийн гэрээнд хүү тохиролцоогүй тул нэхэмжлэгч хүү шаардах эрхгүй. Хариуцагч нь зээлийн гэрээнд заасан алдангийн нөхцлийг зөрчсөн нь Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудаар тогтоогдож, анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гарсан байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Б.П нь хариуцагч Ц.С-д 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр 1 298 000 төгрөгийг сарын 15 хувийн хүүтэй, 1 сарын хугацаатай зээлдүүлсэн. Хариуцагч нь хүүний төлбөрт нийт 195 000 төгрөг төлсөн боловч үндсэн зээл болон үлдсэн хүүг төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: Б.П нь зээлийн гэрээний гүйцэтгээгүй үүрэгт 4 808 000 төгрөг (үндсэн зээл 1 298 000 төгрөг, гэрээний хугацаа дууссанаас хойших хүү 3 510 000 төгрөг) гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ц.С нь үндсэн зээл 1 298 000 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч хүүгийн төлбөрийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-05-17, **Дугаар**: 151/ШШ2021/00302 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ц.С-оос үндсэн зээл 1 298 000 төгрөг, зээлийн хүү 2 530 800 төгрөг, нийт 3 828 800 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч Б.П-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 979 200 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1, 282.3, 222.5, 42.2, 43.2.1-д заасныг баримтлан шийдвэрлэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-07-08, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нар - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй, Иргэний хуулийн 222.5-ыг буруу тайлбарлаж, гэрээнд зааснаас илүү хүү тооцсон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчийн өмгөөлөгч нарын гомдлыг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг буруу тодорхойлж, нэхэмжлэгчийн шаардаагүй зүйлийг хангасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.1-ийн заалт болон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны диспозитив зарчмыг зөрчсөн. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 222.5-ыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. Уг заалт нь хугацаа хэтэрсний хүү шаардах эрхийн зохицуулалт биш бөгөөд "тохирсон хүү" гэдэг нь "таарсан", "тэнцсэн", "дүйцсэн" гэсэн утгатай. - Нэхэмжлэгч нь хуульд зааснаар хэтэрсэн хугацааны хүү шаардах эрхгүй, хариуцагч нь гэрээ ёсоор үндсэн үүргээс гадна нэмэлт үүргийг талуудын тохиролцоогоор хүлээгээгүй. - Хариуцагч нь 1 сарын хугацаатай зээлийн гэрээний дагуу сарын хүүнд 195 000 төгрөгийг төлсөн тул үндсэн зээл 1 298 000 төгрөгийг Иргэний хуулийн 281.1-д зааснаар шаардах эрхтэй. - Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрт зээлийн хугацаа хэтэрсний хүүнд нэхэмжилсэн 3 510 000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй.