2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Даатгалын маргаан — даатгагч нь гал түймрийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлөхөөс татгалзсан, даатгалын гэрээний заалтыг хүчин төгөлдөр бус болгох. Даатгуулагч компани нь зочид буудал, рестораны үйл ажиллагаа эрхлэх явцдаа хоёр удаагийн гал түймрийн улмаас эд хөрөнгийн гэмтэл болон бизнесийн тасалдал, ажилтан осол зэрэг нийт 270 гаруй сая төгрөгийн хохирол амссан байна. Даатгуулагч нь даатгалын хураамж төлсөн тул гэрээгээр заасан эрсдэлийн нөхөн төлбөрийг авах эрхтэй гэж үзэн нэхэмжлэл гаргажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Даатгагч нь гал түймрийн эрсдэлийг даатгасан байсан тул хохирлыг нөхөн төлөх ёстой, мөн даатгалын гэрээний нөхөн төлбөр олгохгүй байх тухай заалт нь хууль зөрчсөн тул хүчин төгөлдөр бус болгох шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Гэрээнд зааснаас бусад шалтгаанаар хохирол гарсан тул нөхөн төлбөр олгохгүй байх үндэслэлтэй гэж маргасан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргав. Даатгуулагчид гал түймрийн улмаас хохирол учирсан нь бодит баримт байсан тул даатгагч нь нөхөн төлбөр олгох үүргээ биелүүлнэ гэж үзсэн ч, Даатгалын тухай хууль 8.5, 8.5.1-д заасан нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслэлүүд хангагдсан тул даатгагч нөхөн төлбөр олгохгүй байх нь хууль ёсны гэж дүгнэв. Нэхэмжлэгчийн даатгалын гэрээний заалт нь хууль зөрчсөн, эсхүл хуулийн этгээдийн үндсэн зорилгыг зөрчсөн гэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул тухайн заалтыг хүчин төгөлдөр бус болгох үндэслэлгүй байна. Иргэний хууль 431.1-д заасан даатгагч болон даатгуулагчийн үүрэг, хариуцлага нь талуудын хоорондын гэрээ болон Даатгалын тухай хуулийн 8.5 дугаар зүйлийн дагуу хэрэгжиж байгаа тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Даатгагч нь хууль болон гэрээнд заасан нөхцөлийн дагуу нөхөн төлбөр олгох үүрэгтэй боловч, Даатгалын тухай хуулийн 8.5, 8.5.1-д заасан татгалзах үндэслэлүүд бий болсон тохиолдолд нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах эрхтэй (Даатгалын тухай хууль 8.5, 8.5.1).
• Даатгалын гэрээний заалт нь хууль зөрчсөн гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй бол тухайн заалт хүчин төгөлдөр хэвээр байна (Иргэний хууль 56.1.1, 56.1.9).
• Даатгуулагч нь хууль болон гэрээнд заасан эрсдэлийн нөхөн төлбөрийг авах эрхтэй боловч, даатгагч татгалзах хууль ёсны үндэслэлтэй бол нөхөн төлбөр олгох үүрэг биелэхгүй (Иргэний хууль 431.1).