Тогтоол №26123

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Зам тээврийн ослын улмаас автомашин хууль бус эзэмшилд шилжсэн, мөн хохирол учирсан маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: Т.Шинэбаяр нь өөрийн эзэмшлийн Land Cruiser 80 автомашиныг Б.Баяндоржийн хууль бус эзэмшлээс гаргуулахыг шаардсан. Ослын буруутай этгээдийг цагдаагийн байгууллага тогтоож чадаагүй тул автомашиныг буцааж авах ёстой гэж үзсэн. - **Хариуцагч**: Б.Баяндорж нь Т.Шинэбаяраас өөрийн Land Cruiser 200 автомашинд учирсан 11,000,000 төгрөгийн хохирлыг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Осол Т.Шинэбаярын буруутай үйлдлээс болсон гэж үзсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-20, **Дугаар**: 102/ШШ2019/02477 - **Шийдвэр**: Т.Шинэбаярын автомашиныг Б.Баяндоржийн хууль бус эзэмшлээс гаргуулж, Т.Шинэбаяраас 11,000,000 төгрөгийг гаргуулж Б.Баяндоржид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 499.1, 510.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-13, **Дугаар**: 1919 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-07-19, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Э.Тэлмэн - **Гомдлолын шалтгаан**: Зам тээврийн ослын буруутай этгээдийг хуулийн байгууллага тогтоогоогүй байхад иргэний шүүх Т.Шинэбаярыг гэм буруутай гэж үзэж, хохирол гаргуулсан нь үндэслэлгүй. Мөн сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхгүй этгээд гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэрэгт авагдсан баримтаар Т.Шинэбаяр зам тээврийн осол гаргасан нь тогтоогдсон, өөрийн буруугаас осол гаргаснаа хүлээн зөвшөөрсөн. - Ослын улмаас Б.Баяндоржийн өмчлөлийн машинд хохирол учирсан үйл баримт тогтоогдсон. - Т.Шинэбаяр тээврийн хэрэгслийг жолоодож явахдаа зам тээврийн осол гаргасан талаарх хариуцагчийн тайлбар, баримтыг эсэргүүцээгүй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 42.4-т зааснаар энэ үйл баримтыг нэхэмжлэгч зөвшөөрсөн гэж үзсэн. - Шинжээчийн дүгнэлтээр Б.Баяндоржийн автомашинд учирсан хохирлын хэмжээ 11,000,000 төгрөг болох нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 499.1-д зааснаар тээврийн хэрэгслийг эзэмшигч нь бусдад учирсан гэм хорыг нөхөн төлөх үүрэгтэй. Шүүх энэ зохицуулалтыг зөв хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгч өмчлөгчийн хувьд хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй бөгөөд хариуцагч нэхэмжлэгчийн автомашин өөрийн эзэмшилд байгааг үгүйсгээгүй. Хариуцагч үндсэн нэхэмжлэлийг хангасанд гомдол гаргаагүй. - Хариуцагч автомашинаа бусдад худалдсан байсан ч энэ нь нэхэмжлэгчийг хохирол төлөхөөс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчиж, автомашин мөргөж, хохирол учруулсан хэрэг. Нэхэмжлэгч нь учирсан хохирлыг шаардаж, хариуцагч нь төлсөн мөнгийг хасуулах, хохирлын хэмжээг бууруулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 4 051 000 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийн зарим хэсгийг хариуцагчаас гаргуулан нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь шүүхээс томилогдсон шинжээчийн дүгнэлтийг үнэлээгүй, төлсөн мөнгийг хасахгүй шийдвэрлэсэн гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Зам тээврийн осол нь хариуцагчийн буруутай үйлдлээс болсон нь нотлогдсон. Осолд өртсөн тээврийн хэрэгсэл нь нэхэмжлэгчийн өмчлөлд шилжсэн. Шүүхээс томилогдсон шинжээч нь эхний үнэлгээг үндэслэлтэй гэж дүгнэсэн байна. Хариуцагч нь төлсөн мөнгөө хохирлын үнэлгээнээс хасуулах шаардлага гаргасан боловч шүүх үүнийг хүлээн аваагүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгчийн автомашинд зам тээврийн ослын улмаас учирсан гэм хорыг хариуцагчаас гаргуулах тухай. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Д нь автомашинд учирсан хохирол 17,088,400 төгрөг, үнэлгээний зардал 680,000 төгрөг, өмгөөлөгчийн хөлс 1,500,000 төгрөг, нийт 19,268,400 төгрөгийг Э.Эээс гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Э.Э нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, дүү Э.Оюу-Эрдэнэ нь Замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчөөгүй, нэхэмжлэгчээс шаардсан мөнгөн дүн нь шударга бус гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-29, **Дугаар**: 101/ШШ2020/01470 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Э.Эээс 17,688,400 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Д.Дд олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,580,000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 499.4, 510.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-22, **Дугаар**: 1354 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Э.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгчийн автомашинд учирсан хохирлын хэмжээг эргэлзээгүй тогтоосон баримт авагдаагүй, баримтууд зөрүүтэй тул хэргийг дахин шийдвэрлүүлэх шаардлагатай. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-22, **Дугаар**: 1354 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Н.Алтан-Очир - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь хэргийн баримтуудыг буруу үнэлж, хохирлын хэмжээг тогтоох боломжгүй гэж үзсэн нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зам тээврийн ослын улмаас нэхэмжлэгчийн автомашинд гэмтэл учирсан нь тогтоогдсон. - Ослыг гаргасан Э.Оюу-Эрдэнэ нь Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 497.1-д зааснаар гэм хор учруулсан этгээд гэм хорыг арилгах үүрэгтэй. - Иргэний хуулийн 499.4-т зааснаар тээврийн хэрэгсэл ашиглагчийг өмчлөгч буюу эзэмшигч өөрөө томилсон бол бусдад учирсан гэм хорыг өмчлөгч буюу эзэмшигч хариуцна. - Хариуцагч Э.Э дүү Э.Оюу-Эрдэнэд автомашинаа шилжүүлж өгсөн нь тогтоогдсон тул Д.Дд учирсан гэм хорыг хариуцах үүрэгтэй. - "Лэндс" ХХК-ийн шинжээчийн дүгнэлтээр автомашинд учирсан хохирлын хэмжээг 17,088,400 төгрөгөөр тогтоосныг анхан шатны шүүх үндэслэсэн нь нотлох баримтуудтай нийцсэн. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтын хэмжээнд хохирлын хэмжээг тогтоох боломжгүй гэж үзсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т нийцэхгүй байна. - Хариуцагч татгалзлын үндэслэлээ нотолж, нотлох баримт гаргаагүй. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 510.1-ийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг талын автомашины эзэн нөгөө талын автомашины жолоочоос учирсан хохирлыг нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжилсэн хохирлын зарим хэсгийг гаргуулахаар шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэргийн бодит байдал, нотлох баримт, хуулийг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргав. Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль зүйн үндэслэлтэй гэж үзэж, хариуцагчийн гомдлыг хүлээн авах боломжгүй гэж хариу тайлбар хийв. ҮНДЭСЛЭЛ: Замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчсөн нь тогтоогдож, учирсан хохирол нь буруутай үйлдлийн улмаас гарсан байх тул хохирлыг барагдуулах нь зүйтэй. Өмнөх хэргийн шийдвэрийг дахин нотлохгүй гэж үзсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт нь хуульд нийцсэн байна. Хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг зам тээврийн осол гаргаж, автомашинд нь хохирол учруулсан гэж буруутган нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь осол гаргахдаа нэхэмжлэгчийн буруутай үйлдэл нөлөөлсөн, учирсан хохирлын үнэлгээ хэт өндөр гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нь зам тээврийн хөдөлгөөний дүрмийг зөрчиж, нэхэмжлэгчийн автомашинтай мөргөлдсөний улмаас 7,143,600 төгрөгийн хохирол учирсныг тогтоож, хариуцагчаас 1,951,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, шүүх нь мэргэшсэн үнэлгээчдийн дүгнэлтийг үндэслэн хийсэн үнэлгээг хүчингүй болгох нөхцөлийг харгалзан үзээгүй гэж гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь хариуцагчийн гомдлыг эс зөвшөөрч, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь нэхэмжлэгчийн автомашинд учирсан хохирлыг тогтоохдоо шинжээчээр томилогдсон байгууллагын тогтоосон хохирлын хэмжээ болон даатгалын нөхөн төлбөрийг хасч тооцсон нь хууль зүйн үндэслэлтэй гэж үзсэн. Хариуцагчийн буруутай үйлдлийн улмаас осол гарсан нь тогтоогдсон тул гэм хорын хэмжээг багасгах үндэслэлгүй гэж дүгнэн, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.