2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Гэрээний үүрэг биелүүлээгүйгээс үүссэн хохирлыг нөхөн төлүүлэх маргаан. Туслан гүйцэтгэгч компани нь барилгын ажлын туслан гүйцэтгэх гэрээ болон түүний нэмэлт гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй, мөн нэмэлт гэрээнд заасан төлбөрийн хуваарийг сахиулаагүй тул захиалагч компани нь хохирлоо барагдуулахыг шаардсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч нь гэрээг цуцалж, өөр компаниар үүрэг гүйцэтгүүлсэн тул бодит зардал, хохирлыг нөхөн төлөх нэмэлт гэрээ байгуулсан боловч төлбөрийн үүргээ биелүүлээгүй гэж үзэн, нэмэлт гэрээний дагуу тохиролцсон мөнгөн дүнг Монгол банкны ханшаар тооцон гаргуулна гэж шаардсан.
• Хариуцагч: Тус гэрээ нь хэрэгжиж эхлээгүй, ямар ч ажил хийгдээгүй, бодит зардал гарсангүй тул төлбөр төлөх үндэслэлгүй, мөн нэхэмжлэгч тал дарамт шахалт үзүүлж гэрээ байгуулахад хүргэсэн гэж үзэн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгохыг шаардсан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, ойролцоогоор 2.3 тэрбум төгрөгийг гаргуулна гэж шийдвэрлэв.

• Хариуцагч нь машин механизм, тоног төхөөрөмж түрээслэх гэрээний дагуу түрээслүүлэгч байсан тул түрээслэгчийн хувьд төлбөр төлөх үүрэгтэй байсан баримттай тул хариуцагчийн татгалзал үндэслэлгүй гэж үзэв.
• Хариуцагч нь гэрээний нэг тал үүргээ зөрчсөн тул нөгөө тал нь гэрээг цуцалсантай холбогдон учирсан хохирлыг нөхөн төлөх үүрэгтэй байна (Иргэний хууль 227.1, 227.3).
• Мөнгөн төлбөрийн үүрэг нь Монгол Улсын мөнгөн тэмдэгт төгрөгөөр гүйцэтгэгдэх бөгөөд төлбөр гүйцэтгэх хугацаанд ханш өссөн бол үүрэг үүсэх үеийн ханшаар тооцох ёстой тул нэхэмжлэлийн өдөрхөн Монгол банкны ханшаар тооцсон тооцоог зөв гэж үзэв (Иргэний хууль 217.1, 218.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний нэг тал үүргээ биелүүлээгүй, эсвэл гэрээг цуцалсан тохиолдолд нөгөө тал нь гэрээг цуцалсантай холбогдон учирсан бодит зардал, хохирлыг нөхөн төлүүлэх эрхтэй (Иргэний хууль 227.1, 227.3).
• Мөнгөн төлбөрийн үүрэг гүйцэтгэхэд валютын ханшийн өөрчлөлт гарсан бол үүрэг үүсэх үеийн ханшаар тооцож төлбөрийг тооцох ёстой (Иргэний хууль 218.1).
• Машин механизм түрээслэх гэрээ байгуулсан баримттай байхад ажил хийгдээгүй гэх үндэслэлээр төлбөрөөс татгалзах нь эрх зүйн үндэслэлгүй (Иргэний хууль 227.3).