2025 - Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг биелүүлэлт болон төлбөр тооцоо, торгууль тооцох маргаан. Нийлүүлэгч тал газрын тосны бүтээгдэхүүнийг гэрээний дагуу нийлүүлсэн боловч худалдан авагч тал төлбөрийн үлдэгдэл болон гэрээнд заасан торгуулийг төлөхгүй байгаа асуудал үүссэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Газрын тосны бүтээгдэхүүн нийлүүлсэн тул төлбөрийн үлдэгдэл болон гэрээний 3.3 заалтын дагуу торгууль төлүүлэх шаардлагатай гэж үзэв.
• Хариуцагч: Төлбөр төлөгдөхөөс өмнө нийлүүлэлт хийсэн тул торгууль төлөхгүй, мөн үнийн өөрчлөлтийн талаар нэмэлт гэрээ байгуулаагүй тул өөрчлөгдсөн үнээр төлөхгүй гэж үзэв.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх төлбөрийн үлдэгдэл төлөх үүргийг хангаж, харин торгууль шаардах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон.

• Хариуцагч тал газрын тосны бүтээгдэхүүнийг хүлээн авч байсан тул өөрчлөгдсөн үнээр төлбөр төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй, учир нь хариуцагч тал үнэ өөрчлөгдсөн талаар татгалзал гаргаагүй бөгөөд өөрчлөгдсөн үнээр төлбөр хийсэн үйл баримт тогтоогдсон байна (Иргэний хууль 244.1).
• Нэхэмжлэгч тал төлбөр урьдчилан төлөгдөхөөс өмнө нийлүүлэлт хийх эрхгүй байсан ч төлбөр төлөх хугацаа тогтоосон, нэмэлт гэрээ байгуулж хугацаа өөрчлөөгүй тул гэрээний дагуу анз буюу торгууль шаардах эрхгүй, учир нь талууд төлбөр төлөх хугацааг сунгасан тухай тохиролцоо байхгүй байна.
• Торгууль тооцох нь талуудын нийт үүргээс биш, зөвхөн нийлүүлэлтийн төлбөрийн хувь хэмжээгээр тооцохоор тохиролцсон нь хуульд нийцэхгүй тул торгууль шаардах үндэслэлгүй (Иргэний хууль 232.5).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдан авагч тал бараа хүлээн авсан бөгөөд үнийн өөрчлөлттэй холбоотой татгалзал гаргаагүй, төлбөр хийсэн бол үнэ өөрчлөгдсөн байсан ч тухайн үнээр төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 244.1).
• Гэрээгээр төлбөр урьдчилан төлөгдөхөөс өмнө нийлүүлэлт хийх эрхтэй байсан ч нийлүүлэгч тал үүргээ гүйцэтгэсэн, төлбөр төлөх хугацааг тохиролцож өөрчилөөгүй бол гэрээний дагуу анз шаардах эрхгүй (Иргэний хууль 232.5).
• Анз буюу торгууль тооцохдоо талуудын тохиролцосон суурь (нийт үүрэг эсвэл үнийн дүнгийн тодорхой хувь) болон хуулийн заалтыг чанд баримтлах ёстой (Иргэний хууль 232.1).