Тогтоол №7522·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Заг констракшн ХХК нь 2013 онд Заг ХХК-тай зээлийн гэрээ байгуулан 80 сая төгрөгийн зээл авсан бөгөөд барьцаанд үйлдвэрийн барилга болон газрыг тавьсан. Мөн Ариг ББСБ-тай 2015, 2016 онд нийт 3 удаагийн зээлийн гэрээ байгуулж, нийт 67 сая төгрөгийн зээл авахад 2 болон 3 өрөө орон сууц, 1 автомашины зогсоолыг барьцаалсан. Зээлийн төлбөрөө төлж чадаагүй тул Заг ХХК-ийн барьцаанд байсан үйлдвэрийн объектыг үүргийн гүйцэтгэлд хангуулахаар санал болгосон боловч банк зөвшөөрөөгүй. Ингээд Ариг ББСБ-д барьцаанд байсан орон сууц болон авто зогсоолыг Заг ХХК-д худалдаж, зээлээ хаасан. Үл хөдлөх хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээг 81 сая төгрөгөөр байгуулсан бөгөөд үүний зэрэгцээ буцаан худалдан авах амлалтын үүрэг хүлээх гэрээ байгуулсан.
- **Нэхэмжлэгч**: Заг ХХК нь хариуцагч нарыг хууль бусаар орон сууцыг эзэмшиж, өмчлөгчийн эрхэнд саад учруулж, хохирол учруулж байгаа тул хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэхийг шаардсан.
- **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй бөгөөд худалдах-худалдан авах гэрээг Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан дүр үзүүлэн хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Учир нь орон сууцыг зах зээлийн үнэлгээнээс хэт бага үнээр худалдсан, мөн зээлийн үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах зорилготой байсан болохоос худалдах зорилгогүй байсан гэж тайлбарласан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2019-07-19, **Дугаар**: 181/ШШ2019/01558
- **Шийдвэр**: Үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан үндэслэлгүй тул худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх боломжгүй. Иргэний хуулийн 106.1-д заасныг баримтлан орон сууцыг хариуцагч нарын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлөх үндэслэлтэй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2019-09-06, **Дугаар**: 1640
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь зохигчдын болон хэргийн нөхцөл байдлыг бүрэн ойлголгүй, үндэслэлгүй гарсан.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4-т зааснаар шийдвэрлэсэн.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2021-03-16, **Дугаар**: 001/ХТ2021/00223
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал нь зохигчдын болон хэргийн нөхцөл байдлыг бүрэн ойлголгүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Хоёр шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндэслэл болох үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдах-худалдан авах гэрээний хүчин төгөлдөр эсэх талаар хэрэглэх ёстой хуулийг хэрэглэж, хийвэл зохих эрх зүйн дүгнэлтийг хийгээгүй байна.
- Анхан шатны шүүх талууд өмнөх үүргийг өөр үүргээр сольсон буюу зээлийн үүргийг худалдах-худалдан авах гэрээний үүргээр сольсон гэж дүгнэхдээ Иргэний хуулийн 236.1.3 дахь хэсгийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн эсэх, талууд үүргийн гүйцэтгэлд эд хөрөнгө тооцон авсан эсэхийг зааглаж дүгнэлт хийсэн эсэхийг давж заалдах шатны шүүх дүгнээгүй.
- Шүүх сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохдоо Иргэний хуулийн 56.1.2, 56.1.3-т заасан зохицуулалтыг хамааруулж хэрхэн үзэж байгаагаа дүгнээгүйгээс гадна талуудын хооронд өмнө нь зээлийн үүрэг байсан эсэх, хариуцагч нарын биелүүлэх үүргийн хэмжээ, зээлийн үүрэгт тооцож өгсөн үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ дүйцсэн эсэх, орон сууцны үнэ 115 сая төгрөг байсан гэх хариуцагчийн тайлбар, баримтыг хэрхэн үгүйсгэн дүгнэсэн нь тодорхой бус байна.
- Талуудын байгуулсан зээлийн гэрээ, худалдах-худалдан авах гэрээний хоорондын уялдаа холбоог үндэслэл бүхий тогтоож, тайлбарлахгүйгээр нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг нэг мөр эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй.
- Банк зээлийн үүргийг ипотекийн зүйлээс хангуулахаар бол шүүхийн шийдвэрийн үндсэн дээр эсвэл Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн дагуу шүүхийн бус журмаар хангуулна. Талууд төлбөрт тооцохоор тохиролцох нь хууль зөрчихгүй боловч зээлийн үүрэгт үл хөдлөх хөрөнгөө харилцан тооцох тохиролцоо талуудын хүсэл зоригийн дагуу, хэн алины эрх ашгийг зөрчөөгүй, тэгш байдлыг хангасан байх учиртай.
- Үндсэн нэхэмжлэл болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага тус бүрийн үндэслэлийг анхаарч, хэргийн нөхцөл байдал, маргааны зүйлийн талаар Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтад нийцсэн эрх зүйн дүгнэлт хийж, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115.2-т заасан шийдвэрийг гаргах нь зүйтэй.