Тогтоол №19131

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч А.Ж нь хариуцагч Л.Эд 6,000,000 төгрөг зээлдүүлсэн бөгөөд уг зээлийн төлбөрийг хариуцагч хугацаандаа төлөөгүй тул зээлийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: А.Ж нь Л.Э-ээс зээлийн гэрээний үүрэгт 6,210,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Л.Э нь нэхэмжилж буй мөнгөнөөс 4,000,000 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрч, үлдэгдэл 2,210,000 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-08, **Дугаар**: 142/ШШ2020/01374 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Л.Эгаас 4,257,400 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч А.Жд олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,952,600 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1-д зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн бөгөөд хариуцагч зээлийн хүү төлөх баталгаа гаргасан нь зээлийн гэрээг бичгээр хийсэн гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-01-05, **Дугаар**: 210/МА2021/00004 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Л.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжилж буй 4,257,400 төгрөг, түүний дотор хүү 347,400 төгрөг, улсын тэмдэгтийн хураамж 80,368 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, харин 3,910,000 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрнө. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдсан гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангасан. - Хариуцагч Л.Э нь 2019 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдөр 5,910,000 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс зээлж авсан, 2,000,000 төгрөгийг буцааж төлсөн нь тогтоогдсон. - Хариуцагч нь 1,930,000 төгрөгт сарын 6 хувиар, 3 сарын хугацаатай зээлийн хүү тооцож 347,400 төгрөгийг төлөхөөр бичгээр баталгаа гаргасан нь зээлийн гэрээний харилцаа үүссэнийг нотолсон. - Хариуцагч "нэхэмжлэгчээс анх зээл авахдаа хүү болон хугацааны талаар тохиролцоогүй" гэх тайлбар, татгалзлалаа нотолж чадаагүй, энэ талаарх нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2-т заасан нотлох баримт гаргах үүргээ хариуцагч биелүүлээгүй. - Улсын тэмдэгтийн хураамжийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 57.1-д заасны дагуу шийдвэрлэсэн нь зөв. - Давж заалдах гомдлын үндэслэл нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар тогтоогдохгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчдаас зээлийн гэрээнд заасан алдангийг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч тал нь гэрээний үүргээ хугацаандаа биелүүлээгүй тул алданги төлөх ёстой гэж нэхэмжлэгч үзсэн. Хариуцагч тал нь төлбөр хийсэн, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нь нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, үлдсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хуулийг буруу тайлбарласан, үндэслэлгүй хэсэгтэй гэж үзэн давж заалдсан. Хариуцагч тал нь алдангийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь нэхэмжлэгчийн гомдлыг үндэслэлтэй гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн ихэнх хэсгийг хангасан. Анхан шатны шүүх нь шийдвэрийн үндэслэлээ хангалттай тайлбарлаагүй тул хуулийн шаардлагад нийцээгүй гэж дүгнэлээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үндсэн төлбөр, хүү, алданги шаардсан. Хариуцагч нь төлбөр хийсэн, гэрээг зөрчсөн тул хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх үндэслэлтэй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үүргийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах, зарим шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь төлбөр төлөх дарааллыг зөрчсөн, алданги бууруулсан үндэслэлгүй хэмээн анхан шатны шийдвэрийг бүхэлд нь хүчингүй болгохыг шаардсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэв. Зээлдэгчийн төлбөрийн хэмжээг шинэчлэн тогтоож, улмаар алдангийг хуулийн дагуу хязгаарласан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид 1,500,000 төгрөгийг сарын 8 хувийн хүүтэй зээлдүүлсэн бөгөөд хариуцагч зээлийн хүүг төлж байсан боловч үндсэн зээл болон үлдэгдэл хүүг төлөөгүй тул шүүхэд хандсан. - **Нэхэмжлэгч**: Зээлийн гэрээний үүрэгт үндсэн зээл 1,500,000 төгрөг, хүү 215,000 төгрөг, нийт 1,715,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Үндсэн зээлээс 300,000 төгрөг төлнө, үлдэх хэсгийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-06, **Дугаар**: 147/ШШ2020/00107 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 420,000 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 1,295,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1-д заасныг баримтлан, талуудын тайлбараар 1,200,000 төгрөг өгч авалцсаныг нотолсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-14, **Дугаар**: 222/МА2020/00007 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн заалтуудыг өөрчилж, хариуцагчаас 395,000 төгрөг гаргуулахаар шийдвэрлэж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүх дутуу тооцсон хэмээн дүгнэсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-06, **Дугаар**: 222/МА2020/00007 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх үндэслэлгүйгээр 25,000 төгрөг нэмж гаргуулж хохироосон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 281.1-д заасан зээлийн гэрээ байгуулагдсан нь тогтоогдсон. - Талууд гэрээний хугацааг харилцан тохиролцож сунгасан гэх үйл баримт нотлогдоогүй тул нэхэмжлэгч 1 сараас илүү хугацааны хүү, алданги шаардах хууль зүйн үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүх хуралдаанд хариуцагчаас 1,200,000 төгрөг авсныг хүлээн зөвшөөрсөн тул анхан шатны шүүх 420,000 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь зөв. - Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрээр хангасан хэмжээг багасгасан нь диспозитив зарчимд нийцээгүй. - Иргэний хуулийн 282.3-т зааснаар хүү тогтоосон зээлийн гэрээг бичгээр хийгээгүй бол хүү авах эрхээ алддаг тул гэрээ сунгасан 1 сараас илүү хугацааны хүү шаардах эрхгүй. - Талуудын чатны хуулбар нь зээлийн гэрээний хугацааг сунгасан гэж үзэх боломжгүй тул нотлох баримтын шаардлага хангаагүй.