Тогтоол №26659

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: 2018-02-05-ны өдөр хариуцагч байгууллагын жолооч Б.Туяа тусгай зориулалтын автомашин жолоодож явахдаа замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчиж, улаан гэрлээр уулзвар нэвтэрсний улмаас нэхэмжлэгчийн автомашиныг мөргөж зам тээврийн осол гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Ч, автомашинд учирсан гэм хорын хохиролд 13,245,700 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: “АЭ” ХХК, хохирлын үнэлгээг зөвшөөрөхгүй, өмнө нь төлсөн 6,300,000 төгрөгийг хасаж, үлдэх 2,700,000 төгрөгийг төлөхийг зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-25, **Дугаар**: 102/ШШ2019/01183 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 6,678,364 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 6,567,336 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 499.1. Шинжээчийн тогтоосон 12,978,364 төгрөгийн хохирлоос хариуцагчийн төлсөн 6,300,000 төгрөгийг хасаж тооцсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-06-12, **Дугаар**: 1076 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хохирлын үнэлгээ бодит бус, автомашины зах зээлийн үнэ гаалийн мэдүүлгээс зөрүүтэй, дахин шинжээч томилуулах хүсэлтийг шийдвэрлээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хариуцагч байгууллагын жолооч улаан гэрлээр уулзвар нэвтэрч осол гаргасан буруутай болох нь эрүүгийн хэргийн шүүхийн шийтгэвэр, магадлалаар тогтоогдсон. - Автомашины эзэмшигч Г.Ч нь Иргэний хуулийн 497.1, 499.1-д зааснаар учирсан гэм хорыг арилгахыг шаардах эрхтэй. - Шүүхээс томилогдсон "Гэрэгэ Эстимейт" ХХК-ийн гаргасан 12,978,364 төгрөгийн үнэлгээ нь бодит судалгаанд үндэслэгдсэн, үндэслэл бүхий дүгнэлт гэж үзэв. - Автомашиныг гаалиар нэвтрүүлэх үеийн суурь үнэлгээг зах зээлийн бодит үнэ гэж үзэх үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгч автомашинаа засварласан эсэх, эсвэл бусдад худалдсан эсэх нь гэм буруутай этгээдийг хохирол төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй. - Анхан шатны шүүх хариуцагчийн дахин шинжээч томилуулах хүсэлтийг хангахаас татгалзсан нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдсөний улмаас автомашинд учирсан эд хөрөнгийн хохиролд 3,085,000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь буруутай үйлдлээ хүлээн зөвшөөрөх боловч нэхэмжлэгчийн машины үнэлгээ өндөр, төлсөн мөнгөө хасуулж, төлбөрийг хуваарьлах хүсэлт гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 1,960,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагын 1,125,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүх машин эд ангийн үнэлгээг хэт өндөр тогтоосон, төлсөн мөнгөө хасаагүй, нотлох баримтыг үнэлээгүй гэх үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагч нь жолоодлогын дүрмийг зөрчсөний улмаас нэхэмжлэгчийн автомашинд хохирол учруулсан нь тогтоогдсон. Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн холбогдох заалтуудыг зөв хэрэглэж, хохирлыг баримтаар тогтоосон. Хариуцагч нь төлсөн мөнгөө баримтаар нотлоогүй тул давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг талын автомашины эзэн нөгөө талын автомашины жолоочоос учирсан хохирлыг нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжилсэн хохирлын зарим хэсгийг гаргуулахаар шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэргийн бодит байдал, нотлох баримт, хуулийг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргав. Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль зүйн үндэслэлтэй гэж үзэж, хариуцагчийн гомдлыг хүлээн авах боломжгүй гэж хариу тайлбар хийв. ҮНДЭСЛЭЛ: Замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчсөн нь тогтоогдож, учирсан хохирол нь буруутай үйлдлийн улмаас гарсан байх тул хохирлыг барагдуулах нь зүйтэй. Өмнөх хэргийн шийдвэрийг дахин нотлохгүй гэж үзсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт нь хуульд нийцсэн байна. Хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн нэхэмжлэгч нь иргэн хариуцагчийг зам тээврийн ослоор учирсан хохирлыг барагдуулахаар нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас хохирлыг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох шийдвэр гаргажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч хохирлын хэмжээний талаарх гомдол гаргасан боловч шүүх гомдлыг хүлээн аваагүй, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагчийн буруутай үйлдлээс үүдсэн зам тээврийн ослоор нэхэмжлэгчийн автомашинд учирсан хохирлыг тогтоосон нотлох баримтууд болон шинжээчийн дүгнэлтүүд хангалттай байсан. Хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гаргасан хохирлын үнэлгээний талаарх гомдол нь үндэслэлгүй бөгөөд анхан шатны шүүхийн шийдвэр хуульд нийцсэн гэж дүгнэжээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Б.*******ын тариалсан амтат гуа, тарвасыг хариуцагч Я.гийн малладаг гахай идэж сүйтгэн, нийт 4.725.000 төгрөгийн хохирол учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.*******, гэм хорын хохирол 4.725.000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Я., нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндэслэлгүй, худал гүтгэлэг гэж татгалзсан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-06-06, **Дугаар**: 154/ШШ2022/00128 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Я.гээс 2.275.500 төгрөг гаргуулж, Б.*******т олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 501.2-т зааснаар гахай хохирол учруулсан үйл баримт тогтоогдсон, комиссын үнэлгээг үндэслэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-04-11, **Дугаар**: 206/МА2023/00012 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгчийн талбайн хамгаалалт муу, гахай маллагддаг, нэхэмжлэл худал гүтгэлэг тул шийдвэрийг хүчингүй болгуулах. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, шийдвэрийн бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч гэм хор учруулсан үйл баримтыг гэрэл зураг, үнэлгээний дүгнэлтээр нотолсон. - Хариуцагч нь "ногооны тор муу, үхэр орж байсан, гахай хариулгатай явдаг" гэх татгалзлаа нотлох баримтаар батлаагүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2, 38.1-д заасан нотлох баримт гаргах үүргээ хариуцагч биелүүлээгүй. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 501.2-ыг буруу хэрэглэсэн тул 510.1 болгон өөрчилсөн.