Тогтоол №6633·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн захирлын тушаалаар Ө.Л-г Захиргаа эрхэлсэн дэд захирлын ажлаас өндөр насны тэтгэвэр авах эрх үүссэн үндэслэлээр чөлөөлсөн.
- **Нэхэмжлэгч**: Ө.Л- ХААИС-ийн захирлын тушаалыг хууль бус гэж үзэн ажилд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны олговор гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт нөхөн бичилт хийлгэхийг шаардсан. Тэрээр 60 нас хүрсэн нь ажлаас чөлөөлөх үндэслэл биш, харин өөрөө хүсвэл тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүсгэдэг заалт гэж тайлбарласан.
- **Хариуцагч**: ХААИС-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч. Нэхэмжлэгчийг 1958 онд төрсөн тул 60 нас 3 сартайд нь ажлаас чөлөөлсөн нь хууль ёсны бөгөөд нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэлгүй гэж тайлбарласан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2019-03-01, **Дугаар**: 183/ШШ2019/00506
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, Ө.Л-г ажилд эгүүлэн тогтоож, ажилгүй байсан хугацааны олговор 5,632,227 төгрөг гаргуулж, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт нөхөн бичилт хийхийг даалгасан.
- **Үндэслэл**: Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 128.1, 128.1.2, 69.1, 46.2. 60 нас 3 сар хүрсэн эрэгтэй даатгуулагч өөрөө хүсвэл тэтгэвэр тогтоолгож болох бөгөөд хүсээгүй бол 65 нас хүртлээ ажиллах боломжтой гэж хуулийг тайлбарласан.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2019-04-26, **Дугаар**: 752
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус гэж үзсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 59.1. Хөдөлмөрийн тухай хууль, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарласан.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2019-06-25, **Дугаар**: 00752
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад "Иргэний хуулийн 59.1-д заасан" гэснийг "Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 128.1.2-т заасан" гэж өөрчилж, магадлалын бусад заалтыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- ХААИС-ийн захирлын 2018-11-06-ны өдрийн Б/257 дугаар тушаалаар нэхэмжлэгчийг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40.1.3-т заасан өндөр насны тэтгэвэр авах эрх үүссэн үндэслэлээр ажлаас чөлөөлсөн.
- Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40.1.3-т ажилтан 60 нас хүрч өндөр насны тэтгэвэр авах эрх үүссэн бол хөдөлмөрийн гэрээг ажил олгогчийн санаачилгаар цуцалж болохыг заасан.
- Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай 2018-02-02-ны өдрийн хуулиар, хуулийн 4.1 дэх заалтыг "даатгуулагч нь нийтдээ 20-иоос доошгүй жил тэтгэвэрийн даатгалын шимтгэл төлсөн бөгөөд 65 нас хүрсэн бол өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй. Харин 20-иоос доошгүй жил шимтгэл төлсөн бөгөөд 60 нас хүрсэн эрэгтэй, 55 нас хүрсэн эмэгтэй даатгуулагч өөрөө хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авч болно" гэж өөрчилсөн.
- Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах, нийгмийн халамжийн сангаас олгох тэтгэвэр тэтгэмжийн тухай хуулийн зүйл, заалтыг хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулиудыг хэрэглэх журмын тухай хуулийн 2.1-д "нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 4.1 дэх хэсэгт заасан эрэгтэй даатгуулагчийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох насыг 1958 онд төрсөн эрэгтэй 60 нас 3 сар,...1997 он ба түүнээс хойш төрсөн эрэгтэй даатгуулагчийн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох нас нь 65 нас" гэж заасан.
- Энэхүү зохицуулалт нь "даатгуулагч нь нийтдээ 20-иоос доошгүй жил тэтгэвэрийн даатгалын шимтгэл төлсөн бөгөөд 65 нас хүрсэн бол өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авах эрхтэй" гэсэнд хамааралтай бөгөөд "Харин 20-иоос доошгүй жил шимтгэл төлсөн бөгөөд 60 нас хүрсэн эрэгтэй, 55 нас хүрсэн эмэгтэй даатгуулагч өөрөө хүсвэл өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгон авч болно" гэсэнтэй холбоогүй.
- Нэхэмжлэгч Ө.Л- нь 1958 оны 3 дугаар сарын 18-ны өдөр төрсөн бөгөөд ажлаас чөлөөлөх үед 60 нас 7 сартай байсан тул ажил олгогч Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 40.1.3-т зааснаар хөдөлмөрийн гэрээг цуцалсан нь хууль зөрчөөгүй.
- Өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох насыг 2018 оноос эхлэн жилд 3 сараар нэмэгдүүлсээр 65 насанд үе шаттай хүргэхээр хуульчлагдсан тул нэхэмжлэгчийн “65 нас хүртлээ ажиллах боломжийг хуулиар олгосон атал ажил олгогч хууль зөрчиж ажлаас чөлөөлсөн” гэх гомдол үндэслэлгүй.
- Давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн боловч магадлалын тогтоох хэсэгт Иргэний хуулийн 59.1-ийг баримталсан нь алдаатай тул залруулга хийсэн.
ХуульTech