Тогтоол №19448

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас тендерийн баталгааны бичгийг буцаан авах, худалдан авах ажиллагаанд оролцох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хязгаарласан шийдвэрийг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: "Ти Ти Жи" ХХК - **Хариуцагч**: Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулах газар (хуучнаар Худалдан авах ажиллагааны газар) ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Нэхэмжлэгч нь "Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулах төсөл"-ийн хүрээнд зарлагдсан тендерт оролцсон. - Тендерийн үнэлгээний хорооноос нэхэмжлэгчийг "үндэслэлгүйгээр татгалзсан" гэж үзэн тендерээс хасч, тендерийн баталгааг хураах, худалдан авах ажиллагаанд оролцох эрхийг 2 жилээр хязгаарлах шийдвэр гаргасан. - Нэхэмжлэгч нь тендерээс татгалзах хүсэлтээ тендер нээхээс өмнө гаргасан тул тендерийн баталгааг хураах нь үндэслэлгүй гэж маргасан. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-11-25, **Дугаар**: 151/ШШ2024/00941 - Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Тендерийн баримт бичгийн ерөнхий нөхцөлийн 29.1-д зааснаар тендерээ нээсний дараа хүчингүй болгох, эсхүл гэрээ байгуулахаас татгалзсан тохиолдолд тендерийн баталгааг хураана. - Нэхэмжлэгч нь тендер нээх хугацаанаас хойш 2 цагийн дараа тендерээс татгалзах хүсэлтээ цахим системээр илгээсэн нь тогтоогдсон. - Тендерээс татгалзах хүсэлтийг тендер нээхээс өмнө ирүүлээгүй тул Тендерийн баримт бичгийн ерөнхий нөхцөлийн 29.1-ийн дагуу тендерийн баталгааг хураах, цаашид худалдан авах ажиллагаанд оролцох эрхийг хязгаарлах шийдвэр нь үндэслэлтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Зээлийн төлбөрт хураагдсан гурилын үйлдвэрийн барилга, тоног төхөөрөмжийг албадан дуудлага худалдаагаар борлуулах ажиллагаа амжилтгүй болж, хөрөнгийг буцаан авах явцад эд хөрөнгө дутсан, эвдэрсэн гэх маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: С.Д. Битүүмжилсэн хөрөнгийг чөлөөлөх, борлогдоогүй хөрөнгийг буцаан авах, шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааны явцад учирсан хохирол 10,843,200 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх алба. Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа хуулийн дагуу явагдсан, хөрөнгийг буцаан олгосон тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-04-07, **Дугаар**: 248 - **Шийдвэр**: Хөрөнгө буцаах шаардлагыг хариуцагч биелүүлснийг баталж, хохиролд 4,403,200 төгрөг гаргуулан, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгов. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1. Шийдвэр гүйцэтгэгч битүүмжилсэн объектын бүрэн бүтэн байдлыг хангах үүргээ зохих ёсоор биелүүлээгүйгээс цонх хагарсан хохирлыг хариуцна. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-05-25, **Дугаар**: 212/МА2017/00070 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр гүйцэтгэгчийн хууль бус ажиллагаа тогтоогдоогүй байхад хохирол гаргуулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хохирол гаргуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгов. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 498.2. Төрийн албан хаагчийн гэм буруутай үйлдэл тогтоогдоогүй тул төр хохирол хариуцах үндэслэлгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-09-14, **Дугаар**: Хяналтын шатны тогтоол - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хөрөнгийг 4 жил гаруй хугацаанд хууль бусаар саатуулж, хадгалах үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирлыг бүрэн гаргуулах. - **Шийдвэр**: Магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхив. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааны явцад битүүмжилсэн эд хөрөнгийг чөлөөлөх, буцаан олгох шаардлагыг хариуцагч сайн дураараа биелүүлсэн нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 498.2-т зааснаар төрийн албан хаагч албан үүргээ зөрчсөн гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүй тогтоогдсон тохиолдолд төр гэм хорыг хариуцна. - Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх алба болон түүний ажилтнуудын үйл ажиллагаанд хууль зөрчсөн буруутай үйлдэл тогтоогдоогүй тул гэм хор арилгуулах эрх үүсэхгүй. - Давж заалдах шатны шүүх Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 36, 38 дугаар зүйлийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг сэргээлгэх, гүйцэтгэх ажиллагааны зарим шийдвэрийг хүчингүй болгуулах, учирсан гэм хорын хохирлыг гаргуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэр гүйцэтгэлийн зарим ажиллагааг хууль бус явуулсан болохыг тогтоох, татгалзсан шаардлагыг баталж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгуулах гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн гомдлыг үндэслэлгүй гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын гаргасан албан бичиг, тогтоол зэргийг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй байсан. Гүйцэтгэх байгууллага нь орон сууцыг чөлөөлж, дуудлага худалдааг хүчингүй болгосон байхад шийдвэр гүйцэтгэлийн ажиллагааг дуусгавар болгосон нь хуульд нийцээгүй. Гуравдагч этгээд нь орон сууцыг шударгаар худалдан авсан тул нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийг сэргээх шаардлагыг хангах боломжгүй. Анхан шатны шүүх нь гэм хорын хохирлыг хэрэгсэхгүй болгосон бөгөөд нэхэмжлэгч энэ талаар давж заалдах гомдол гаргаагүй. Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт зохих өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Г.Мягмар нь 2014 оноос Х.Аръяабалын өмчлөлийн орон сууцыг түрээсэлж байгаад, 2017 онд түрээсийн төлбөрөө төлж чадаагүйгээс хариуцагч Н.Уянга түүнийг байрнаас гаргаж, эд хөрөнгө, бичиг баримтыг нь үлдээсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Мягмар нь Н.Уянгын хууль бус эзэмшлээс хөдөлмөрийн дэвтэр, төрсний гэрчилгээ, эрдмийн ажлын гар бичвэрүүд болон жагсаалтад дурдсан нийт 76 нэр, төрлийн эд зүйлийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Н.Уянга нь нэхэмжлэгчтэй эрх зүйн харилцаанд ороогүй, нэхэмжлэгчийг орон сууцнаас гаргаж, эд хөрөнгийг нь барьцаалаагүй, нэхэмжилж буй эд зүйлс өөрт нь байхгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-22, **Дугаар**: 183/ШШ2020/01723 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-18, **Дугаар**: 1983 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны байх шаардлагад нийцээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн зарим шаардлагыг хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-11-18, **Дугаар**: 183/ШШ2020/01723 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Н.Уянга - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, учир нь нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгө өөрт нь байхгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Г.Мягмар нь Х.Аръяабалтай орон сууц хөлслөх гэрээ байгуулсан боловч, Н.Уянга түрээсийн төлбөр төлөөгүй үндэслэлээр нэхэмжлэгчийг байрнаас гаргаж, эд хөрөнгө, бичиг баримтыг нь үлдээсэн үйл баримт тогтоогдсон. - Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлээгүйгээс шийдвэр хууль ёсны байх шаардлагад нийцээгүй гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2, 167.1.2-т нийцсэн байна. - Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлд дурдсан эд хөрөнгөөс саарал өнгийн хөргөгч, хөлдөөгч, ор, хувцасны шкаф, угаалгын машин, хивс, шарах шүүгээ зэрэг 7 төрлийн эд зүйлс хариуцагч Н.Уянгад байгааг гэрч нарын мэдүүлэг, бусад нотлох баримтаар нотлогдсон гэж дүгнэж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг нотлогдсон хүрээнд хангасан. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар өмчлөгч нь хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т заасны дагуу үнэлж, хуулийг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн. - Хариуцагч Н.Уянга нь нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгийг өөрийн эзэмшилд байлгах эрх бүхий этгээд биш бөгөөд нэхэмжлэгчийг орон сууцнаас гарсны дараа нэр бүхий хөрөнгө байранд үлдсэн болохыг нотолсон баримтыг үгүйсгэж, татгалзсан үндэслэлээ нотлоогүй. Иймд хариуцагчийн гомдлыг хангах үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн нэхэмжлэгч нь хариуцагч этгээдийн үйлдсэн эрх зүйн улмаас учирсан хохирлыг нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөөгүй. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүхээс нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, улмаар хариуцагчийг нэхэмжлэгч талд тодорхой хэмжээний мөнгө төлж, хохирлыг барагдуулах үүрэгтэй гэж шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Хяналтын шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхдээ, хариуцагчийн үйлдэл нь холбогдох хуулийн заалтуудыг зөрчсөн болохыг тогтоож, учирсан хохирлыг барагдуулах үндэслэлтэй гэж дүгнэсэн.