Тогтоол №2310·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Дорноговь аймгийн Айраг сумын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга Б.Т нь 2017 онд Хурлын нарийн бичгийн дарга Н.Бат-Эрдэнийг хууль бусаар ажлаас халсан шийдвэр гаргаж, улмаар шүүхийн шийдвэрээр Н.Бат-Эрдэнэд ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлсийг олгохоор болсон. Үүний улмаас үүссэн хохирол 6,198,360 төгрөгийг Б.Т-гээс гаргуулахаар Санхүүгийн хяналт шалгалтын улсын ахлах байцаагч акт тогтоожээ.
- **Нэхэмжлэгч**: Б.Т нь Санхүүгийн хяналт шалгалтын улсын ахлах байцаагчийн 2019 оны 05 дугаар сарын 06-ны өдрийн 24/01-08 дугаар актыг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Нэхэмжлэгч нь уг шийдвэрийг Хурлын Тэргүүлэгчдийн хамтын шийдвэр байсан, батлагдсан төсвийн хүрээнд цалин олгосон тул төрд хохирол учраагүй гэж маргасан.
- **Хариуцагч**: Дорноговь аймгийн Засаг даргын дэргэдэх Санхүүгийн хяналт, аудитын албаны дарга, хяналт шалгалтын улсын ахлах байцаагч Х.Оюунтуяа нь нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. Тэрээр Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуулийн дагуу хяналт шалгалт хийх эрхтэй, Захиргааны ерөнхий хуулийн дагуу гэм буруутай албан тушаалтнаар хохирлыг төлүүлэх нь хууль ёсны гэж тайлбарласан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2019-11-29, **Дугаар**: 115/ШШ2019/0023
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуулийн 10.12.2, Захиргааны ерөнхий хуулийн 103.1, 103.2-т заасныг баримтлан Санхүүгийн хяналт, аудитын албаны дарга, хяналт шалгалтын улсын ахлах байцаагчийн актыг хүчингүй болгох үндэслэлгүй гэж үзсэн.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2020-02-05, **Дугаар**: 89
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь буруу гэж үзсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.
- **Үндэслэл**: Төсөвт учирсан хохирлын хэмжээг бодитоор тогтоох шаардлагатай, түүнчлэн түр орлон гүйцэтгэгчээр томилогдсон Э.Туул нарийн бичгийн даргын ажлыг давхар гүйцэтгэсэн эсэхийг тодруулах ёстой гэж үзсэн.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2020-05-18, **Дугаар**: 210/МА2025/00515
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Х.Оюунтуяа
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь хууль бус бөгөөд орон нутгийн төсвийн байгууллагуудын санхүүгийн үйл ажиллагааг шалгах эрх мэдлийн талаар эргэлзээ үүсгэж байна.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Нэхэмжлэгч Б.Т нь Н.Бат-Эрдэнийг ажлаас халах шийдвэрийг дангаараа гаргаагүй, хамтын шийдвэр байсан гэх тайлбар нь өмнөх шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр няцаагдсан.
- Төрийн аудитын хуулийн 15.2.1-д зааснаар төрийн аудитын орон нутаг дахь салбар байгууллага нь орон нутгийн захиргааны болон төсвийн байгууллагуудын үйл ажиллагааны үр дүн, санхүүгийн тайланд аудит хийх эрхтэй. Иймд Засаг даргын дэргэдэх дотоод аудитын байгууллага хяналт шалгалт хийх эрхгүй гэх нэхэмжлэгчийн гомдол үндэслэлгүй.
- Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал нь төрийн чиг үүргийг хэрэгжүүлж буй орон нутгийн байгууллага бөгөөд Төсвийн тухай хуулийн 14.1.15, 16.5.5-д зааснаар улсын байцаагч нь төсвийн зарцуулалтын хүрээнд хяналт шалгалт хийж, акт тогтоох эрхтэй.
- Захиргааны ерөнхий хуулийн 103.2-т зааснаар гэм буруутай албан тушаалтнаар хохирлыг төлүүлэх үүргийг тухайн захиргааны байгууллагын дээд шатны байгууллагын дотоод аудитын нэгж хариуцна. Хэрэв дээд шатны байгууллагын дотоод аудитын нэгж байхгүй бол төрийн аудитын байгууллага хариуцна (ЗЕХ-ийн 103.3). Энэ тохиолдолд Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд дээд шатны байгууллага гэж байхгүй тул төрийн аудитын байгууллага санхүүгийн хяналт шалгалт явуулж, хохирол төлүүлэхээр шийдсэн нь хуулийн зөрчилгүй.
- Нэхэмжлэгч Б.Т нь Хурлын даргын чиг үүргийг хэрэгжүүлэхдээ Н.Бат-Эрдэнийг хууль бусаар ажлаас халсан шийдвэр гаргаж, нэг албан тушаалд хоёр этгээдэд цалин олгож, төсвийн хөрөнгийг үр ашиггүй, хяналтгүй зарцуулсан нь Төсвийн тухай хуулийн 5.1.3, 6.4.1-д заасан зарчмуудыг зөрчсөн. Иймд "төрд хохирол учруулаагүй" гэх тайлбар үндэслэлгүй.
- Давж заалдах шатны шүүхээс хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан нь үндэслэлгүй, учир нь хохирлын хэмжээ болон бусад үйл баримтууд өмнөх шүүхийн шийдвэрүүдээр тогтоогдсон.
ХуульTech