Тогтоол №26303

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Д.О нь хариуцагч Г.О-д өөрийн өмчлөлийн газар болон хувийн сууцыг барьцаалж зээл авсан бөгөөд зээлийн үүргээ биелүүлээгүйгээс хариуцагчтай үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээг байгуулсан. Нэхэмжлэгч нь уг гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, 10,600,000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: 2016.10.01-ний өдөр байгуулсан үл хөдлөх хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, өмчлөх эрхээ сэргээлгэх, бодит үнэлгээ болох 24,600,000 төгрөгөөс зээлийн өр 14,000,000 төгрөгийг хасч, үлдэх 10,600,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, гэрээнүүд нь Иргэний хуулийн 243.1-д заасан шаардлагыг хангасан, нотариатаар баталгаажуулсан хүчин төгөлдөр гэрээ юм. Барьцааны зүйлийг шүүхээс гадуур худалдах ажиллагааг хууль болон талуудын хооронд байгуулсан гэрээгээр зохицуулна гэж заасны дагуу гэрээг байгуулсан тул хүчин төгөлдөр бус биш. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-04, **Дугаар**: 102/ШШ2020/01417 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 219.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-24, **Дугаар**: 1622 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийг өөрчилж, хариуцагчаас 10,600,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.5. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-24, **Дугаар**: 1622 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн, үндэслэлгүй шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч болон хариуцагчийн хооронд байгуулсан үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ нь Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн 44.4, 44.4.1, 44.4.2-т заасан газрыг болон улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн үл хөдлөх хөрөнгийг шүүхээс гадуур худалдахыг хориглосон заалтыг зөрчсөн. - Барьцаалагч "НБМ финанс ББСБ" ХХК болон барьцаалуулагч Д.О нар барьцааны гэрээнд заасан журмын дагуу харилцан мэдэгдэж, үүргийг барьцааны хөрөнгөөр хангах талаар тохиролцсон баримтгүй, барьцаалагч уг гэрээнд оролцоогүй. - Иргэний хуулийн 56.1.1-д заасан хууль зөрчсөн үндэслэлээр уг гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх бөгөөд Иргэний хуулийн 56.5-д заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус гэрээний үр дагаврыг арилгуулах эрх нэхэмжлэгчид үүснэ. - Анхан шатны шүүх барьцааны хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах журам зөрчигдсөн хэргийн нөхцөл байдлыг зөв үнэлээгүй, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдсан гэж буруу дүгнэсэн нь үндэслэлтэй. - Иймд давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр хуулийн зохицуулалтад нийцсэн байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Мандал даатгал" ХХК нь Э.Маргадтай орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг дүр үзүүлж хийсэн гэж үзэн, барьцаанд байсан орон сууцны зээлийн төлбөр болох 36,008,801 төгрөгийг Э.Маргадын өмнөөс төлсөн. Уг төлбөрийг Э.Маргад болон "Эй Эс партнёрс" ХХК-аас гаргуулахыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: "Мандал даатгал" ХХК нь Э.Маргадын үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн 36,008,801 төгрөгийг "Эй Эс партнёрс" ХХК болон Э.Маргад нараас гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Э.Маргад нь "Мандал даатгал" ХХК-ийн нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй бөгөөд 2015 оны 08 дугаар сарын 01-ний өдрийн орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ, 2017 оны 05 дугаар сарын 11-ний өдрийн баталгааны хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, орон сууцны үнэ 100,000,000 төгрөгийг "Мандал даатгал" ХХК-аас гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. "Эй Эс партнёрс" ХХК нь нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-02, **Дугаар**: 181/ШШ2019/01027 - **Шийдвэр**: Э.Маргадаас 36,008,801 төгрөгийг гаргуулан "Мандал даатгал" ХХК-д олгож, "Эй Эс партнёрс" ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Э.Маргадын сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1, 492.1.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-08-02, **Дугаар**: 1453 - **Гомдлол гаргагч**: Э.Маргад - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр буруу бөгөөд үндэслэлгүй, хууль буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг Иргэний хуулийн 496.1-т зааснаар Э.Маргадаас 36,008,801 төгрөгийг гаргуулан "Мандал даатгал" ХХК-д олгож, "Эй Эс партнёрс" ХХК-д холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохоор өөрчилсөн. Шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 496.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-03-12, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Э.Маргад, "Эй Эс партнёрс" ХХК - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг үнэлээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэх ёстой хуулийн заалтыг хэрэглээгүй, шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагад нийцээгүй. - Нэхэмжлэгч "Мандал даатгал" ХХК нь нэхэмжлэлийн шаардлагаа 2015 оны 08 дугаар сарын 01-ний өдрийн орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ болон 2017 оны 05 дугаар сарын 11-ний өдрийн орон сууц буцаан худалдан авах болзолтой, худалдах-худалдан авах гэрээг үндэслэл болгосон. - Хариуцагч "Эй Эс партнёрс" ХХК нь 2017 оны 05 дугаар сарын 11-ний өдрийн гэрээний дагуу төлбөрийг худалдагчийн заасан дансанд шилжүүлсэн бөгөөд гэрээ хүчин төгөлдөр тул Э.Маргадыг нэхэмжлэгчийн хөрөнгөөр үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэхгүй гэж маргасан. - Хариуцагч Э.Маргад нь "Мандал даатгал" ХХК нь "Эй Эс партнёрс" ХХК-ийн хариуцах төлбөрийг ББСБ-д төлсөн тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч нь үүрэг хүлээгээгүй боловч Э.Маргадын өмнөөс зээлийн төлбөр төлөх үүргийг гүйцэтгэсэн үндэслэлээр Э.Маргадыг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэн хэргийг шийдвэрлэхдээ нотлох баримтыг үнэлэх хуульд заасан журмыг зөрчсөн, үйл баримтыг үндэслэл бүхий тогтоогоогүй, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй. - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийг хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй гэж үзсэн боловч Иргэний хуулийн 496.1-т зааснаар хэргийг шийдвэрлэсэн үндэслэлээ магадлалд заагаагүй. - Шүүх хэрэгт цугларсан гэрээ болгоныг үнэлж, дүгнэлт хийсний үндсэн дээр хэргийг шийдвэрлэх үүрэгтэй бөгөөд анхан шатны шүүх энэ үүргээ биелүүлээгүй тул давж заалдах шатны шүүх шийдвэрийг хүчингүй болгох байжээ. - Хоёр шатны шүүх үйл баримтыг өөр өөрөөр тодорхойлж, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй байх ба хяналтын шатны шүүхээс хэрэгт цугларсан баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг залилан мэхэлсэн гэж буруутган мөнгө гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, хэргийн бодит байдлыг буруу тодорхойлсон гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийн талаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхийг хүссэн. Анхны шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг зөв тодорхойлж чадаагүй, хуульд заасан хэлэлцэх журмыг зөрчсөн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхны шатны шүүхийн шийдвэр нь хэргийн бодит байдлыг зөв тодорхойлоогүй, шүүх хуралдааны журмыг зөрчсөн гэж үзэн, анхны шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Засгийн газрын шийдвэрийн дагуу З нь Ү ТББ-тай МОН-30 загварын цахилгаан автобус нийлүүлэх, туршилт хийх гэрээ байгуулж, 2 автобус хүлээн авсан. Туршилтын хугацаанд болон баталгаат хугацаа дуусаагүй байхад автобусуудад байнгын эвдрэл, гэмтэл гарсан тул нэхэмжлэгч гэрээг цуцалж, шилжүүлсэн мөнгийг буцаан нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: З, хариуцагч М ХХК-иас 939,444,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: М ХХК, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, гэрээний үүргээ биелүүлсэн, баталгаат хугацаа дууссан, гэрээ цуцлах үндэслэлгүй, нэхэмжлэгч болон түүний төлөөлөгчийг буруу тодорхойлсон, гуравдагч этгээдийг оролцуулаагүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-04-14, **Дугаар**: 102/ШШ2022/01380 - **Шийдвэр**: Хариуцагч М ХХК-иас 892,471,800 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч З-д олгож, үлдэх 46,972,200 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 205.1, 343.1-д зааснаар гэрээний үүргээ зөрчсөн гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-07-05, **Дугаар**: 210/МА2022/01077 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэлийн үндэслэл, гэрээний үүргийн зөрчил, баталгаат хугацаа, гэрээ цуцлах үндэслэл, нэхэмжлэгч болон төлөөлөгчийн бүрэн эрх, гуравдагч этгээдийг оролцуулаагүй зэрэг нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нарт олгосон бүрэн эрх нь Иргэний хуулийн 62.3, 62.4, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2-т заасантай нийцээгүй. - Итгэмжлэлд нэхэмжлэгчийг жинхэнэ нэхэмжлэгчээр солих, хамтран нэхэмжлэгчээр оролцуулах бүрэн эрх олгогдоогүй байхад анхан шатны шүүх эдгээр хүсэлтийг шийдвэрлэсэн нь хууль зөрчсөн. - Гэрээний удиртгал болон "Батлав" хэсэгт Ү ТББ гэрээний тал болох нь тодорхой байхад нэхэмжлэгч нь Ү ТББ бус, хариуцагчийг М ХХК-иар тодорхойлсон үндэслэл, тэдгээр хуулийн этгээдүүдийн гэрээний харилцаанд оролцсон эрх, үүргийг тодруулах шаардлагатай. - Гэрээний үнэд шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгө хэний данс руу шилжигдсэн эсэхийг тодруулаагүй нь хэргийг зөв шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой. - Давж заалдах шатны шүүх эдгээр ажиллагааг нөхөн гүйцэтгэх эрх хэмжээгүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаах нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлсэн 1,200,000 төгрөгийг гаргуулахаар шаарджээ. Хариуцагч нь зээл өгснөө үгүйсгэн, нэхэмжлэгчийн мөнгө шилжүүлсэн талаарх тайлбарыг эс зөвшөөрч, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад үүссэн зарим нөхцөл байдлыг гомдолдоо дурджээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн мөнгийг улсын орлогод үлдээжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцааж, нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн мөнгийг буцаан олгохоор шийдвэрлэжээ. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхиж, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчөөгүй бөгөөд хэргийг бүхэлд нь хянах эрхтэй. Төлбөр хэнд шилжсэн талаарх дүгнэлт хийгээгүй учир давж заалдах шатны шүүх хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй байсан нь үндэслэлтэй. Нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэлийг тодорхой болгосноор талууд нотлох баримт гаргаж, шүүх хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэх нь чухал.