Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Д.Л- нь 1949 оны өвөл Түвшинширээ сумын Нансал чавганцын хүү Ухнааг өвчтэй байхад тэдний гуйлтаар очиж ном, гүрэм уншиж өгч, өргөл барьцанд 3 настай тэмээ 1-ийг авч ашигласан гэмт хэрэгт холбогдожээ.
• Нэхэмжлэгч: Улсын Ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор Ц.Батцэнгэл - Д.Л- нь шашны мухар сүсгээр ард олныг мунхруулан өргөл барьц авч ашигласан гэмт хэрэгт холбогдуулан шалгаж, улмаар Сүхбаатар аймгийн Ардын шүүх таслах газрын 1950 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдөр таслан шийтгэсэн 8 дугаар тогтоолоор 1942 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 137 дугаар зүйлд зааснаар 6 сар хорих ялаар шийтгэж, өргөл барьцанд авсан тэмээг улсын орлого болгон шийдвэрлэсэн нь буруу гэж хяналтын шатны шүүхэд дүгнэлт бичсэн.
• Хариуцагч: Д.Л- нь өөрийн сайн дураар, ашиг хонжоо харж, шунахай сэдлээр бусдад ном уншиж, гүрэм, сан тавиагүй, харин хүмүүсийн хүсэлтийн дагуу очиж ном гүрэм уншиж тусалсны хариуд нь сайн дураараа өгсөн зүйлийг авч байсан гэж үнэлсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Шийдвэр: Д.Л-г Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 137 дугаар зүйлд заасан гэмт хэрэг өдүүлсэн тул 6 сар хорих ялаар шийтгэж, өргөл барьцанд авсан 3 настай тэмээг улсын орлого болгож шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 137 дугаар зүйл.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Гомдлол гаргагч: Улсын Ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор Ц.Батцэнгэл
• Гомдлолын шалтгаан: Д.Л- нь шашны мухар сүсгээр ард олныг мунхруулан өргөл барьц авч ашигласан гэмт хэрэгт холбогдуулан шалгаж, улмаар Сүхбаатар аймгийн Ардын шүүх таслах газрын 1950 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдөр таслан шийтгэсэн 8 дугаар тогтоолоор 1942 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 137 дугаар зүйлд зааснаар 6 сар хорих ялаар шийтгэж, өргөл барьцанд авсан тэмээг улсын орлого болгон шийдвэрлэсэн нь буруу гэж хяналтын шатны шүүхэд дүгнэлт бичсэн.
• Шийдвэр: Сүхбаатар аймгийн Ардын шүүх таслах газрын 1950 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдөр таслан шийтгэсэн 8 дугаар тогтоолыг хүчингүй болгож, Д.Л-г улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдсэнд тооцож, цагаатгах нь зүйтэй гэж хяналтын шатны шүүх бүрэлдэхүүн шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 41.4 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг, 34.19 дүгээр зүйлийн 1.1.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Гомдлол гаргагч: Улсын Ерөнхий прокурорын газрын хяналтын прокурор Ц.Батцэнгэл
• Гомдлолын шалтгаан: Д.Л- нь шашны мухар сүсгээр ард олныг мунхруулан өргөл барьц авч ашигласан гэмт хэрэгт холбогдуулан шалгаж, улмаар Сүхбаатар аймгийн Ардын шүүх таслах газрын 1950 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдөр таслан шийтгэсэн 8 дугаар тогтоолоор 1942 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 137 дугаар зүйлд зааснаар 6 сар хорих ялаар шийтгэж, өргөл барьцанд авсан тэмээг улсын орлого болгон шийдвэрлэсэн нь буруу гэж хяналтын шатны шүүхэд дүгнэлт бичсэн.
• Шийдвэр: Сүхбаатар аймгийн Ардын шүүх таслах газрын 1950 оны 05 дугаар сарын 18-ны өдөр таслан шийтгэсэн 8 дугаар тогтоолыг хүчингүй болгож, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19 дүгээр зүйлийн 1.1-д заасан “гэмт хэргийн шинжгүй” гэсэн үндэслэлээр Д.Л-д холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, түүнийг цагаатгасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Хяналтын шатны шүүхийн дүгнэлтд Д.Л- нь бусдын гуйлтаар гэрт нь очиж шашны ном, гүрэм уншиж, тэдний сэтгэлээсээ өргөл барьц болгож өгсөн зүйлийг авсныг нь тэдэнд шашнаар нөлөөлж, ашгийг хичээсэн гэж буруутгаж, улс төрийн хэрэгт зориудаар буруутган хилсээр шийтгэсэн нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 41.1 дүгээр зүйлийн 1.3 дахь хэсэгт заасан шинээр илэрсэн нөхцөл болж байна.
• 1934 онд батлагдсан Төр шашныг тусгаарлан явуулах тухай хуулийн 20 дугаар зүйлд: “Гагцхүү сайн дураар өргөн барьсныг авах явдлыг үл цаазална” гэснээс үзвэл албадан авахыг хориглосноос бус сайн дураар өгсөн өргөл барьцыг авахыг хориглоогүй байна.
• Д.Л- нь бусдын гуйлтаар гэрт нь очиж шашны ном, гүрэм уншиж, тэдний сэтгэлээсээ өргөл барьц болгож өгсөн зүйлийг авсныг нь тэдэнд шашнаар нөлөөлж, ашгийг хичээсэн гэж буруутгаж, улс төрийн хэрэгт зориудаар буруутган хилсээр шийтгэсэн нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 41.1 дүгээр зүйлийн 1.3 дахь хэсэгт заасан шинээр илэрсэн нөхцөл болж байна.
• Д.Л-г хилсээр ял шийтгэсэн 1942 оны Эрүүгийн хуулийн 137 дугаар зүйл дэх “Ямар нэгэн ашгийг хичээж ард нийтийн дотор мухар сүсгийг төрүүлэн гаргах зорилгоор залт мэхт явдлуудыг гаргах” үйлдэл нь Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөн олговор олгох тухай хуульд тодорхойлон зааснаар түүнийг “улс төрийн хэрэгт хэлмэгдэгч” гэж тооцох үндэслэлд хамаарч байгаа болно.