Тогтоол №52757

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Т.Батсүх нь Үенч сумын Засаг даргын Тамгын газрын даргаар ажиллаж байхдаа газар тариалангийн техник тоног төхөөрөмж худалдан авах тендерт шалгарсан "Ховд Үенч Түшиг" нөхөрлөлд гэрээгээр хүлээлгэн өгөх ёстой барааг хүлээн аваагүй байхад үлдэгдэл санхүүжилтийг шилжүүлж, албан тушаалаа урвуулан ашигласан. - **Нэхэмжлэгч**: Ховд аймгийн Булган сум дахь сум дундын прокурорын газар. Т.Батсүхийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдсэн. - **Хариуцагч**: Т.Батсүх. Гэрээний санхүүжилт олгосон нь давуу байдал олгосон гэж үзэх үндэслэлгүй, ажлын хэсэг байгуулах эрх хэмжээ нь гэрээнд захиалагчаар гарын үсэг зурсан Засаг даргын тамгын газрын даргад байсан, төсвийн шийдвэрийг хэрэгжүүлсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-19, **Дугаар**: 76 - **Шийдвэр**: Т.Батсүхийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: Шүүгдэгч нь гэрээнд заасан барааг хүлээн аваагүй байхад ажлын хэсэг байгуулахгүйгээр, албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, үлдэгдэл санхүүжилтийг олгосон нь нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-02-10, **Дугаар**: 210/МА2021/00021 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Т.Батсүх, түүний өмгөөлөгч Б.Мөнхбат - **Гомдлолын шалтгаан**: Гэрээний санхүүжилт олгосон нь давуу байдал олгосон гэж үзэх үндэслэлгүй, хэргийн бодит байдалд нийцээгүй, Төсвийн тухай хуулийн хүрээнд үйлдэл хийсэн, хохирлын хэмжээг буруу тооцсон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, шүүгдэгч, өмгөөлөгчийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянасан. - Шүүгдэгч Т.Батсүх нь гэрээнд заасан хугацаанд бараа бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэгч талаас хүлээлгэн өгөөгүй байхад үлдэгдэл 3,500,000 төгрөгийн санхүүжилтийг олгосон нь гэрчүүдийн мэдүүлэг, санхүүгийн баримтуудаар тогтоогдсон. - Энэ үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан нийтийн албан тушаалтан албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэргийн шинжийг хангасан байна. - Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг зөв тайлбарлаж, хэрэглэсэн. - Шүүгдэгчээс 3,500,000 төгрөгийг гаргуулж улсын орлого болгох, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зардал 80,000 төгрөгийг Авлигатай тэмцэх газарт олгох нь зүйтэй гэж үзсэн. - Иргэний хариуцагч М.Дэнсмааг хэрэгт татан оролцуулсан нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 8.6.1-д заасан хууль зүйн үндэслэлгүй тул холбогдох заалтыг хассан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Д нь "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Технологийн сургуулийн захирлаар ажиллаж байхдаа албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, тендер сонгон шалгаруулалтгүйгээр гурван компаниас нийт 103 сая гаруй төгрөгийн бараа, тоног төхөөрөмж худалдан авч, бусдад давуу байдал олгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Орхон аймгийн Прокурорын газар С.Д-ыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-т заасан гэмт хэрэгт яллах дүгнэлт үйлджээ. - **Хариуцагч**: С.Д нь "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Технологийн сургуулийн захирал. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - С.Д нь 2017 оны 9-р сард "Эрдэнэт үйлдвэр"-ийн ерөнхий захирлын А/583 дугаар тушаалаар 105,096,000 төгрөгийн худалдан авалтын төсвийг шийдвэрлүүлсэн. - С.Д нь санхүү эрхэлсэн захирал Ж.Э-д нөлөөлж, худалдан авалтын хэлтсийн менежерүүдэд үүрэг өгч, худалдан авалтыг 10 сая төгрөгт багтаан хэсэгчлэх аргаар зохион байгуулахыг шийдвэрлүүлсэн. - С.Д нь худалдан авалтыг өөрөө удирдан зохион байгуулж, "Эй Си И Икс" ХХК-аас 20,249,600 төгрөгийн бараа, "ТННХ" ХХК-аас 25,597,000 төгрөгийн сүлжээний тоног төхөөрөмж, "Амжилтын нар" ХХК-аас 57,213,672 төгрөгийн тавилга эд хогшил худалдан авсан. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-01-20, **Дугаар**: 210/МА2025/00008 - Шүүгдэгч С.Д-г Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-т заасан нийтийн албан тушаалтан албан эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон. - С.Д-г нийтийн албанд ажиллах эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасч, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - Торгох ялыг 2 жил 3 сарын хугацаанд сар бүр 200,000 төгрөгөөр хэсэгчлэн төлүүлэхээр тогтоосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - С.Д нь Төрийн болон орон нутгийн өмчөөр ажил гүйцэтгэх, бараа бүтээгдэхүүн худалдан авах үйл ажиллагааг зохицуулах тухай хууль тогтоомж, аж ахуйн нэгжид дагаж мөрдөх дүрэм, журмыг санаатайгаар зөрчсөн. - Худалдан авах ажиллагааг нээлттэй, шударга байх үндсэн зарчим болон худалдан авалтыг зохицуулсан заалтуудыг зөрчсөн үйлдэл тогтоогдсон. - С.Д нь эрх мэдлээ хэтрүүлэн, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж, дээрх гурван аж ахуйн нэгжид давуу байдал бий болгосон нь тогтоогдсон. - Хэдийгээр өөртөө ашиг олох санаа сэдэл тогтоогдоогүй ч хууль зөрчсөн санаатай үйлдлээр эрх мэдлээ хэтрүүлэн бусдад давуу байдал бий болгосон. - С.Д нь гэмт хэрэг үйлдэх үедээ Авлигын эсрэг хуулийн 4.1.3-т заасан төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн удирдах албан тушаалтанд хамаарч байсан. - Гэмт хэргийн улмаас бодит хохирол учирсан нь тогтоогдоогүй боловч төрийн үйл ажиллагааны хэвийн байдал алдагдаж, нийтийн эрх ашигт хор хохиролтой нөхцөл байдал үүссэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Байгууллагын дарга албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, мөнгө завшсан, хамаарал бүхий этгээдэд давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт холбогдсон. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, 1 жил 2 сар хорих ял, 3 жил нийтийн албанд томилогдох эрхийг хасаж, 3,120,000 төгрөгийг хохиролд барагдуулахаар шийдвэрлэв. ҮНДЭСЛЭЛ: Байгууллагын дарга албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, модны үнэ, арчилгааны зардал, ойн зурвасын ажил, хувцасны зардалд зориулсан мөнгийг хуурамч баримт бүрдүүлэн өөртөө болон эхнэртээ шилжүүлэн авч, улсын төсөвт нийт 4,555,200 төгрөгийн хохирол учруулсан нь нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. Мөн нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хууль, Төсвийн тухай хууль, Нягтлан бодох бүртгэлийн тухай хуулийг зөрчсөн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Шүүгдэгч нь санхүүгийн албаны дарга албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, болоогүй зүйлийг болсон мэтээр танилцуулж, нөхөр болон бусдад зээл олгуулан давуу байдал бий болгосон хэрэгт холбогдсон. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчийг Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасч, 7,000,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүгдэгч албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, болоогүй зөвлөлийн хурлын шийдвэрийг үндэслэн өөрийн нөхөр болон бусдад 33 сая төгрөгийн зээл олгуулах захирамж гаргуулсан нь тогтоогдсон. Зээл авсан этгээдүүдийн төлбөрийг бүрэн барагдуулсан боловч хууль бус үйлдлээр иргэдийн эрх ашиг, төрд итгэх итгэл алдагдсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ц.Г нь сумын Засаг даргын Тамгын газрын дарга байхдаа албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөрийн танил "Г" ХХК-ийн захирал Д.Б-тай ногоон байгууламжийн хашаа барих, мод тарих ажлын гэрээг хууль бусаар байгуулж, өөртөө болон бусдад давуу байдал бий болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Г-ийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жил хасаж, 2 жилийн хорих ял оногдуулах. - **Хариуцагч**: Ц.Г нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, өмгөөлөгч нь 5,400,000 төгрөгийн торгох ял оногдуулж, 1 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхийг хүссэн. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Ц.Г нь Засаг даргын Тамгын газрын дарга байхдаа "Г" ХХК-ийн захирал Д.Б-тай 15,000,000 төгрөгийн төсөвт өртөгтэй ногоон байгууламжийн хашаа барих, мод тарих, нүх ухах ажлын гэрээг Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуульд заасан журмыг зөрчиж байгуулсан. - "Г" ХХК-д давуу байдал бий болгож, мөн Д.Б-аас 3,500,000 төгрөгийг өөрийн дансаар шилжүүлэн авч өөртөө давуу байдал бий болгосон. - Гэрчүүдийн мэдүүлэг болон бичгийн баримтуудаар Ц.Г нь тендерийн шалгаруулалтын журмыг зөрчиж, үнэлгээний хорооны дүгнэлтгүйгээр гэрээ байгуулсан нь тогтоогдсон. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2025-01-28, **Дугаар**: 2025/ШЦТ/27 - Шүүгдэгч Ц.Гийг Эрүүгийн хуулийн 1.8.1-д заасныг журамлан Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийг үйлдсэн гэм буруутайд тооцсон. - Ц.Гийг нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,500,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. Торгох ялыг 1 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлөхөөр тогтоосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Ц.Г нь Авлигын эсрэг хуулийн 4.1.1-д заасан төрийн захиргааны удирдах албан тушаалтан буюу нийтийн албан тушаалтан мөн. - Ц.Г нь Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуулийн 11.1, Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.3, 7.1.6, Төрийн албаны тухай хуулийн 37.1.1, 39.1.2, 39.1.3, 39.1.4, болон Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 3.1-ийг тус тус зөрчсөн. - Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохиролгүй тул Ц.Гийг бусдад төлөх төлбөргүй гэж үзсэн. - Ц.Г нь гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн, гэр бүлээ тэжээн тэтгэдэг зэрэг хувийн байдлыг харгалзан хорих ял оногдуулах шаардлагагүй гэж үзсэн. - Эрүүгийн хуулийн 1.8.1-д заасны дагуу гэмт хэрэг үйлдсэн үеийн хуулийг хэрэглэх нь зүйтэй. - Эрүүгийн хуулийн 1.9.1-д заасныг хэрэглэх үндэслэлгүй, учир нь ялыг хүндрүүлсэн хуулийг буцаан хэрэглэх боломжгүй. - Торгох ялыг биелүүлээгүй тохиолдолд хорих ялаар солихыг анхааруулсан. - Нэмэгдэл ялын хугацааг торгох ял оногдуулсан үеэс эхлэн тоолно.