2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг биелүүлээгүйгээс үүдэлтэй хохирол болон орон сууц эзэмшиж ашигласан төлбөр нэхэмжлэх маргаан. Нэхэмжлэгч компани болон хариуцагч иргэн хооронд орон сууц худалдаж авах гэрээ байгуулсан боловч хариуцагч төлбөрөө төлж чадахгүй болсон тул гэрээ цуцлагдаж, орон сууцыг буцаан хүлээлгэсэн байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч төлбөрөө төлөх үүргээ биелүүлээгүй тул орон сууцыг засварлах зардал болон орон сууцыг эзэмшиж ашигласан хугацааны түрээсийн төлбөрийг гаргуулах шаардлага тавьсан.
• Хариуцагч: Банкны зээл авахад шаардлагатай бичиг баримтыг компани гаргаж өгөөгүйгээс зээл нь цуцлагдсан тул гэрээг биелүүлэх боломжгүй болсон гэж үзэн, засварын зардлыг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаагаа илэрхийлсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх хариуцагчийн түрээсийн төлбөр төлөх үүргээ биелүүлээгүй тул орон сууцыг эзэмшиж ашигласан хугацааны төлбөрийг төлөх ёстой гэж шийдвэрлэсэн.

• Хариуцагч нь худалдан авах гэрээгээр хүлээсэн төлбөр төлөх үүргээ биелүүлээгүй тул бусдын өмчлөлийн орон сууцыг үнэ төлбөргүйгээр ашиглах эрхгүй, үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжих ёсгүй.
• Хариуцагч нь орон сууцыг худалдан авах гэрээ байгуулсан боловч төлбөрөө төлөлгүйгээр 5 жил 5 сарын хугацаанд эзэмшиж ашигласан баримт тогтоогдсон тул орон сууцыг эзэмшиж ашигласны төлбөрийг жишиг үнээр тооцож гаргуулах үндэслэлтэй.
• Хариуцагч нь орон сууцын засварын зардалд 10 сая орчим төгрөг зарцуулсан гэх тайлбарыг баримтаар нотлохгүй, үгүйсгэж няцаагаагүй байсан тул засварын зардлын нэхэмжлэлээс татгалзсан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдан авагч нь гэрээгээр хүлээсэн төлбөр төлөх үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд орон сууцыг эзэмшиж ашигласан хугацааны төлбөрийг төлөх үүрэг хүлээнэ (Иргэний хууль 43.1).
• Өмчлөгчийн өмч болох орон сууцыг үндэслэлгүйгээр эзэмшиж ашигласан нь бусдын өмчлөлийн эрхийг хөндсөн гэж үзнэ.
• Хохирол барагдуулах тухайд нэхэмжлэгч тал нь хохирлыг нотлох баримт, тооцооллыг бүрэн гаргаж өгөөгүй тохиолдолд шүүх тухайн зардлыг хүлээн зөвшөөрөхгүй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 38.1).