Тогтоол №14925

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: 2017 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдөр Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын нутагт О.Эрдэнэдалай жолоодож явсан МТЗ-80 тракторт чирсэн өвс хаддаг тармуур гэрэл, таних тэмдэггүй, эсрэг урсгал руу орсон байснаас болж зам тээврийн осол гарч, Ч.Ганчимэгийн Land cruiser 120 prado болон Ц.Норжинжавын Prius 11 маркийн автомашинуудад эвдрэл учирсан. - **Нэхэмжлэгч**: Ч.Ганчимэг, Ц.Норжинжав нар О.Эрдэнэдалай, Ш.Бямбаням нараас нийт 8,229,720 төгрөгийн гэм хорын хохирол гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: О.Эрдэнэдалай, Ш.Бямбаням нар нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, учир нь трактор өөр эзэмшигчийн нэр дээр бүртгэлтэй, мөн гэм хорын хэмжээг буруу тодорхойлсон, шүүхийн харьяалал зөрчсөн гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-04, **Дугаар**: 132/ШШ2019/00613 - **Шийдвэр**: Ш.Бямбанямаас 5,670,700 төгрөгийг гаргуулж, Ч.Ганчимэгт 4,379,700 төгрөг, Ц.Норжинжавт 1,291,500 төгрөгийг тус тус олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсэг болон О.Эрдэнэдалайд холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 499.4, 510.1-д заасныг баримтлан, О.Эрдэнэдалайн гэм буруутай үйлдлийн улмаас хохирол учирсан бөгөөд тракторын эзэмшигч Ш.Бямбаням гэм хорыг хариуцах үүрэгтэй гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-15, **Дугаар**: 2 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ш.Бямбаням - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий биш, харьяаллын бус хэргийг шийдвэрлэсэн, хариуцагчийг буруу тогтоосон гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг зөв үнэлж, Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-10, **Дугаар**: 132/ШШ2019/00613 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ш.Бямбаням - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий биш, харьяаллын бус хэргийг шийдвэрлэсэн, хариуцагчийг буруу тогтоосон гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын улсын тэмдэгтийн хураамжтай холбоотой заалтад өөрчлөлт оруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүхүүд хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т заасан журмын дагуу үнэлж, Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - О.Эрдэнэдалайн гэм буруутай үйлдэл, учирсан хохирол, тэдгээрийн хоорондох шалтгаант холбоо тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 499.4-т заасны дагуу тээврийн хэрэгслийг ашиглагчийг өмчлөгч буюу эзэмшигч өөрөө томилсон буюу шилжүүлэн өгсөн бол гэм хорыг өмчлөгч буюу эзэмшигч хариуцах үүрэгтэй. Тухайн тракторыг Ш.Бямбаням эзэмшдэг нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 510.1-д заасны дагуу гэм хорыг арилгахдаа учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлөхөөр шүүх автомашины эвдрэл гэмтлийг засахад шаардлагатай зардлын үнэлгээг үндэслэн шийдвэрлэсэн. - Хариуцагч О.Эрдэнэдалай Булган аймгийн Рашаант суманд бүртгэлтэй байсан тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14.1, 15.3-т заасны дагуу Булган аймаг дахь сум дундын шүүх харьяалал зөрчөөгүй. - Улсын тэмдэгтийн хураамжийг хуваарилахдаа Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 56.2, 60.1-ийг баримтлан өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зам тээврийн осол хэргээр учирсан хохирлыг нэхэмжилсэн. Нэхэмжлэгч нь осолд өртсөн авто машинаа засварлах, алдсан орлогоо нөхөн төлүүлэхээр нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь жолооч, машины эзэмшигч нар нь өөр хүмүүс, үйлдсэн зөрчлийн улмаас учирсан хохирлыг хүлээхгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагч Ш.Б-аас 5,836,220 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгч Ч.Г-т 4,579,720 төгрөг, нэхэмжлэгч Ц.Н-т 1,256,500 төгрөгийг тус тус олгож, нэхэмжлэгч Ц.Н-ээс 1,800,000 төгрөг гаргуулах, хариуцагч О.Э-д холбогдох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч Ш.Б-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь хариуцагчийг буруу тогтоосон, эд хөрөнгийн үнэлгээг гэм хорын хохирол гэж дүгнэн тогтоосон нь хууль зүйн үндэслэлгүй, шүүхээс тогтоол гаргах үндэслэлгүй гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн, шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй тул анхан шатны шүүхийн тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаахаар шийдвэрлэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зам тээврийн осол хэргийн улмаас автомашинд учирсан хохирлыг төлүүлэх нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Хариуцагч Г.Б-аас 1,198,200 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч Б.А-д олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлага хангаагүй, хэргийн харьяаллыг зөрчсөн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд осол хариуцагчийн буруутай үйлдлээс болсон гэдгийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч учирсан хохирлын хэмжээний талаар маргалдсан. Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг хуулийн дагуу үнэлж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй байсан. Хариуцагчийн харьяалал, нотлох баримттай танилцуулаагүй гэх гомдолд үндэслэл тогтоогдоогүй. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ж.Цогоо нь Б.Сумъяагийн автомашиныг мөргөж, зам тээврийн осол гаргасан бөгөөд даатгалаар хохирлын зарим хэсгийг төлүүлсэн. Б.Сумъяа нь автомашинаа засуулахад гарсан нэмэлт зардлыг Ж.Цогоогоос нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Сумъяа нь автомашины засварын төлбөрт 6,117,000 төгрөгийг Ж.Цогоогоос гаргуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Ж.Цогоо нь нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөөгүй бөгөөд өмнө нь даатгалаар хохирлыг бүрэн барагдуулсан, нэхэмжлэгчийн баримтууд нь төлбөр төлснийг нотлохгүй байна гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-01, **Дугаар**: 183/ШШ2018/01535 - **Шийдвэр**: Ж.Цогоогоос 5,364,020 төгрөг гаргуулж Б.Сумъяад олгож, үлдэх 752,980 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 510.1-д заасныг үндэслэн нэхэмжлэгчийн автомашины засварын бодит зардлыг тооцсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-13, **Дугаар**: 1684 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-10-15, **Дугаар**: 176.2.4 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч, түүний өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нотлох баримтыг үнэлээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, мөн өмнө нь ижил агуулгатай хэргийг шүүх шийдвэрлэсэн байхад дахин шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Ж.Цогоогийн буруутай үйлдлээс үүссэн хохирлыг даатгалын компаниар дамжуулан болон өмнөх шүүхийн шийдвэрээр нийт 5,211,340 төгрөгийг төлүүлсэн. - Нэхэмжлэгч Б.Сумъяа нь өмнө нь шүүхээр шийдвэрлэсэн нэхэмжлэлтэй ижил агуулга бүхий нэхэмжлэлийг дахин гаргасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 65.1.6-д заасныг зөрчсөн. - Шүүх нэхэмжлэлд дурдсан үйл баримт, зохигчийн гэм буруугийн талаар хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэр байгаа бол нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзах ёстой байсан. - Нэхэмжлэгчийн гаргасан автомашины засварын төлбөрийг нотлох баримтууд нь төлбөр төлснийг баталгаажуулахгүй байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 117.1-д заасны дагуу өмнө нь шийдвэрлэсэн асуудлаар дахин нэхэмжлэл гаргасан тохиолдолд хэргийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчсөн жолоочоос автомашинд учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр шаарджээ. Хариуцагч нар нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, автомашины эзэмшил, жолоочтой хамаарлыг маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагч ***, *** нараас 5,709,200 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч *** т олгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийн талаар шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч *** гийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч автомашины бодит эзэмшигч, гэрээний үнэлгээ, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтын хэрэглээ талаар гомдол гаргав. Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс замын хөдөлгөөний осол, автомашины эзэмшил, өмчлөлийн талаарх баримтууд, холбогдох хуулийн зүйл заалтыг үндэслэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, шүүхийн зардлын хуваарилалтад өөрчлөлт оруулсан. Иргэний хуулийн 499 дүгээр зүйлийн 499.3, 499.4 дэх хэсэгт заасны дагуу автомашины эзэмшигч болон гэм буруутай этгээд нь учирсан хохирлыг хариуцна гэж үзсэн.