Тогтоол №10221·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Д.Г нь ХААДСАА-тай 2012.07.02-ны өдрийн 26/26 дугаартай гэрээ байгуулан 5,000,000 төгрөгийн FT-250 маркийн тракторыг урьдчилгаа 2,500,000 төгрөг төлж, үлдэгдэл 2,500,000 төгрөгийг 2013-2017 онд төлөхөөр тохиролцсон боловч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй.
- **Нэхэмжлэгч**: ХААДСАА нь Д.Гаас 3,750,000 төгрөг (үндсэн өр 2,500,000 төгрөг, алданги 1,250,000 төгрөг) гаргуулахыг шаардсан.
- **Хариуцагч**: Д.Г нь трактор аваагүй, гэрээ байгуулаагүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг зөвшөөрөхгүй гэж тайлбарласан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-11-18, **Дугаар**: 129/ШШ2023/00679
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 312.1, 75.2.1, 81.1-д зааснаар шаардах эрхийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2023-02-10, **Дугаар**: 211/МА2023/00026
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Н.Б
- **Гомдлолын шалтгаан**: Хөөн хэлэлцэх хугацааг хариуцагч маргаагүй байхад баримталсан нь буруу, мөн нэхэмжлэгчийн талд хугацаа сэргээх боломжийг харгалзаагүй.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
- **Үндэслэл**: Зээлдэгч үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтрүүлснээр нэхэмжлэгчийн шаардах эрхийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан нь үндэслэлтэй.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2023-06-01, **Дугаар**: 001ШХТ2023/000398
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Н.Б
- **Гомдлолын шалтгаан**: Хөөн хэлэлцэх хугацаагаар хариуцагч маргаагүй байхад шүүх энэ үндэслэлээр шийдвэрлэсэн нь буруу, мөн талуудын хоорондын эрх зүйн харилцааг тодорхойгүй байна.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Хоёр шатны шүүх хариуцагч хөөн хэлэлцэх хугацаагаар маргаагүй байхад уг үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу. Хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэх үндэслэлээр шаардах эрхийг хэрэгжүүлэх боломжгүй гэж татгалзах нь үүрэг гүйцэтгэгчийн эрх юм.
- Хариуцагч хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусгавар болсон үндэслэлээр татгалзсан тохиолдолд нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн 82.4-т заасны дагуу хугацаа сэргээх боломжтой эсэх талаар мэтгэлцэх, баримт бүрдүүлэх шаардлага үүснэ. Энэ асуудлаар зохигчид мэтгэлцээгүй тул хэрэгт авагдсан баримтын хүрээнд эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй.
- Зохигчийн хооронд үүссэн эрх зүйн харилцааг зөв тодорхойлоогүй. Хоёр шатны шүүх санхүүгийн түрээсийн гэрээ байгуулсан гэж дүгнэсэн боловч үйл баримтыг бүрэн тогтоогоогүй. Тухайлбал, хариуцагч трактор аваагүй гэж тайлбарласан байхад, трактор хэний эзэмшлээс хэрхэн шилжиж ирсэн нь тодорхойгүй байна.
- Маргаантай эрх зүйн харилцааг зөв тогтоох нь хөөн хэлэлцэх хугацааг тоолж эхлэх, дуусгавар болох, тасалдах, сэргээх эсэхийг зөв шийдвэрлэх урьдчилсан нөхцөл болно.
- Хэргийн маргааны зүйлд ач холбогдол бүхий нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй тул хяналтын шатны шүүхээс хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй.
- Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.5-д заасныг удирдлага болгосон.
ХуульTech