Тогтоол №25818

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээг цуцлуулж, төлөгдөөгүй зээл, хүүгийн төлбөр гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Зээлдэгч нараас үндсэн зээлийн үлдэгдэл болон хүүгийн төлбөрийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн үндэслэлийг хууль буруу хэрэглэсэн хэмээн гомдол гаргав. Хариуцагч нь цар тахлын улмаас зээлээ төлж чадаагүй тул хүүгээс чөлөөлөхийг хүссэн. Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэн анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагч нараас үндсэн зээл болон бүх хүүгийн төлбөрийг гаргуулахаар шийдвэрлэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Иргэний хууль болон Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, мөнгөн хөрөнгийн шилжүүлэг, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг үндэслэн зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд хэтэрсэн хугацааны хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүг төлөх үүрэгтэй. Цар тахлын нөхцөл байдал нь зээлдэгчийг хүүгийн төлбөрөөс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй бөгөөд хариуцагч нь эрсдэлээ тооцон зээл авсан гэж үзэхээр байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банкны салбар нь зээлдэгчтэй байгуулсан зээлийн гэрээг цуцлуулж, үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хамт төлбөр гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь цар тахал, эрүүл мэндийн шалтгаан, орлогогүй болсон зэрэг шалтгаанаар зээлээ төлж чадаагүй тул хүүг бууруулах хүсэлт гаргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн хариуцагчаас тодорхой хэмжээний төлбөр гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хуулийг зөрчсөн, гэрээг цуцалсан нь үндэслэлгүй, нэхэмжлээгүй шаардлагыг шийдвэрлэсэн гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэснийг тогтоосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нь гэрээний үүргээ зөрчсөн ч хүндэтгэн үзэх шалтгаантай тул хэтэрсэн хугацааны хүү төлөх үүрэгтэй. Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний хугацаа хэтэрч хүү нэмэгдсэн нь үүрэг гүйцэтгүүлэгч хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзэх, мөнгөн төлбөрийн үүрэг ёсоор хүү, анз авах эрхээ алдах үндэслэлгүй. Хариуцагч нь төлөх үнийн дүнгээс тодорхой хэмжээг хасаж, нэхэмжлэлийн зарим шаардлагаас татгалзсан хэсгийг баталж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг дахин тооцож шийдвэрлэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үүрэгт 25,958,117 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь зээлийн үлдэгдэл 12,223,482 төгрөг төлөхөд татгалзах зүйлгүй, гэхдээ цар тахлын улмаас зээлээ төлөх боломжгүй болсон тул гэрээ цуцлагдсан гэж үзэн түүнээс хойших хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. АНХАН ШАТ: Хан-Уул дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 451, 453, 225 дугаар зүйлд заасныг баримтлан хариуцагчаас 18,545,771.49 төгрөг гаргуулах, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, төлбөрийг сайн дураар хийхгүй бол барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүх гэрээг цуцласнаас хойших хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхгүй гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй, Иргэний хуулийн 453, Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, мөнгөн хөрөнгийн шилжүүлэг, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 21.2 дахь хэсгийг хэрэглээгүй, улмаар 7,412,346.02 төгрөгийн нэмэгдсэн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь эрхээ зөрчсөн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулсан. Шүүх нь зээлдэгчийн үүргээ удаа дараа зөрчсөн, нэмэлт хугацаа тогтоосон боловч үр дүн гараагүй тул гэрээг цуцлах эрхтэй гэж үзсэн. Нэхэмжлэгч нь цуцлагдсан хугацаанаас хойших хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхгүй гэсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй байна. Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 225 дугаар зүйлийн 225.1 дэх хэсгийг оновчгүй хэрэглэснийг хасч, 158 дугаар зүйлийн 158.1-ийг хамт баримталсан алдааг залруулж, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банк нь зээлдэгч компани болон түүнийг төлөөлөх иргэнээс зээлийн гэрээний үүрэгт төлөөгүй үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр баталгааг хангуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нар цар тахлын улмаас санхүүгийн хүндрэл учирсан, үүргээ гүйцэтгэх боломжгүй болсон тул хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг тооцохгүй байх, эсвэл хүүг бууруулах, мөн хууль буюу гэрээг цуцалсан үндэслэлгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Зээлдэгч нараас тодорхой хэмжээний үндсэн зээл, хүүг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах, харин үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хуулийн дагуу шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон, хуулийг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргасан. Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. Хариуцагч нь мөн зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг бууруулах, хугацаа хэтрүүлсэн гэж үзэхгүй байх, мөн нэг хариуцагчийг зээлийн үүрэгт хамааруулахгүй байх талаар давж заалдах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс гэрээний үүргийн зөрчлийг үндэслэн гэрээг цуцалж, зээлийг буцаан шаардсан нь үндэслэлтэй гэж дүгнэв. Нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангаж, гэрээний үүрэгт заасан нэмэгдүүлсэн хүүг бүхэлд нь гаргуулах, харин хариуцагчдын давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. Цар тахлын улмаас үүссэн нөхцөл байдал нь зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй бөгөөд нэг хариуцагчийг хамтран хариуцагчаар тогтоох нь үндэслэлтэй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй этгээдээс мөнгө гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээг цуцалж, хариуцагчаас тодорхой хэмжээний төгрөг гаргуулах, гэрээний дагуу барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, гэрээний үүргээ биелүүлэхэд нөлөөлсөн цар тахлын нөхцөл байдлыг харгалзан зээлийн хүүгийн тодорхой хэсгийг хасуулах, улмаар гомдлоо хангаж өгөхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нь гэрээнд заасан хугацаанд зээл, хүүгээ төлөөгүй нь Иргэний хуулийн холбогдох зүйлүүд, гэрээний нөхцөлөөр тогтоогдсон. Ковид-19 цар тахлын улмаас сувилалын үйл ажиллагаа зогссон нь зээлдэгч талыг Иргэний хуулийн 220 дугаар зүйлд заасан журмын дагуу гэрээ байгуулах үеийн нөхцөл байдал өөрчлөгдсөнтэй холбоотойгоор санал, шаардлага гаргах эрх олгохгүй. Зээлдэгч нь зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээ зөрчсөн тул зээлдүүлэгч үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг шаардах эрхтэй. Анхан шатны шүүх хэргийг хуулийн дагуу шийдвэрлэж, талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, зээлдэгчийн үүргээ биелүүлээгүй нөхцөл байдлыг зөв тогтоож, холбогдох хуулийг зөв хэрэглэсэн. Зээлийн барьцаа болгон тогтоогдсон үл хөдлөх эд хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэлийг хангасан нь Иргэний хуулийн 174, 175 дугаар зүйлд нийцсэн. Хариуцагч нарын давж заалдах гомдолд дурдсан үндэслэлүүд нь хууль зүйн хувьд болон хэргийн баримтаар нотлогдоогүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.