Тогтоол №169593

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б.Ариунболд нь Б******* аймгийн Засаг даргын 2024 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн А/365 дугаар захирамжаар "Хурх" ХХК-д олгосон ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг хууль бус болохыг тогтоолгохоор нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Ариунболд нь Б******* аймгийн Засаг даргын А/365 дугаар захирамжийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Б******* аймгийн Засаг дарга нь захирамж гаргахдаа хууль зөрчөөгүй гэж маргасан. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Б******* аймгийн Засаг дарга нь "Хурх" ХХК-д ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох тухай А/365 дугаар захирамжийг гаргасан. - Нэхэмжлэгч Б.Ариунболд нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.3, 4.2.4, 4.2.5-д заасан нийтийн ашиг сонирхлыг хамгаалах үүднээс нэхэмжлэл гаргасан. - Ашигт малтмалын тухай хуулийн 17.1.1-д заасан газар нутагт тусгай зөвшөөрөл олгосон нь хууль зөрчсөн. - Хариуцагч нь Ашигт малтмалын газрын даргын 2024 оны 05 дугаар сарын 28-ны өдрийн 04/908 дугаар албан бичгийг үндэслэн захирамж гаргасан. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-11-21, **Дугаар**: 132/ШШ2024/00467 - Б******* аймгийн Засаг даргын 2024 оны 06 дугаар сарын 03-ны өдрийн А/365 дугаар захирамжийг хүчингүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3-т зааснаар нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэсэн. - Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.3, 4.2.4, 4.2.5-д заасан нийтийн ашиг сонирхлыг хамгаалсан. - Ашигт малтмалын тухай хуулийн 17.1.1-д зааснаар тусгай хамгаалалттай газар нутаг, усны сан бүхий газрын онцгой хамгаалалтын бүсэд ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл олгохыг хориглосон. - Б******* аймгийн Засаг даргын захирамж нь Ашигт малтмалын тухай хуулийн 17.1.1-д заасан хориглосон бүсэд тусгай зөвшөөрөл олгосон нь хууль бус. - Ашигт малтмалын газрын даргын албан бичиг нь Засаг даргын хууль бус захирамж гаргах үндэслэл болохгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн М.Энхмаа нь өмчлөх эрхийн улмаас үүссэн маргааныг шийдвэрлүүлэхээр шүүхэд хандсан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нь иргэн М.Энхмаагийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, шүүхийн тогтоолоор холбогдох хуулийн зүйл заалтыг үндэслэл болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Хяналтын шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хуулийн хэрэглээ болон шүүхийн тайлбарыг баталгаажуулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгчийн хүү Ш.ДЖа нь Д ТӨХК-д ажиллаж байгаад 2018 оны 01 дүгээр сарын 08-нд үйлдвэрлэлийн ослын улмаас нас барсан. - **Нэхэмжлэгч**: Х.Б нь Д ТӨХК-иас 36 сарын цалинтай тэнцэх 122,778,000 төгрөгийн нөхөн төлбөр гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д ТӨХК нь нас барсан ажилтны ар гэрт 72 сарын цалинтай тэнцэх нөхөн төлбөрийг хууль ёсны эхнэр Б.Бт олгосон тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - 2018 оны 01 дүгээр сарын 08-нд Д ТӨХК-ийн турбин цехийн турбоагрегат №2-ын хурц уурын шугам задарснаас Ш.ДЖа ажлын байрандаа амиа алдсан. - Үйлдвэрлэлийн осол, хурц хордлогыг судлан бүртгэсэн актаар уг ослыг үйлдвэрлэлийн осол гэж тооцсон. - Д ТӨХК-ийн Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн 2018 оны 04 дүгээр сарын 05-ны өдрийн 8 дугаар тогтоолоор Ш.ДЖа-ийн ар гэрт 72 сарын дундаж цалинтай тэнцэх 245,556,330 төгрөгийг хууль ёсны эхнэр Б.Б-ийн дансанд шилжүүлсэн. Мөн оршуулга, буяны ажилд нийт 15,134,000 төгрөгийг шилжүүлсэн. - Нэхэмжлэгч Х.Б нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 125.1-д зааснаар нөхөн төлбөрийн тодорхой хэсгийг авах эрхтэй гэж үзсэн. - Хариуцагч Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97.1.2-т зааснаар нөхөн төлбөрийг "нэг удаа" олгохоор заасан тул нэхэмжлэлийг эсэргүүцсэн. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-04-12, **Дугаар**: 102/ШШ2023/01412 - Нэхэмжлэгч Х.Б-ийн Д ТӨХК-д холбогдох 36 сарын цалинтай тэнцэх нөхөн төлбөр 122,778,000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - Нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 771,840 төгрөгийг улсын төсвөөс буцаан олгохоор шийдвэрлэсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх нэхэмжлэгчийн хүү Ш.ДЖа үйлдвэрлэлийн ослоор нас барсан, түүний ар гэрт хариуцагч Д ТӨХК-иас Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97.1.2 болон Хамтын гэрээний 8.1-д заасны дагуу 72 сарын дундаж цалинтай тэнцэх нөхөн төлбөрийг нэг удаа олгосон үйл баримтыг тогтоосон. - Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 97.1.2-т "нэг ба түүнээс дээш удаа нөхөн төлөх" гэж заасан хэдий ч, Д ТӨХК-ийн захиргаа, ҮЭХ-ны хооронд байгуулсан Хамтын гэрээний 8.1-т "нэг удаа хууль тогтоомжинд заасан хэмжээгээр нөхөн төлбөр олгоно" гэж тодорхойлсон. - Хариуцагч нөхөн төлбөрийг хохирогчийн хууль ёсны эхнэр Б.Бт олгосон нь хууль тогтоомж болон байгууллагын дотоод гэрээний дагуу “ар гэрт нь” нэг удаа олгосон гэж үзсэн. - Иймд нэхэмжлэгч Х.Б нь Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 125.1-д зааснаар дахин нөхөн төлбөр шаардах эрхгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн М.Энхмаа нь НБД-тай байгуулсан гэрээг үндэслэн мөнгө шаардах нэхэмжлэлтэй шүүхэд хандсан. НБД нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй гэж нэхэмжлэгч мэдүүлсэн. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нь нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, НБД-д холбогдох мөнгө төлөхийг үүрэг болгосон. Гэрээний нөхцөл, улмаар үүссэн үүрэг хариуцлагын талаар шүүх дүгнэлт хийсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Хяналтын шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Гэрээний дагуу үүссэн үүргийг хэрхэн гүйцэтгэх, хариуцлагын асуудлыг хуулийн дагуу шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Н.Дагидандорж нь "Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын Тамгын газар"-ыг Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын 2022 оны 03 дугаар сарын 25-ны өдрийн А/152 дугаар захирамжийн "Н.Дагидандоржийг төрийн албанаас халсаныг хүчингүй болгож, урьд эрхэлж байсан ажилд нь эргүүлэн тогтоож, ажилгүй байсан хугацааны цалинг гаргуулах"-ыг хүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Н.Дагидандорж, Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын А/152 дугаар захирамжийг хүчингүй болгож, ажилд эргүүлэн тогтоох. - **Хариуцагч**: Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг даргын Тамгын газар, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-07, **Дугаар**: 225/МА2022/00027 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Н.Дагидандоржийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3, Төрийн албаны тухай хуулийн 47.1.1, 47.2.1-д заасан үндэслэл тогтоогдоогүй, хууль бус захирамж гаргасан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-11-02, **Дугаар**: 225/МА2022/00027 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3-т заасныг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, Төрийн албаны тухай хуулийн 47.1.1, 47.2.1-д заасан үндэслэл байсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3-т заасныг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн. - Төрийн албаны тухай хуулийн 47.1.1, 47.2.1-д заасан үндэслэлүүд нь албан тушаалтан сахилгын зөрчил гаргасан тохиолдолд хэрэглэгдэх бөгөөд нэхэмжлэгчийн хувьд ийм зөрчил гаргасан нь тогтоогдоогүй. - Нэхэмжлэгчийг төрийн албанаас халах үндэслэл болох "ажилдаа тэнцэхгүй болсон" гэх дүгнэлт нь баримтаар нотлогдоогүй. - Хариуцагчийн давж заалдах гомдолд дурдсан үндэслэлүүд нь анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг үгүйсгэх хангалттай нотолгоо болоогүй. - Шүүх хуралдааныг хойшлуулж, нэхэмжлэгчийг ажлын байраар хангасан эсэх талаар тодруулга авахаас татгалзсан нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3-т заасныг зөрчөөгүй. - Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна.