Тогтоол №14419

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Автомашины осолтой холбоотой гэм хорын хохирол нэхэмжилсэн. Нэхэмжлэгч осол нь хариуцагчийн буруутай үйлдлээс болсон гэж үзэж, хохирол барагдуулахыг шаардсан. Хариуцагч нь осолд буруугүй, нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж байр суурьтай. АНХАН ШАТ: Тээврийн хэрэгслийн эзэмшигч гэм хорыг хариуцах тухай Иргэний хуулийн 499 дүгээр зүйлийн 499.1-ийг баримтлан, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хариуцагчтай тохиролцсон байдлыг харгалзаагүй гэж гомдол гаргасан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлгүй, осол нь нэхэмжлэгчийн буруугаас болсон гэж тайлбарлав. ҮНДЭСЛЭЛ: Тээврийн хэрэгслийг ашиглах явцад учирсан гэм хорыг тээврийн хэрэгслийг эзэмшигч хариуцах бөгөөд хариуцагч осолд буруугүй гэдгээ нотолж чадаагүй. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: 2016 оны 06 дугаар сарын 19-нд Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт зам тээврийн осол гарсан. Нэхэмжлэгч Делика маркийн автомашиныг жолоодож явах үед "Д А Ж"ХХК-ийн Хово маркийн автомашинтай мөргөлдөж, нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгө болон хамт явсан зорчигчид хохирол учирсан. - **Нэхэмжлэгч**: "Д А Ж"ХХК-аас гэм хорын хохиролд 4,303,806 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Ослын буруу нь хариуцагчийн талд байгааг техникийн шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоосон. - **Хариуцагч**: Зам тээврийн осолд нэхэмжлэгч буруутай, мөн осол гарах үед тээврийн хэрэгслийг "Ө Х"ХХК-ийн ажилтан жолоодож явсан тул "Д А Ж"ХХК хариуцагч биш гэж нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-03, **Дугаар**: 184/ШШ2019/01168 - **Шийдвэр**: Хариуцагч "Д А Ж"ХХК-аас 4,303,806 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч *******т олгож, шүүхийн зардлыг хариуцагчаас гаргуулсан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 499.1, 510.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-28, **Дугаар**: 1230 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлага хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-08-09, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр болон магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлага хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад "499.1" гэснийг "499.4" гэж өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх хэргийн оролцогчийн гаргасан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор харьцуулан үзсэний үндсэн дээр, тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлж, зохигчийн хоорондох эрх зүйн маргааны үйл баримтын талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийжээ. - Зам тээврийн ослын улмаас хохирсон этгээд өөрт учирсан гэм хорыг арилгуулах шаардлагыг Иргэний хуулийн 499.1-д заасан үндэслэлээр автомашиныг жолоодож явсан этгээдэд холбогдуулан гаргах, эсхүл мөн зүйлийн 499.3, 499.4-т зааснаар тээврийн хэрэгслийн ашиглагч болон өмчлөгч, эзэмшигчээс шаардах боломжтой. Нэхэмжлэгч тээврийн хэрэгслийн эзэмшигч "Д А Ж"ХХК-д холбогдуулан хохирлыг шаардсан нь үндэслэлтэй. - Хариуцагчийн "осол гаргасанд нэхэмжлэгч буруутай" гэх маргаан нь Замын цагдаагийн газрын техникийн байцаагчийн дүгнэлт, Шинжлэх ухаан техникийн их сургуулийн Механик тээврийн сургуулийн багш нарын бүрэлдэхүүнтэй шинжээчийн дүгнэлт, Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн дүгнэлтээр үгүйсгэгдсэн. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан нь үндэслэлтэй боловч осол гаргах үед тээврийн хэрэгслийг жолоодож яваагүй боловч ашиглах боломж олгосон, эсхүл ашиглагчийг өөрөө томилсон буюу өөрөө түүнд уг хэрэгслийг шилжүүлэн өгсөн өмчлөгч буюу эзэмшигч хариуцлага хүлээхийг Иргэний хуулийн 499.4-т заасан байхад хэрэглэвэл зохих хэм хэмжээг сонгож хэрэглээгүй байх тул энэ үндэслэлээр шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Автомашины ослоос учирсан хохирлыг эзэмшигчээс гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нь осол гаргасан тээврийн хэрэгслийн эзэмшигч болохыг тогтоож, хохирлыг гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь тээврийн хэрэгслийг тухайн үед өөр хүн эзэмшиж байсан, мөн шүүх хуулийг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргав. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгов. ҮНДЭСЛЭЛ: Тээврийн хэрэгслийн эзэмшигч нь осол хэдийгээр жолооч бус хүн хийсэн ч гэм хорын хариуцлагыг хүлээх, эзэмшил гэдэг нь өмчлөлөөс ялгаатай байдлыг шүүх тогтоосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь автомашины мөргөлдөөнөөс учирсан хохирлыг хариуцагчаас гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч нь осол нь нэхэмжлэгчийн буруутай үйлдлээс болсон, мөн тухайн үед тээврийн хэрэгслийг өөр компани түрээслэн ашиглаж байсан тул хариуцлага хүлээхгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 499, 510 дүгаар зүйлийг үндэслэн хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгч нь хохирогчтой эвлэрч төлбөр төлсөн нь өөрийн компанийн бус, мөн автомашиныг түрээслэн ашиглаж байсан компани хариуцах ёстой байтал шийдвэр шударга бус гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй болоогүй гэж үзэн хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. Үүнд: 1. Ослын улмаас учирсан хохирлыг тээврийн хэрэгслийн эзэмшигч нөхөн төлөх үүрэгтэй бөгөөд уг тээврийн хэрэгслийг ашиглан бусдад хохирол учруулах нөхцөл байдал үүссэн, мөн тээврийн хэрэгслийг өөрийн шууд мэдэлдээ байлгах боломжтой эзэмшигч хариуцлага хүлээнэ. 2. Тээврийн хэрэгслийн эзэмшигчийн бүртгэл тодорхойгүй, хэн нь бодит эзэмшигч байсныг тогтоох шаардлагатай. 3. Хариуцагч нь тухайн тээврийн хэрэгслийг мэдэлдээ байлгах боломжтой байсан эсэх, эсхүл бодит эзэмшлийг өөр этгээдэд шилжүүлсэн эсэх нь Иргэний хуулийн 89.3-д заасныг үндэслэн дүгнэгдэх ёстой. 4. Хэрэгт авагдсан баримт нь маргааныг шийдвэрлэхэд шаардлагатай баримтын шаардлага хангахгүй байсан тул анхан шатны шүүх хэргийг бүрэн шийдвэрлэж чадаагүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч “Монгол такси групп” ХХК-ийн автомашин болон нэхэмжлэгч Я-ийн эрүүл мэндэд зам тээврийн ослын улмаас гэм хор учирсан. Уг осол нь хариуцагч О-ийн эзэмшлийн автомашиныг Д.Батдорж, А.Төгсбаяр нар зөвшөөрөлгүй жолоодож яваад гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: “Монгол такси групп” ХХК нь автомашины эвдрэл, хохиролд 4,928,000 төгрөг, Я нь эрүүл мэнд, орлогын хохиролд 3,165,000 төгрөгийг хариуцагч О-оос гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: О нь өөрийн буруугаас хохирол учраагүй, автомашины түлхүүрийг зөвхөн зогсоолын дотор хөдөлгөхөөр манаачид үлдээсэн, харин манаач Д.Батдорж дур мэдэн А.Төгсбаярт жолоодуулснаас осол гарсан тул хохирлыг Д.Батдорж, А.Төгсбаяр нар хариуцах ёстой гэж нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөөгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-06-19, **Дугаар**: 101/ШШ2018/02152 - **Шийдвэр**: Хариуцагч О-оос “Монгол такси групп” ХХК-д 4,928,000 төгрөг, Я-д 3,165,000 төгрөг тус тус гаргуулж олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 499.3, 505.1, 510.1. Хариуцагч автомашины түлхүүрээ үлдээснээр бусдад ашиглуулах боломж олгосон тул хохирлыг хариуцах үүрэгтэй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-08-20, **Дугаар**: 1868 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 499.3-т зааснаар өмчлөгч буюу эзэмшигч өөрийн буруугаас тээврийн хэрэгслийг ашиглах боломж олгосон бол хариуцлагаас чөлөөлөгдөхгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-05, **Дугаар**: 1868 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хариуцагч О-ийн автомашиныг Д.Батдорж, А.Төгсбаяр нар жолоодож осол гаргасан нь хэрэгт авагдсан баримтаар тогтоогдсон. - “Монгол такси групп” ХХК-д учирсан хохирол нь хөрөнгийн үнэлгээний тайлангаар, Я-д учирсан хохирол нь шинжээчийн дүгнэлт болон баримтуудаар тогтоогдсон. - Хариуцагч өөрийн тээврийн хэрэгслийг бусдад ашиглуулах боломж бүрдээгүй, ашиглахаас сэргийлэх бололцоо байгаагүй гэдгээ нотолж чадаагүй. - Хариуцагч нь автомашины түлхүүрээ бусдад үлдээснээр зам тээврийн осол гарах боломжийг бүрдүүлсэн, тээврийн хэрэгслийг ашиглуулах боломж олгосон тул тээврийн хэрэгслийн өмчлөгчийн хувьд нэхэмжлэгч нарт учирсан хохирлыг хариуцах үүрэгтэй. - Шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, зохигчдын хооронд үүссэн маргаанд Иргэний хуулийн зөрчлийн улмаас үүсэх үүргийн эрх зүйн зохицуулалтыг үндэслэлтэй хэрэглэсэн. - Иргэний хуулийн 499.1, 505.1, 510.1 дэх хэсэгт нийцсэн. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2, 166.4-т заасан шаардлагыг хангасан. - Хариуцагчийн гомдолд дурдсан хэргийн оролцогчийн эрхийг хязгаарласан гэх үндэслэл нь давж заалдах шатны шүүхээр хянан үзэгдэж, үндэслэлгүй болох нь тогтоогдсон.