Тогтоол №25318

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч хариуцагчид 10,000,000 төгрөгийг 7 хувийн хүүтэй зээлүүлсэн бөгөөд хугацаанд нь төлөгдөөгүй тул гэрээг шинэчилж, 6 хувийн хүүтэйгээр дахин зээлийн гэрээ байгуулсан. Хариуцагч зээлийн хүүгийн төлбөрийг үл зөвшөөрч, үндсэн зээлээс хасалт хийхийг хүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Ш.Баньдсүрэн, зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд 15,000,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Б.Дашдэлгэр, 6,900,000 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрч, хүүгийн төлбөрийг үл зөвшөөрөх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-12-19, **Дугаар**: 102/ШШ2017/03454 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Б.Дашдэлгэрээс 12,600,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч Ш.Баньдсүрэнд олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 2,400,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.3-д зааснаар зээлийн гэрээний үүргийг тодорхойлсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-03-27, **Дугаар**: 210/МА2018/00551 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх 2016 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн гэрээгээр мөнгө шилжүүлээгүй байхад хүчин төгөлдөр хэлцэл гэж үзэн хүү тооцсон нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, төлбөрийн хэмжээг багасгасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх зохигчдын хооронд байгуулсан гэрээний эрх зүйн харилцааг Иргэний хуулийн 281.1-д заасан зээлийн гэрээ гэж дүгнэсэн нь үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх тооцооллын хувьд алдаа гаргасан тул давж заалдах шатны шүүх залруулах боломжтой гэж үзсэн. - Талууд 2016 оны 07 дугаар сарын 19-ний өдөр зээлийн гэрээ байгуулж, 10,000,000 төгрөгийг 1 сарын хугацаатай, 7 хувийн хүүтэйгээр зээлдүүлэхээр тохиролцсон боловч уг гэрээг сунгасан, хүү тооцохоор тохиролцсон талаар бичгийн баримт хэрэгт авагдаагүй. - Хариуцагч зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд 2,100,000 төгрөг төлсөн болохыг талууд маргаагүй. Үүнийг зээлийн хүүд 700,000 төгрөг, үндсэн зээлээс 1,400,000 төгрөгийг хасч тооцож, зээлийн үлдэгдэл 8,600,000 төгрөг байсан гэж үзсэн. - 2016 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдөр талууд дахин зээлийн гэрээ байгуулсан бөгөөд зээлийн үнийн дүнг 10,000,000 төгрөг гэж тусгасан боловч бодитойгоор зээлийн төлбөр 8,600,000 төгрөг байсан. - Зээлийн гэрээний нөхцөл болох 6 хувийн хүүг 6 сарын хугацаагаар тооцоход 3,096,000 төгрөг болсон. - Иймд хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэгт 11,696,000 төгрөг төлөх үүрэгтэйгээс зээлийн гэрээний хугацаа дууссанаас хойш нэхэмжлэгчид 1,000,000 төгрөг төлснийг хасч, нийт 10,696,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. - Энэ нь Иргэний хуулийн 281.1, 282.3-д заасантай нийцнэ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч А.Б нь хариуцагч Б.В-д 3,800,000 төгрөгийг зээлдүүлсэн бөгөөд хариуцагч зээлээ хугацаанд нь төлөөгүйгээс нэхэмжлэгч ломбардад хүү төлж хохирсон, мөн хариуцагчийг хайж олохын тулд замын зардал гарсан гэжээ. - **Нэхэмжлэгч**: А.Б нь Б.В-ээс зээлийн гэрээний үүрэг 6,336,100 төгрөг, хохирол 1,280,980 төгрөг нийт 7,617,080 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Б.В нь 3,800,000 төгрөгийг төлөхөө зөвшөөрсөн боловч хүү болон хохирлыг төлөх үндэслэлгүй гэж татгалзсан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-12-19, **Дугаар**: 101/ШШ2022/05323 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Б.В-ээс 6,336,100 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч А.Б-д олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,280,980 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 219.1-д заасныг баримтлан шийдвэрлэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-03-03, **Дугаар**: 210/МА2023/00469 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч ломбардад төлсөн 2,536,100 төгрөгийн хүүг нотлох баримтаар тогтоогоогүй тул Иргэний хуулийн 282.1, 282.3-т нийцээгүй гэжээ. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 2,536,100 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 281.1-д заасан зээлийн гэрээний харилцаа үүссэн нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгчийн ломбардад төлсөн 2,536,100 төгрөгийн хүү нь хариуцагчид зээлдүүлсэн мөнгөн хөрөнгөтэй шууд шалтгаант холбоотой болох нь баримтаар нотлогдоогүй. Нэхэмжлэгч Т ХХК-аас нэг бус удаа зээл авсан нь тогтоогдсон. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.2-т зааснаар нотлох баримтыг хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлээгүй байна. - Талуудын хооронд байгуулагдсан 2020 оны 05 сарын 04-ний өдрийн хэлцлээр 3,800,000 төгрөгийг төлж барагдуулахаар тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 40.1, 43.2.1-д зааснаар хүчин төгөлдөр. - Иймд хариуцагчаас 3,800,000 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 3,817,080 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын 730,980 төгрөг болон 550,000 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосныг хэвээр үлдээсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Б.П нь хариуцагч Ц.С-д 2019 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр 1 298 000 төгрөгийг сарын 15 хувийн хүүтэй, 1 сарын хугацаатай зээлдүүлсэн. Хариуцагч нь хүүний төлбөрт нийт 195 000 төгрөг төлсөн боловч үндсэн зээл болон үлдсэн хүүг төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: Б.П нь зээлийн гэрээний гүйцэтгээгүй үүрэгт 4 808 000 төгрөг (үндсэн зээл 1 298 000 төгрөг, гэрээний хугацаа дууссанаас хойших хүү 3 510 000 төгрөг) гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ц.С нь үндсэн зээл 1 298 000 төгрөгийг төлөхийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч хүүгийн төлбөрийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-05-17, **Дугаар**: 151/ШШ2021/00302 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ц.С-оос үндсэн зээл 1 298 000 төгрөг, зээлийн хүү 2 530 800 төгрөг, нийт 3 828 800 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч Б.П-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 979 200 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1, 282.3, 222.5, 42.2, 43.2.1-д заасныг баримтлан шийдвэрлэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-07-08, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нар - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй, Иргэний хуулийн 222.5-ыг буруу тайлбарлаж, гэрээнд зааснаас илүү хүү тооцсон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчийн өмгөөлөгч нарын гомдлыг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг буруу тодорхойлж, нэхэмжлэгчийн шаардаагүй зүйлийг хангасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.1-ийн заалт болон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны диспозитив зарчмыг зөрчсөн. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 222.5-ыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. Уг заалт нь хугацаа хэтэрсний хүү шаардах эрхийн зохицуулалт биш бөгөөд "тохирсон хүү" гэдэг нь "таарсан", "тэнцсэн", "дүйцсэн" гэсэн утгатай. - Нэхэмжлэгч нь хуульд зааснаар хэтэрсэн хугацааны хүү шаардах эрхгүй, хариуцагч нь гэрээ ёсоор үндсэн үүргээс гадна нэмэлт үүргийг талуудын тохиролцоогоор хүлээгээгүй. - Хариуцагч нь 1 сарын хугацаатай зээлийн гэрээний дагуу сарын хүүнд 195 000 төгрөгийг төлсөн тул үндсэн зээл 1 298 000 төгрөгийг Иргэний хуулийн 281.1-д зааснаар шаардах эрхтэй. - Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрт зээлийн хугацаа хэтэрсний хүүнд нэхэмжилсэн 3 510 000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үүргийг гаргуулахээр шаарджээ. Хариуцагч нь зээлийн гэрээний нөхцөл, хүү, торгуулийн тооцоолон бодох эсэхэд маргажээ. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээний үүрэг, хүү, торгуулийг үндэслэн хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хэрэглэсэн хуулийн зүйл заалт, түүний тайлбар, хүү, торгуулийн тооцоолол нь буруу, хууль зөрчсөн гэж үзэн гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс гэрээний хугацаа, хүү, торгуулийг Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтууд болон гэрээний нөхцөл байдлыг үндэслэн дахин тооцож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулжээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид зээл авч өгснөөс үүссэн үүргийн хариуцлагыг шаарджээ. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээний үндсэн төлбөрөөс хасч, нэхэмжлэлийн тодорхой хэсгийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч төлбөр хийгээгүй, нэхэмжлэгч хохирсон гэж гомдол гаргав. Анхан шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн гэж үзжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагч нь зээл аваад төлөөгүй, улмаар нэхэмжлэгч нь зээлдэгчийн өмнөөс зээлийн хүү болон үндсэн төлбөрийг төлж хохирсон байна. Зээлийн гэрээ болон барьцааны гэрээ нь хуулийн шаардлага хангаж байсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эсэргүүцээгүй, нотлох баримт гаргаж өгөөгүй. Шүүх нь нэхэмжлэгчийн хохирлыг Иргэний хуулийн 219 дүгээр зүйлийн 219.1 дэх хэсэгт заасны дагуу тооцон шаардах эрхтэй болохыг тогтоож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилжээ.