Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: М.Т нь 2022 оны 01 дүгээр сарын 16-ны өдөр “1xbet” цахим тоглоомонд бооцоо тавих зорилгоор хохирогч А.А-ийн данснаас 43,000,000 төгрөгтэй тэнцэх хэмжээний нэгжийг нууцаар авч, мөн А.А-ийн фэйсбүүк хаягаар Э.У, Ж.Т, С.Ц нарыг хуурч, нийт 158,000,000 төгрөгтэй тэнцэх хэмжээний нэгжийг өөрийн тоглогчийн дансанд шилжүүлэн авч, хулгайлах болон залилах гэмт хэрэгт холбогдсон.
• Нэхэмжлэгч: Хохирогч А.А, Э.У, Ж.Т, С.Ц нарын өмгөөлөгч Б.Ууганбаатар нь анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрүүдийг хүчингүй болгож, М.Т-ийн гэм буруутай үйлдлийн улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэхийг хүссэн.
• Хариуцагч: М.Т-ийн өмгөөлөгч Г.Должинсүрэн нь анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрүүдийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гэж үзэж, хохирогч нар хохирлоо нотлоогүй, “1xbet” нь Монгол Улсад зөвшөөрөгдөөгүй, хууль бус мөрийтэй тоглоомын хэрэгсэл тул тэнд байршуулсан нэгжийг өмчлөх эрхгүй гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-03-19, Дугаар: 206
• Шийдвэр: М.Т-д холбогдох хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, түүнийг цагаатгасан. Хохирогч нарын хохирол, иргэний нэхэмжлэлтэй холбоотой асуудлыг хэлэлцэхгүй орхисон.
• Үндэслэл: ЭХХШтХ 34.19.1.1. М.Т-ийн үйлдсэн гэмт хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2024-05-21, Дугаар: 583
• Гомдлол гаргагч: Прокурор болон хохирогч нарын өмгөөлөгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн цагаатгах тогтоолыг хэргийн бодит байдалд нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг зөрүүтэй тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн цагаатгах тогтоолыг хэвээр үлдээж, прокурорын эсэргүүцэл болон хохирогч нарын өмгөөлөгчийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Хохирогч нарын ямар хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн, учирсан хохирол нь юу болох талаар нотлох баримт авагдаагүй, "1xbet" тоглоомын төлбөр тооцоо нь нэгжээр илэрхийлэгдэж байсан.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2024-10-03, Дугаар: 2210005990332
• Гомдлол гаргагч: Прокурор З.Бат-Амгалан болон хохирогч нарын өмгөөлөгч Б.Ууганбаатар
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрүүд нь хууль зүйн үндэслэлгүй, хэргийн бодит байдалд нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн цагаатгах тогтоол, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэсэн.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 16.4-т заасан “ажил мэргэжлээ чөлөөтэй сонгох” эрх нь хуулиар хориглоогүй үйл ажиллагааг эрхлэх боломжийг олгодог.
• Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 1.3.1-т заасны дагуу хуулиар хориглоогүй бусад үйл ажиллагааг чөлөөтэй эрхэлж болно. Харин Төлбөрт таавар, бооцоот тоглоомыг зохион байгуулах нь Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 8.1.11.4-т зааснаар тусгай зөвшөөрөлтэйгөөр эрхлэх үйл ажиллагаа юм.
• "1xbet" тоглоомын нэгжийг зуучлан борлуулдаг үйл ажиллагаа нь Зөвшөөрлийн тухай хуулийн үйлчлэлд хамаарах хэдий ч Эрүүгийн хуулийн 20.17-д заасан “Мөрийтэй тоглоом зохион байгуулах” гэмт хэргийн шинжийг агуулаагүй, хуулиар хориглосон мөрийтэй тоглоом гэж үзэх үндэслэлгүй.
• Хохирогч нар нь хуулиар тогтоосон журмын дагуу тусгай зөвшөөрөл авалгүйгээр үйл ажиллагаагаа явуулсан нь хууль зөрчсөн боловч, энэ нь хуулиар хориглосон үйл ажиллагаа биш.
• Гэмт хэрэг үйлдэх замаар олсон хөрөнгө, орлогыг эргэлтэд оруулсан нь тогтоогдоогүй тохиолдолд тэдгээр нь шударгаар олж авсан өөрийн хөрөнгийг эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах явцад гэмт халдлагад өртөж өмчлөх эрх нь зөрчигдсөн бол Үндсэн хуулийн 16.3, 16.4, Эрүүгийн хуулийн 1.1.1, Иргэний хуулийн 497.1-д заасны дагуу эрхээ хамгаалуулах болон гэм хорыг нөхөн төлүүлэх эрхтэй.
• Хохирогч нарт учирсан эдийн хохирол нь мөнгөөр үнэлэгдэх ба гэмт хэрэг үйлдэгдэх үеийн зах зээлийн ханш эсхүл худалдан авахад зарцуулсан мөнгөний дүнгээр тогтоогдоно. Хохирогч нар цахим бооцоот тоглоомын төлбөрийн хэрэгсэл (нэгж)-ийг өөрийн мөнгөөр худалдан авсан тул тэрхүү мөнгөн дүнгээр хохирлын хэмжээг тодорхойлох нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 1.1.1-д заасан зорилтыг хангахад чухал ач холбогдолтой.
• Анхан болон давж заалдах шатны шүүхүүдийн хохирлын хэмжээг тооцон тодорхойлох боломжгүй талаар хийсэн дүгнэлт, шийдвэр нь хэргийн бодит байдалд нийцээгүй, Үндсэн хуулийн 16.3, 16.4-т заасан иргэний баталгаатай эдлэх үндсэн эрх, эрх чөлөөг зөрчсөн.
• Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалд хохирогч А.А-ийн хохирлыг 3,000,000 төгрөг гэж буруу дурдсан, мөн хохирогч С.Ц-ийн талаар огт тусгаагүй нь ЭХХШтХ 36.2.3-т заасан шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй.