Тогтоол №23785

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний үүргийн мөнгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэл. Хариуцагчид зээл авсан мөнгө, хүү, алданги төлөх үүрэгтэй гэж нэхэмжлэгч шаардсан. Хариуцагчид зээл авсан боловч илүү төлсөн, гэрээний нөхцөл хүчин төгөлдөр бус, хүү хэт өндөр байсан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээний төлбөрөөс тодорхой хэмжээний мөнгийг гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн, талуудын эрх тэгш байдлыг хангаагүй, нотлох баримтыг бүрэн шалгаагүй гэсэн үндэслэлээр хариуцагч болон түүний өмгөөлөгчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр мөн шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн, нэхэмжлэлийн үндэслэлээ тодорхой болгоогүй, хүүгийн тооцоолол, төлбөр төлөлтийн байдлыг бүрэн шалгаагүй, шинжээч томилоогүй нь шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: “М Г” ХХК, “М и” ХХК-иуд нь “Х” ХХК-тай нийт 4 удаагийн зээлийн гэрээ байгуулж, барилгын санхүүжилтэд зориулж нийт 14,211,656 ам.долларын зээл авсан. Зээлийн эргэн төлөлтийн явцад “Х” ХХК нь хууль бусаар нэмэгдүүлсэн хүү тооцон авсан гэж нэхэмжлэгч нар үзжээ. - **Нэхэмжлэгч**: “М Г” ХХК, “М и” ХХК-иуд нь “Х” ХХК-ийн зээлийн гэрээнүүдийн зарим заалт хууль зөрчсөн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, уг хэлцлийн үндсэн дээр хууль бусаар суутган авсан нэмэгдүүлсэн хүү 133,462 ам.доллар, нэмэлт хүүнд гарсан зардал 45,894 ам.доллар, нийт 179,356 ам.доллар буюу 446,539,046 төгрөгийг буцаан гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: “Х” ХХК нь гэрээний заалтууд Иргэний хуулийн 189 дүгээр зүйлд заасны дагуу талууд харилцан тохиролцож байгуулсан тул хуульд нийцсэн, хууль бусаар суутгасан зүйл байхгүй, мөн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-12-05, **Дугаар**: 181/ШШ2017/03110 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч нарын зарим гэрээний заалтуудыг хүчин төгөлдөр бусад тооцож, “Х” ХХК-иас 188,575,709 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 257,963,337 төгрөгт холбогдох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1, 61.1, 451.1, 452.2, 453.1, 492.1.1-д заасныг баримталсан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-02, **Дугаар**: 595 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй байх шаардлагад нийцээгүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4-д заасан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-06-27, **Дугаар**: 001/ХТ2018/00732 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хууль ёсны ба үндэслэлтэй байх хуулийн шаардлагад нийцээгүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хуулиар тогтоосон журмыг зөрчиж, хариуцагчийн шинжээч томилуулах хүсэлтийг хэлэлцэхгүй орхигдуулсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 105.1-д заасан хүсэлтийг шийдвэрлэх хуулийн заалтыг зөрчсөн. - Хариуцагчийн нотлох баримт бүрдүүлэх хүсэлтийг шийдвэрлээгүй нь шүүх нотлох баримт бүрдүүлэх үүргээ биелүүлээгүй, нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн гэж үзнэ. Энэ нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.7-д заасан шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болно. - Нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэл, аргачлал тодорхойгүй байна. Нэхэмжлэгч нь үндэслэлгүйгээр нэмэгдүүлсэн хүү тооцож авсан тохиолдол бүрийг нэг бүрчлэн тооцсон тухай баримтгүй, нэхэмжлэлийн үндэслэл ойлгомжгүй байна. - Зээлийн хүү төлөх хугацаа хэтрүүлэхэд суутгаж авсан нэмэгдүүлсэн хүү болох нь тодорхойгүй, хэрэгт нотлох баримтаар гаргаж өгсөн тооцооны хүснэгтээр үндэслэл бүхий нотлогдохгүй байна. - Нэхэмжлэлийн хоёр дахь шаардлага болох гэрээний холбогдох заалтуудыг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах шаардлагыг тодруулах талаар Улсын дээд шүүхийн 2017 оны 06 дугаар сарын 23-ны өдрийн 001/ХТ2017/00866 дугаар тогтоолын заалт биелэгдээгүй, энэ шаардлагыг шийдвэрлэсэн хоёр шатны шүүхийн шийдвэр ойлгомжгүй болжээ. - Дээрх үндэслэлүүдээр хэрэгт авагдсан баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаах нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний хүчин төгөлдөр бус байдлыг тогтоолгох, төлсөн мөнгийг гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Зээлдүүлэгчээс олгосон мөнгө болон төлсөн хүүг үндэслэлгүй олсон хөрөнгө хэмээн үзэж, хариуцагчаас нэхэмжлэгчид мөнгө гаргуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн гомдлоор хэргийг хянан үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон, хэргийг анхан шатны шүүхэд дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан, хэтэрхий төлсөн мөнгө болон зээлийн гэрээний хүчин төгөлдөр бус байдлын талаарх нэхэмжлэлийн үндэслэлийг тодорхой бичээгүй, хуулийн хүчин төгөлдөр шийдвэр байгаа эсэхийг харгалзаагүй зэрэг үндэслэлээр давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь зээлийн харилцаанд ороогүй, мөнгийг өөр этгээдэд шилжүүлсэн, төлбөр хийсэн гэж маргасан. Гурдавч этгээд нь хариуцагчаар зуучлуулан зээл авсан байдалтай. АНХАН ШАТ: Зээлдэгчээс төлөгдсөн гэх хэсгийг хасаж, үлдэх дүнг гаргуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчиж, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, шүүх хуралдаанд авагдаагүй баримтыг шийдвэрийн үндэслэл болгосон тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь нотлох баримт дутмаг, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн нь тогтоогдсон. Шүүхээс захирамж гаргасан боловч биелэлт хангагдаагүй байхад хэргийг шийдвэрлэсэн нь буруу. Шүүх хуралдаанд авагдаагүй баримтыг шинжлэн судалж, шийдвэрийн үндэслэл болгосон нь хууль бус.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Д.Г нь хариуцагч Г.Э-д автомашин захиалж, урьдчилгаа болон үлдэгдэл төлбөрт мөнгө шилжүүлсэн боловч автомашиныг аваагүй. Улмаар Г.Э нь 2015 оны 3 дугаар сарын 03-ны өдөр нийт авлагыг нэгтгэн, алданги тооцож төлөхөөр тохиролцсон байна. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Э-ээс зээлийн гэрээний үүрэгт 15,584,660 төгрөг, ам.долларын ханшийн зөрүү 13,986,000 төгрөг, ломбардын зээлийн хүү 3,157,600 төгрөг, алданги 30,000,000 төгрөг, гаалийн татварын зөрүү 1,000,000 төгрөг, нийт 62,728,260 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөхгүй. Зээлийн гэрээ байгуулаагүй, мөнгө аваагүй, худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг дуусгавар болсон. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-04, **Дугаар**: 182/ШШ2019/00395 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 232.6. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-08, **Дугаар**: 817 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Хариуцагч Г.Э-ээс 10,500,000 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 205.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-08, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль зүйн үндэслэлгүй, нотлох баримтад нийцээгүй дүгнэлт хийсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэлийн шаардлага болон түүний үндэслэлийг эрх зүйн үүднээс дүгнэхэд хэрэгт ач холбогдол бүхий үйл баримтууд тогтоогдсон байх ёстой. - Талуудын хооронд өмнөх үүргийг сольж зээлийн гэрээ байгуулсан эсэх, машины мөнгийг буцааж бүрэн өгсөн эсэх, хугацаандаа төлөөгүй бол алданги төлөхөөр тохирсон эсэх асуудлыг хоёр шатны шүүх тодруулж, зохих дүгнэлтийг хийгээгүй. - Гэрээний талууд өмнөх үүргийг өөр үүргээр солихоор тохиролцсон бол Иргэний хуулийн 236.1.3-т заасныг хэрэглэх эсэх талаар эрх зүйн дүгнэлтийг хийгээгүй. - Давж заалдах шатны шүүх гэрээнээс татгалзсан эрх зүйн үр дагаврыг шийдвэрлэхдээ, хариуцагчийн буцааж өгсөн мөнгө, биелүүлээгүй үүргийн хэмжээг тодорхой дүгнэх шаардлагатай байжээ. - Хариуцагч авсан мөнгөө буцааж төлсөн гэж маргасан нөхцөлд хэдэн төгрөг хүлээж авсан, буцааж хэдийг төлсөн, 10,500,000 төгрөгийг төлөөгүй гэх тооцоолол, үндэслэлийг анхаараагүй байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.5-д заасны дагуу шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр буцаасан.