Тогтоол №24546

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн Н.Ж нь хариуцагч М.Н-ээс өөрийн өмчилж байсан орон сууцыг бусдын хууль бус эзэмшлээс буцаан шаардаж, улсын гэрчилгээ гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгч нь өмчлөх эрхээсээ татгалзсан, хариуцагч нь эрхийг нь зөрчөөгүй тул өмчлөх эрхтэй болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргав. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн гол шаардлагыг хангаж, хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг чөлөөлж, улсын гэрчилгээг гаргуулахыг тогтоосон. Гэвч гэрчилгээ гаргуулах шаардлагыг гэрчилгээний дугаар зөрүүтэй гэх үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. Бусад шаардлага, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлүүлэхээр гомдол гаргасан. Гомдолд нэхэмжлэгч өмчлөх эрхээсээ татгалзсан, хариуцагч нь эрхийг нь зөрчөөгүй гэх үндэслэлүүдийг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс гэрчилгээний дугаар зөрүүтэй байсан хэдий ч өмчлөгчийн бүртгэл, бусад баримтаар орон сууцны өмчлөгч нь тодорхой байгаа тул улсын гэрчилгээг нэхэмжлэгчид олгох нь зүйтэй гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. Нэхэмжлэгч нь өмчлөх эрхээсээ татгалзсан гэх үндэслэл хэргийн баримтаар хангалттай тогтоогдоогүй, улсын бүртгэлд бичигдсэн тэмдэглэлийг үнэн зөв гэж үзэн хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч хууль бус эзэмшилээс чөлөөлүүлэх шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь өмчлөх эрхээ хууль ёсоор олж авсан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Иргэний хуулийн 106.1-д заасан үндэслэл тогтоогдохгүй гэж үзсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. Орон сууцны өмчлөх эрх хууль ёсны дагуу шилжсэн, улсын бүртгэлд баталгаажсан байсныг тогтоосон. Хариуцагчийн эзэмшил хууль бус гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх хэргийн баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн дагуу үнэлээгүй, Иргэний хуулийн 106.1-ийн зохицуулалтыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. Өмчлөх эрх нь орон сууц хувьчлалаас эхлэн гэрээ болон улсын бүртгэлд шилжин тогтсон. Нэхэмжлэгч нь улсын бүртгэлд бүртгэлтэй өмчлөгч бөгөөд түүний өмчлөх эрх хууль ёсны.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Багануур дүүргийн 3 дугаар хороо, 35 дугаар байрны 02 тоот орон сууцыг Багануур Зүүн Өмнөд Бүсийн Цахилгаан Түгээх Сүлжээ ТӨХК нь 2000 онд худалдан авч, үндсэн хөрөнгөнд бүртгэсэн боловч, тухайн үед борлуулалтын үйл ажиллагаа хариуцаж байсан С.Батбаяр нь уг байрны худалдах, худалдан авах гэрээг өөрийн нэр дээр байгуулж, улмаар өмчлөх эрхийн гэрчилгээг авсан. Уг байрыг Засгийн газрын тогтоолоор хувьчлахад Н.Өлзийбилэгт олгох шийдвэр гарсан боловч С.Батбаяр шилжүүлэхээс татгалзсан. - **Нэхэмжлэгч**: Н.Өлзийбилэг нь Багануур дүүргийн 3 дугаар хороо, 35 дугаар байрны 02 тоот 3 өрөө орон сууцны гэрчилгээг С.Батбаяраас хураан авч, өөрийн нэр дээр өмчлөх эрхийн гэрчилгээ олгохыг Багануур Зүүн Өмнөд Бүсийн Цахилгаан Түгээх Сүлжээ ТӨХК-д даалгах, С.Батбаярын нэр дээрх үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг хүчингүй болгож, өмчлөгчөөр тогтоолгохыг шаардсан. - **Хариуцагч**: С.Батбаяр нь уг орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч гэж үзэн, Н.Өлзийбилэгийн нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, харин Н.Өлзийбилэгийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх тухай сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-04, **Дугаар**: 103/ШШ2019/00458 - **Шийдвэр**: Н.Өлзийбилэгийг орон сууцны өмчлөгч мөн болохыг тогтоож, Багануур Зүүн Өмнөд Бүсийн Цахилгаан Түгээх Сүлжээ ТӨХК-д Н.Өлзийбилэгийн нэр дээр өмчлөх эрхийн гэрчилгээ олгохыг даалгах үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг болон С.Батбаярын сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 92.1, 106.2, 106.4. Нэхэмжлэгч нь орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусад тооцуулах шаардлагаасаа татгалзсаныг баталж, уг хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-13, **Дугаар**: 79 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлүүлэх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 2 дахь заалтын найруулгыг өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүх хэргийг зөв шийдвэрлэсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-10, **Дугаар**: 103/ШШ2019/00458 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч С.Батбаярын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, бодит нөхцөл байдлыг тогтоогоогүй, нотлох баримтыг дутуу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Багануур Зүүн Өмнөд Бүсийн Цахилгаан Түгээх Сүлжээ ТӨХК нь маргаан бүхий орон сууцыг 2000 онд худалдан авч, үндсэн хөрөнгөд бүртгэсэн нь баримтаар тогтоогдсон. - Засгийн газрын 2016 оны 192 дугаар тогтоолоор тус байрыг Н.Өлзийбилэгт хувьчлахаар шийдвэрлэсэн. - Н.Өлзийбилэг нь уг байрыг хувьчлах шийдвэр гарсны үндсэн дээр 2012 оны 10 дугаар сараас хойш эзэмшиж байгаа нь тогтоогдсон. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийг өмчлөгчөөр тогтоосон нь үндэслэлтэй боловч, Иргэний хуулийн 92.1, 106.2, 106.4 дэх хэсгийг хэрэглэсэн нь оновчтой бус байсан тул Иргэний хуулийн 101.1, 110.1, 106.1 дэх хэсэгт зааснаар өөрчилсөн. - С.Батбаяр нь байрыг өөрөө худалдаж авсан гэх тайлбараа Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2, 38.1 дэх хэсэгт зааснаар нотлоогүй. - Гэрч Г.Ганболдын мэдүүлэг болон байр худалдан авах тухай тушаал зэрэг нь С.Батбаярын сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлийг үгүйсгэж байна. - Иймд С.Батбаярын сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хууль бус эзэмшиж буй хариуцагчаас чөлөөлүүлэх шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгчээс орон сууцны үнэ гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас орон сууц чөлөөлүүлэх, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хангаж, нэхэмжлэгчээс 120,000,000 төгрөг гаргуулж хариуцагчид олгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан хэсгийг хууль зүйн болон үйл баримтын хувьд үндэслэлгүй гэж үзэн давж заалдах гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь орон сууцны улсын бүртгэлд өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн нь тогтоогдсон. Хариуцагч нь орон сууцыг бодитоор эзэмшиж байгаа хэдий ч хууль ёсны үндэслэлтэй эзэмшиж буйг нотлоогүй. Гэрчүүдийн мэдүүлэг хариуцагчийн тайлбарыг нотолсон хэдий ч түүнийг баталгаажуулах нэмэлт нотлох баримт байхгүй, мөн гэрчүүд нь хариуцагчтай хамаарал бүхий этгээдүүд байсан тул тэдгээрийн мэдүүлгийг үнэн зөв, эргэлзээгүй гэж үнэлэх боломжгүй. Иймд хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлтэй гэж шүүх дүгнэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ байгуулан, төлбөрөө бүрэн төлсөн боловч, хариуцагч гэрээний үүргээ зөрчиж, тухайн орон сууцыг гуравдагч этгээдэд шилжүүлэн өмчлүүлэхээр болсон. - **Нэхэмжлэгч**: "Ласти" хотхоны 10а байрны 6 давхрын 23 тоот 59.84 м.кв 2 өрөө орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгох, улсын бүртгэлийн гэрчилгээг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, гуравдагч этгээдийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй. - **Гуравдагч этгээд**: Хариуцагч болон нэхэмжлэгчийн хооронд байгуулагдсан 2016.11.28-ны өдрийн 92 дугаартай "Орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ"-г хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох, нэхэмжлэгчийг орон сууцнаас албадан гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-06, **Дугаар**: 166 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийг Дархан сумын 11-р баг, 13-р хороолол, 10а байрны 23 тоот 59.84 м.кв талбайтай 2 өрөө орон сууцны өмчлөгч болохыг тогтоож, улсын бүртгэлд бүртгэхийг даалгаж, гуравдагч этгээдийн нэхэмжлэгчийг байрнаас албадан гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 106.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-10, **Дугаар**: 43 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, гуравдагч этгээд - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг болон гуравдагч этгээдийн "Орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ"-г хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлагыг тус тус хэрэгсэхгүй болгож, нэхэмжлэгчийг орон сууцнаас албадан гаргуулах шаардлагыг хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 101.1, 110.1, 243.1, 56.1.8, 106.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-15, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлага хангаагүй. Хууль хэрэглээний алдаа гаргасан. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн 2020 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн 43 дугаар магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 110.1-д зааснаар үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрх хэлцлийн үндсэн дээр нэг этгээдээс нөгөөд шилжиж байгаа бол уг хэлцлийг үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэлийн газар бүртгүүлснээр өмчлөх эрх шинэ өмчлөгчид үүсэж, өмнөх өмчлөгчийн өмчлөх эрх дуусгавар болно. - Нэхэмжлэгч нь маргаан бүхий орон сууцыг худалдан авсан боловч, түүний өмчлөх эрх улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй. - Гуравдагч этгээд нь шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаагаар орон сууцыг өмчлөлдөө авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлэн өмчлөх эрхийн гэрчилгээ авсан. - Нэхэмжлэгчийн зөвхөн "худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан, тухайн орон сууцыг эзэмшиж байсан" гэх үйл баримт нь дангаараа гуравдагч этгээдийн бүртгэгдсэн өмчлөх эрхийг үгүйсгэх үндэслэл болохгүй. - Хариуцагч нь нэхэмжлэгчид орон сууцыг худалдах "үүргийн хэлцэл" хийсэн боловч өмчлөх эрхийг шилжүүлэлгүйгээр гэрээний үүргээ зөрчин гуравдагч этгээдтэй "өмчийн хэлцэл" хийсэн. - Нэхэмжлэгчийн "баталгаажаагүй эрх" нь гуравдагч этгээдийн "баталгаажсан эрх"-ийг үгүйсгэхгүй. - Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас гэрээний үүргээ өөр байдлаар биелүүлэхийг юм уу өөрт учирсан хохирлоо шаардах эрхтэй.