Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Шүүгдэгч Ч.А- нь 2023 оны 10 дугаар сард Завхан аймгийн ... сумын Айраг нуур багийн газар өөрийн эзэмшлийн адуун сүрэгт нь нийлсэн иргэн Д.Ц-ын эзэмшил, өмчлөлийн зөв талын чих ... имтэй, зөв талын гуяны дээр ширээтэй ... дээр жижиг ... тамгатай сартай хүрэн зүсмийн 2 настай адууг ижил сүргээсээ тасарсан, өмчлөгч нь тодорхойгүй болохыг мэдсээр байж орон нутгийн захиргааны буюу цагдаагийн байгууллагад мэдэгдэж, малын эзнийг тогтоох хүртэл өөрийн эзэмшилд байлган маллах буюу орон нутгийн захиргааны буюу цагдаагийн байгууллагад шилжүүлэх үүргээ биелүүлэлгүй, өөрийн эзэмшилдээ байлган улмаар 2024 оны 08 дугаар сард иргэн У.Г-ид худалдан борлуулж өөрийн өмчийн адил захиран, зарцуулж түүнд 800.000 төгрөгийн хохирол учруулсан гэмт хэрэг үйлдсэн.
• Нэхэмжлэгч: Завхан аймгийн прокурорын газрын ерөнхий прокурор Н.Батмөнх - Шүүгдэгч Ч.А-ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан "мал хулгайлах" гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнэсэн нь буруу байна. Иргэний хуульд заасан үүргээ биелүүлэлгүй өөрийн эзэмшилдээ байлган улмаар худалдсан нь Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн шинжтэй гэж дүгнэсэн нь буруу байна.
• Хариуцагч: Шүүгдэгч Ч.А- - Өөртөө хариуцлагагүй байсан, өөртөө үүсгэсэн алдааг арилгах үүсэлтэй.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Шийдвэр: Шүүгдэгч Ч.А-ийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан "алдуул мал завших" гэмт хэрэг үйлдсэн гэж тооцож, 700,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулж, хохирогч Д.Ц-д 1,651,635 төгрөг олгож шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5.1, Иргэний хуулийн 497.1, 511.3.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Гомдлол гаргагч: Завхан аймгийн прокурорын газрын ерөнхий прокурор Н.Батмөнх
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан "мал хулгайлах" гэмт хэрэг үйлдсэн гэж дүгнэсэн нь буруу байна.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, прокурорын бичсэн эсэргүүцлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5.1, Иргэний хуулийн 497.1, 511.3.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Гомдлол гаргагч: Завхан аймгийн прокурорын газрын ерөнхий прокурор Н.Батмөнх
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хөөн хэлэлцэх хугацааны дотор яллагдагчаар татаж, яллах дүгнэлт үйлдэж хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн байна. Гэхдээ хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссаны дараа эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн гэж дүгнэх нөхцөл байдал тогтоогдсон байтал анхан болон давж заалдах шатны шүүх анхааралгүй орхигдуулсан байх тул шүүгдэгч Ч.А-эд холбогдох хэргийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1.2-т заасан "гэмт хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссаны дараа эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татсан" гэсэн үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, түүнийг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх нь зүйтэй гэж хяналтын шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хөнгөрүүлэн өөрчилж, шүүгдэгч Ч.А-ийг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлсэн.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Хяналтын шатны шүүх анхан болон давж заалдах шатны шүүхээр хөөн хэлэлцэх хугацааны дотор яллагдагчаар татаж, яллах дүгнэлт үйлдэж хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн байна. Гэхдээ хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссаны дараа эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн гэж дүгнэх нөхцөл байдал тогтоогдсон байтал анхан болон давж заалдах шатны шүүх анхааралгүй орхигдуулсан байх тул шүүгдэгч Ч.А-эд холбогдох хэргийг Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1.2-т заасан "гэмт хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссаны дараа эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татсан" гэсэн үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, түүнийг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх нь зүйтэй гэж хяналтын шатны шүүх бүрэлдэхүүн дүгнэсэн.
• Анхан болон давж заалдах шатны шүүх гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирол, хор уршгийг арилгуулах, нөхөн төлүүлэх зорилтын хүрээнд 2023 оны 07 дугаар сарын 01-ны өдрөөс мөрдөгдөж эхэлсэн эдийн бус гэм хорыг арилгах тухай Иргэний хуулийн шинэ зохицуулалтыг хэрэглэж хохирогчийн сэтгэцэд учирсан гэм хорын төлбөрийн асуудлыг шийдвэрлэхдээ дараах хууль хэрэглээний алдааг гаргасан байна. Шүүх шинжилгээний тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1 дэх хэсэг болон Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд, Эрүүл мэндийн сайдын 2023 оны 07 дугаар сарын 31-ний өдрийн А/268, А/275 дугаар хамтарсан тушаалаар баталсан журмын 2.1.1-2.1.5-д нэрлэн заасан гэмт хэргийн хохирогчийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоож, Иргэний хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу нөхөн олговор олгохоор хуульчилсан болно. Гэтэл шүүх энэхүү журамд нэрлэн дурдаагүй буюу Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 17.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэргийн хохирогчийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилгуулахаар шийдвэрлэсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй бөгөөд давж заалдах шатны шүүх энэ талаар ямар нэгэн дүгнэлт хийгээгүй алдааг анхааруулан тэмдэглэх нь зүйтэй.