Тогтоол №16492

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Өлзийжаргал нь Ч.Болорчулууны эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсны улмаас Ч.Болорчулуун БНСУ-д эмчлүүлж, хөдөлмөрийн чадвар алдсан тул учирсан хохирлыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ч.Болорчулуун Д.Өлзийжаргалаас гэм хорын хохиролд 45,770,649 төгрөг, хөдөлмөрийн чадвар алдсаны төлбөрт сар бүр 813,794 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.Өлзийжаргал нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн ба учирсан хохирлыг хангалттай төлсөн, нэхэмжлэгчийн эмчилгээг Монгол Улсад хийх боломжтой байсан, нотлох баримтууд нь эх хувь биш гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-02-05, **Дугаар**: 102/ШШ2021/00365 - **Шийдвэр**: Д.Өлзийжаргалаас 45,770,649 төгрөгийг гаргуулж Ч.Болорчулуунд олгож, хөдөлмөрийн чадвар алдсаны төлбөрт сар бүр 813,794 төгрөг гаргуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1, 509.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2021-05-19, **Дугаар**: 786 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон, хариуцагч шийдвэрийг бүхэлд нь эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Д.Өлзийжаргалаас 43,565,539 төгрөг, сар бүр 813,794 төгрөгийг гаргуулж Ч.Болорчулуунд олгож, үлдэх 2,205,110 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1, 507.1, 509.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-11-09, **Дугаар**: 001/ХЯ2021/01073 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Д.Өлзийжаргал - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгчийн нотлох баримтууд нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн шаардлага хангаагүй, эмчилгээг Монгол Улсад хийх боломжтой байсан, Иргэний хуулийн 505 дугаар зүйлийг үндэслэн шаардах үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн 786 дугаар магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Д.Өлзийжаргал нь Ч.Болорчулууны эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан нь Эрүүгийн хэргийн анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.4-т зааснаар уг үйл баримтыг дахин нотлохгүй. - Иргэний хуулийн 497.1-д зааснаар бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан этгээд гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй. Нэхэмжлэгчийн эмчилгээний зардал болон бусад хохирол нь хариуцагчийн үйлдсэн гэмтэлтэй шалтгаант холбоотой болох нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 505.1-д зааснаар бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан этгээд хохирогчийн хөдөлмөрийн чадвар алдсанаас дутуу авсан цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлого, эмчилгээ, сувилгаа, хиймэл эрхтэн хийлгэх зэрэг зайлшгүй бүх зардлыг төлөх үүрэгтэй. - Нэхэмжлэгчийн БНСУ-д эмчлүүлсэн зардал, онгоцны билет, орчуулгын зардал, авч чадаагүй цалин, цалингийн зөрүү нь гэм хор учирсантай холбоотой гарсан зайлшгүй зардалд хамаарна. - Хариуцагч нэхэмжлэгчийн гадаадад хийлгэсэн эмчилгээг Монгол Улсад хийлгэхэд гарах зардлыг нотолсон баримт ирүүлээгүй тул шүүхээс харьцуулан дүгнэх боломжгүй. - Нэхэмжлэгчийн нотлох баримтууд, түүний дотор гадаад хэл дээрх баримтуудыг албан ёсны орчуулгатай харьцуулан үнэлсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.4-т нийцсэн. - Улсын Дээд шүүхийн 2009 оны 15 дугаар тогтоолын 6.1.3-т гэмт хэргийн улмаас эрүүл мэндэд гэм хор учирсан бол Иргэний хуулийн 505, 506 дугаар зүйлүүдэд зааснаар хохирлыг нөхөн төлөхөөр тайлбарласан нь энэ хэрэгт хамаарна. Хариуцагчийн гомдолд дурдсан уг тогтоолын 5.1-д заасан тайлбар энэ маргаанд хамааралгүй. - Хоёр шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор үнэлж, зөв дүгнэлт хийсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас биед учирсан гэм хорын улмаас эмчилгээ, орлого, унааны зардалд 47,740,756 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрч, үлдсэнийг нь эсэргүүцсэн. АНХАН ШАТ: Эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хохиролд 1,581,500 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлээс 46,159,256 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчаас улсын тэмдэгтийн хураамж 40,254 төгрөг гаргуулахаар шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагчаас 11,672,200 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлээс 36,068,556 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчаас улсын тэмдэгтийн хураамж 201,705 төгрөг гаргуулахаар шийдвэрлэв. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хариуцагчийн гомдлоор хянан хэлэлцэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх хэргийн бодит байдлыг тогтоож, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. Хариуцагч нь гэмт хэргийн улмаас нэхэмжлэгчийн эрүүл мэндэд учруулсан гэм хорын хохирлыг арилгах үүрэгтэй. Зарим эмчилгээний зардал, тээврийн зардлыг нэхэмжлэгчийн эрүүл мэндэд учирсан хохиролтой шууд хамааралтай гэж үзэн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. Орлогын алдагдал болон тэтгэмжийн зөрүүг тооцохдоо хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзсэн. Иймд анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, хариуцагчаас 8,763,200 төгрөг гаргуулахаар шийдвэрлэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зам тээврийн осолд өртсөн иргэний эрүүл мэндэд учирсан гэм хорыг арилгах зардалд нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэгч ослоос болж хүнд гэмтэл авч, хагалгаанд орж, хөдөлмөрийн чадвараа алдсан тул эмчилгээ, нөхөн сэргээх эмчилгээ, алдсан цалин хөлсөө нэхэмжилж байна. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг зөвшөөрч, заримыг нь эсэргүүцэж байна. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1-д заасныг үндэслэн хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн эрүүл мэндэд учирсан гэм хорыг арилгах зардалд 4,040,099 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэлийн шаардлага тодорхойгүй, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, нэхэмжлэгч нэмэлт бүтээгдэхүүн, ахуйн хэрэглээний зардлыг нэхэмжилсэн, цалин хөлсний тооцоололд алдаа гаргасан гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь хэргийг шийдвэрлэхдээ Иргэний хуулийн 497.1, 497.2, 505.1-д заасныг баримталж, хариуцагчийн буруутай үйлдэл нь нэхэмжлэгчийн гэмтэлтэй шалтгаант холбоотой болохыг тогтоожээ. Нэхэмжлэгчийн эмчилгээний зардлын баримтууд нь хуульд заасан шаардлагад нийцсэн. Мөн нэхэмжлэгчийн алдсан цалин хөлсний зөрүүг тооцох нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий болсон гэж үзэн хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхижээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хөдөлмөрийн чадвараа алдсан иргэн Эрүүл мэндэд учруулсан гэм хорын хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Гэм хорын хохиролд 23,048,490 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагын 20,346,787 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлага хангаагүй гэж үзэн гомдол гаргав. Хариуцагч нь зарим зардлыг зөвшөөрч, заримыг нь эс зөвшөөрч маргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзэж, тодорхой баримтуудыг эмчилгээний зардал, түүнээс үүдэлтэй хохиролд хамааруулж болох эсэхийг дүгнэн, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчаас 31,201,374 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 12,193,903 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн эрүүл мэндэд нь учруулсан гэм хорын улмаас учирсан зардлыг нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хохиролд 6,145,753 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж, үлдсэн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, нэхэмжлэлийн хэмжээнээс хэтэрсэн шийдвэр гаргасан, төлсөн мөнгө болон зарим зардлыг хасч тооцоогүй гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагч нь бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан нь шүүхийн тогтоолоор тогтоогдсон. Нэхэмжлэгч нь учруулсан гэм хорын улмаас учирсан зардлыг холбогдох баримтаар нотлох үүрэгтэй. Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийн ажилгүй байсан хугацааны цалингийн зардлыг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр тооцож, шатахууны зардлыг зайлшгүй гарах зардалд тооцон анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ.