Тогтоол №26715

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Даатгалын компани нь даатгуулагчийн автомашинд учирсан хохирлыг нөхөн төлсний дараа буруутай этгээдээс хохирлыг гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь зам тээврийн осол гаргасан боловч хохирлыг бүрэн төлж барагдуулсан, мөн даатгалын компани нь тооцсон хохирлын хэмжээ болон төлбөрийн баримтуудад маргаж байсан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хариуцагчаас учирсан хохирлын тодорхой хэсгийг гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүх нь нотлох баримтуудыг бодитоор үнэлээгүй, хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчсөн гэх гомдол гаргав. Шүүх давж заалдсан гомдлыг үндэслэлтэй гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хянуулахаар буцаалаа. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийн оролцогчийн хуулиар олгогдсон эрхийг хязгаарласан, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон. Хэргийн оролцогчдод баримтуудыг танилцуулаагүй, тэдгээрийн эрхийг хязгаарласан нь хууль бус гэж дүгнэжээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Даатгуулагч Э.Сайханзул зам тээврийн ослоор нас барсан тул Мандал Даатгал ХХК түүний орон сууцны зээлийн үлдэгдлийг Голомт банкинд төлсөн. Улмаар гэм буруутай И.Нэргүйгээс төлсөн төлбөрийг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Мандал даатгал ХХК нь И.Нэргүй Замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчсөний улмаас Э.Сайханзулын амь насыг хохироосон тул Иргэний хуулийн 443.7, 499.1, 513.1, 513.2-т заасны дагуу 39,997,139.94 төгрөгийг гэм хорын хохиролд гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: И.Нэргүй нь Э.Сайханзулын эхнэр А.Гэрэлцэцэгт 26,000,000 төгрөгийг хохиролд төлсөн, даатгалын гэрээнд Э.Сайханзулын гарын үсэг байхгүй, даатгалын төлбөр шилжүүлсэн данс нь зээлдэгчийнх биш гэж нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрчээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-15, **Дугаар**: 165 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 443.7, 499.1, 513.1, 513.2-т заасан үндэслэл тогтоогдохгүй байна. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-04, **Дугаар**: 17 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, И.Нэргүйгээс 19,998,569.97 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 499.1, 513.1-т зааснаар хариуцагч гэм хор учруулсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-21, **Дугаар**: 001/ХТ2021/00071 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг шударга үнэнээр судлаагүй, хүчин төгөлдөр бус гэрээг үндэслэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. И.Нэргүйг гэм буруутай эсэхийг шийдвэрлэсэн шүүхийн тогтоол хэрэгт авагдаагүй байхад Иргэний хуулийн 443, 497, 499, 513 дугаар зүйлийг хэрэглэсэн нь буруу. - Даатгалын гэрээгээр даатгагч, даатгуулагчийн үүргийг Иргэний хуулийн 431.3, 42.2, 433, Даатгалын тухай хуулийн 9.1.5, 8.4.2-т заасныг хэрэглэж шийдвэрлэх боломжгүй байна. - Нэхэмжлэгч Э.Сайханзулыг даатгуулагч гэж тодорхойлсон ч даатгалын нөхөн төлбөрийг зээлдүүлэгч Голомт банкинд шилжүүлсэн, гэтэл Э.Сайханзулын эхнэр А.Гэрэлцэцэг даатгалын компанид гэнэтийн ослын нөхөн төлбөрийн тухай өргөдөл гаргасныг нэхэмжлэгч Даатгалын тухай хуулийн 9.1.9-д зааснаар хэрхэн шийдвэрлэсэн нь тодорхойгүй байна. - Эдгээр нь хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй нөхцөл байдал үүсгэсэн тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаав.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Г.Т- нь замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчиж, М-ХК-ийн даатгуулагчийн автомашиныг мөргөж хохирол учруулсан. М-ХК нь даатгалын гэрээний дагуу даатгуулагчид нөхөн төлбөр олгосон тул Г.Т-оос гэм хорын хохирол нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: М-ХК нь даатгуулагчид учирсан хохирлыг барагдуулж 6.504.360 төгрөгийн нөхөн төлбөрийг олгосон. Жолоочийн хариуцлагын даатгалаас 5.000.000 төгрөг, Г.Т-оос 504.360 төгрөгийг хассан тул үлдэх 6.000.000 төгрөгийг нэхэмжилсэн. - **Хариуцагч**: Г.Т- нь нэхэмжилж буй 6.000.000 төгрөгийн нотлох баримт тодорхой бус, ямар сэлбэг хэрэгсэл авч засвар хийсэн нь тодорхойгүй тул үнийн дүнгийн хувьд маргаантай байна. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-19, **Дугаар**: 184/ШШ2018/02836 - **Шийдвэр**: Г.Т-оос 6.000.000 төгрөгийг гаргуулж М-ХК-д олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 443.7. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-16, **Дугаар**: 140 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. - **Үндэслэл**: Маргааны зүйлд ач холбогдолтой баримтууд гаргацгүй, харагдахгүй, хуулиар тогтоосон шаардлага хангахгүй, нотлох баримтаар үнэлэгдэх боломжгүй байхад шүүх үүнтэй холбоотой ажиллагааг хийгээгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-29, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Ц.Алтанцэцэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт хууль зүйн үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгч даатгуулагчид гэм хорыг төлснөөр шаардах эрх даатгагчид шилжсэн нь Иргэний хуулийн 443.7, Даатгалын тухай хуулийн 8.7-д нийцсэн. - Хариуцагч Г.Т-ын буруугаас хохирол учирсан нь тогтоогдсон бөгөөд тэрээр гэм буруугүй болохоо нотолж чадаагүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1-д зааснаар хариуцагч нэхэмжлэлийг үгүйсгэж буй үндэслэл, тайлбараа нотолж чадаагүй. - Давж заалдах шатны шүүх баримтууд гаргацгүй, уншигдах боломжгүй гэж үзсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1-т заасан үндэслэлийн алинд ч хамаарахгүй. - Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор харьцуулан үзэж, хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Даатгуулагчийн автомашинд учирсан хохирлыг барагдуулахтай холбоотой даатгалын компаниас хариуцагч нарт холбогдуулан гаргасан нэхэмжлэлийн хэрэг. АНХАН ШАТ: Хариуцагч *******-оос 5,838,000 төгрөг, хариуцагч *******-оос 1,960,000 төгрөг гаргуулан даатгалын компанид олгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч ******* нь анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй санал нийлэлгүй, даатгалын хууль, иргэний хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэн давж заалдах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, ******* нь *******-д төлсөн 7,798,000 төгрөгийг бүхэлд нь *******-оос нэхэмжлэх эрхтэй, харин *******-оос 1,960,000 төгрөгийг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж нэхэмжлэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Үүнд, даатгалын гэрээний дагуу даатгагч нь даатгуулагчид учирсан хохирлыг нөхөн төлснөөр гуравдагч этгээдээс нэхэмжлэх эрх нь даатгагчид шилжинэ гэж хууль тайлбарласан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: 2020-06-23-ны өдөр хариуцагч компанийн жолооч М.А нь хог тээврийн автомашин жолоодож явахдаа зогсоолд байсан "Б" ХХК-ийн эзэмшлийн автомашиныг мөргөж хохирол учруулсан. Нэхэмжлэгч даатгалын компани нь даатгуулагчид нөхөн төлбөр олгож, буруутай этгээдээс төлбөрийг нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: "М-" (Даатгалын компани) – Даатгалын нөхөн төлбөрт төлсөн 13,551,878 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: "С" ХХК – Тээврийн хэрэгслийн өмчлөгч биш, хэргийн харьяалал зөрчсөн гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-01-06, **Дугаар**: 101/ШШ2023/00232 - **Шийдвэр**: Хариуцагч "С" ХХК-аас 13,551,878 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 499.1, 510.1-т зааснаар тээврийн хэрэгсэл ашиглагч нь бусдад учруулсан гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-02-17, **Дугаар**: 210/МА2023/00407 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хэргийн харьяалал зөрчсөн, тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээ өөр байгууллагын нэр дээр байхад хариуцагчаар татсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхив. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 443.7, Даатгалын тухай хуулийн 8.7-д зааснаар нөхөн төлбөр төлсөн даатгагчид буруутай этгээдээс төлбөр шаардах эрх шилжсэн. - Тээврийн хэрэгслийн гэрчилгээ өөр байгууллагын нэр дээр байгаа боловч Нийслэлийн Засаг даргын захирамжаар "С" ХХК-ийн балансад шилжсэн, тус компани үйл ажиллагаандаа бодитойгоор ашиглаж байсан тул Иргэний хуулийн 89.2-т зааснаар эзэмшигч мөн. - Жолооч М.А нь "С" ХХК-тай хөдөлмөрийн гэрээтэй, ажил үүргээ гүйцэтгэж байхдаа осол гаргасан тул ажил олгогч гэм хорыг хариуцна. - Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариуцагчийг сольж, хамтран хариуцагч татсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14.2, 28.1-д нийцсэн бөгөөд хэргийн харьяалал зөрчөөгүй.