Тогтоол №19793

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.П- нь С.М-тай хамтран цэцэрлэг, орон сууцны барилга барьсан бөгөөд гэрээний үүргээ зөрчсөн, илүү хөрөнгө оруулсан, газрын хамтран эзэмшигчээр бүртгүүлээгүй гэх үндэслэлээр нэхэмжлэл гаргасан. С.М- нь С.П-г гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, хөрөнгө оруулалт хийгээгүй гэж сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: С.П- нь 16 айлын орон сууцны 1 давхрын 3, 5, 6 тоот байрыг эзэмших, 420 м.кв газрыг хамтран эзэмшигчээр тогтоолгох, илүү оруулсан 25.600.000 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: С.М- нь нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүсэж, сөрөг нэхэмжлэлээр хамтран ажиллах, эзэмших, өмчлөх гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд С.П-аас 246.700.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-21, **Дугаар**: 908 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч С.П- болон хариуцагч С.М- нарын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 476.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-15, **Дугаар**: 01 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч С.П- - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-04, **Дугаар**: 01 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч С.М- - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага тус бүрийн үндэслэлийг тодруулж, эрх зүйн бүрэн дүгнэлт өгөөгүй. - Нэхэмжлэгчийн гэрч асуулгах хүсэлтийг "нэхэмжлэлийн шаардлагад хамааралгүй" гэсэн үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон нь хуульд нийцээгүй. - Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй. - Хяналтын шатны шүүхээс хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэд хамтран барилга барих гэрээ байгуулж, санхүүгийн болон эд хөрөнгийн маргаантай болсон. Нэхэмжлэгч нь гэрээний дагуу эзэмших эрх, газрын хамтран эзэмшигчээр тогтоолгох, илүү оруулсан хөрөнгөө гаргуулах шаардлагатай. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүйн улмаас учирсан хохирлоо нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүхээс хоёр талын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй, нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлж, хэргийн бодит байдлыг тогтоож чадаагүй хэмээн гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь гэрээний харилцаа, талуудын оруулсан хөрөнгийн хэмжээг тодруулаагүй, хэрэгт ач холбогдол бүхий гэрчээс мэдүүлэг аваагүй, нэхэмжлэгчийн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар олгогдсон эрхийг хязгаарласан нь шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь барилгын хамтын ажиллагааны үр дүнд бий болсон үл хөдлөх хөрөнгийг дундын өмч болохыг тогтоолгох, өөрт ногдох хэсгийг гаргуулах, хөрөнгө оруулалтаа буцаан шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй, харин өөрийн оруулсан хөрөнгө, зээлийн төлбөрийг буцаан шаардсан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн гол шаардлага болох хөрөнгө оруулалтыг тогтоолгох, түүнийг хариуцагч нараас гаргуулахыг хүссэнийг хангаж, нэхэмжлэлийн бусад шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг мөн хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн, хуулийг буруу хэрэглэсэн үндэслэлээр хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нотлох баримт бүрдүүлэх журмыг ноцтой зөрчсөн, оролцогчийн хүсэлтийг хангалгүй орхиж шийдвэрлэсэн, шүүгч томилолтын асуудал тодорхой бус зэрэг зөрчлүүдийг тогтоосон. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь барилга байгууламж болон газрын өмчлөх эрхийг тогтоолгох, шилжүүлэхээр шаардсан. Хариуцагч нь гэрээний хүчин төгөлдөр бус байдлыг тогтоолгож, төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулах, улмаар өмчлөх эрх үүсэх нөхцөлийг тогтоолгохоор сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Гуравдагч этгээд нь барилгын хөрөнгө оруулалтыг өөрийн дансаар гүйцэтгэснийг тогтоолгохоор бие даасан шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч болон гуравдагч этгээдийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагч нарын сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны болон үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй гэж үзэн, шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх маргааны үйл баримт, эрх зүйн харилцааг бүрэн тогтоогоогүй, хэргийн оролцогчдыг бүрэн оролцуулаагүй, улмаар нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг зөв тодорхойлж, хуулийг зөв хэрэглээгүй нь давж заалдах шатны шүүхээр тогтоогдсон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч, "М" ХХК, Хариуцагч "С" ХХК нар нь 2016 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдөр "Бусдын газар дээр барилга барьж, хөрөнгө оруулалт хийж, хамтран ажиллах гэрээ" байгуулж, нэхэмжлэгч өөрийн эзэмшлийн 413 м.кв газрыг хариуцагчид шилжүүлсэн. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч гэрээг дуусгавар болгож, газар эзэмших эрхийг буцаан шилжүүлэхийг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Б- - Газар эзэмших эрхийг буцаан шилжүүлэхийг даалгах. - **Хариуцагч**: "С" ХХК - Нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй, учир нь гэрээний үүргийг нэхэмжлэгч ч зөрчсөн бөгөөд хөрөнгө оруулалт хийгдсэн тул гэрээнээс татгалзах үндэслэлгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-12-01, **Дугаар**: 183/ШШ2021/02801 - **Шийдвэр**: Д.Б-гийн газар эзэмших эрхийг буцаан шилжүүлэхийг "С" ХХК-д даалгаж, гуравдагч этгээд Б.Б-ын бие даасан шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 225.2, 226.1, 343.1, 355.1-д заасныг баримтлан, талуудын хооронд ажил гүйцэтгэх гэрээ үүссэн гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-03-25, **Дугаар**: 210/МА2022/00560 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч болон гуравдагч этгээд Б.Б- - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэсэн, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, зохигчдын хооронд үүссэн эрх зүйн харилцаанд үндэслэлтэй дүгнэлт хийгээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгч Д.Б-, "М" ХХК, хариуцагч "С" ХХК нарын хооронд Иргэний хуулийн 476.1-д заасан хамтран ажиллах гэрээний харилцаа үүссэн гэж дүгнэсэн. - Анхан шатны шүүх талуудын хооронд үүссэн харилцааг "ажил гүйцэтгэх гэрээ" гэж дүгнэсэн нь алдаатай байсан. - Нэхэмжлэгч Д.Б- нь хамтын үйл ажиллагааны үр дүнд бий болсон 11 давхар карказ бүхий барилгын талаар төлбөр төлж өөрийн эзэмшилд авах, эсхүл нөхөн төлбөр төлөх замаар шаардлагаа тодорхойлох боломжтой байсан ч шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодруулаагүй. - Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодруулах, гэрээнээс гарах тохиолдолд хуульд заасан шаардах эрхийг нь тодруулах ёстой байсан алдааг давж заалдах шатны шүүх нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй гэж үзсэн. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1, 167.1.5-д заасныг үндэслэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаах нь зүйтэй.