Эрчим хүчний тусгай зөвшөөрөл авахад захиргааны байгууллагаас татгалзах үндэслэл

TL;DR: Эрчим хүчний тусгай зөвшөөрөл авах хүсэлтийг захиргааны байгууллагаас татгалзах хамгийн түгээмэл үндэслэл нь баримт бичгийн бүрдэл дутуу, техникийн шаардлага хангаагүй, хуульд заасан нөхцөлийг биелүүлээгүй байх явдал юм. Татгалзсан тохиолдолд шалтгааныг арилгаж дахин өргөдөл гаргах, эсхүл 30 хоногийн дотор захиргааны хэргийн шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.

Оршил

Эрчим хүчний салбар нь улс орны аюулгүй байдал, эдийн засгийн суурь дэд бүтэц болдог тул төрөөс онцгойлон зохицуулж, тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр үйл ажиллагаа явуулахыг шаарддаг. Иргэн, хуулийн этгээд эрчим хүч үйлдвэрлэх, дамжуулах, түгээх болон барилга байгууламж барих хүсэлт гаргахад захиргааны байгууллага тодорхой үндэслэлээр татгалзах эрхтэй. Энэхүү нийтлэлээр тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзах үндэслэлүүд, шүүхийн практик болон татгалзсан шийдвэр гарсан тохиолдолд хэрхэн ажиллах талаарх дэлгэрэнгүй зөвлөмжийг хүргэж байна.

Хууль зүйн үндэслэл

Эрчим хүчний тусгай зөвшөөрөлтэй холбоотой харилцааг дараах хуулиудаар зохицуулдаг:

1. Зөвшөөрлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/ — Тусгай зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх, хүчингүй болгох нийтлэг журам, эрх бүхий этгээдийн бүрэн эрх, өргөдөл шийдвэрлэх хугацаа, татгалзах үндэслэл зэргийг нарийвчлан зохицуулсан үндсэн хууль.
2. Эрчим хүчний тухай хууль — Салбарын ерөнхий зохицуулалт, тусгай зөвшөөрлийн төрөл, шаардлага, эрх бүхий байгууллагын бүрэн эрхийг тогтоосон.
3. Сэргээгдэх эрчим хүчний тухай хууль — Сэргээгдэх эх үүсвэрийн онцлог шаардлага, нэмэлт баримт бичгийн бүрдлийг тусгасан.
4. Захиргааны ерөнхий хууль — Шийдвэр гаргах процесс, гомдол гаргах журам, хугацаа, захиргааны актад тавих шаардлагыг зохицуулна.
5. Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн тухай хууль — Баримт бичгийн бүрдэлд тавих шаардлага.

Эрчим хүчний тусгай зөвшөөрлийн төрөл ба эрх бүхий байгууллага

Эрчим хүчний тухай хуулийн 12 дугаар зүйл-д зааснаар дараах үйл ажиллагааг тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр эрхэлнэ:

• Цахилгаан, дулаан үйлдвэрлэх
• Цахилгаан, дулаан дамжуулах
• Цахилгаан, дулаан түгээх
• Диспетчерийн зохицуулалт хийх
• Эрчим хүчээр зохицуулалттай / зохицуулалтгүй хангах
• Цахилгаан импортлох, экспортлох
• Эрчим хүчний барилга байгууламж барих
• Эрчим хүчний барилга байгууламжийн зураг төсөл боловсруулах, барилга угсралт, засвар, туршилт, тохируулгын ажил, үйлчилгээ эрхлэх

Эрх бүхий этгээд: Эрчим хүчний тухай хуулийн 12.2-12.4-т зааснаар улсын хилийг дайран өнгөрөх шугам, 5 МВт-аас дээш хүчин чадалтай эрчим хүчний барилга байгууламж барих, диспетчерийн зохицуулалт хийх тусгай зөвшөөрлийг төрийн захиргааны төв байгууллагын зөвшөөрснөөр Эрчим хүчний зохицуулах хороо, нэгдсэн сүлжээ, төвлөрсөн дулаан хангамж, хийн хангамжийн хүрээнд бусад үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийг мөн Эрчим хүчний зохицуулах хороо, түүнээс бусад тохиолдолд аймаг, нийслэлийн зохицуулах зөвлөл олгоно. Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 8.1-д эрчим хүчний чиглэлээр олгох тусгай зөвшөөрлийн бүрэн жагсаалт, тусгай зөвшөөрөл олгох эрх бүхий этгээдийг нарийвчлан заасан.

Үл хамаарах тохиолдол: Эрчим хүчний тухай хуулийн 12.5-д зааснаар иргэн, хуулийн этгээд байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлэхгүй, хүн амын хэвийн амьдралд хохирол учруулахааргүй аргаар зөвхөн өөрийн хэрэгцээг хангах зорилгоор 1.5 МВт хүртэл хүчин чадалтай эрчим хүчний эх үүсвэр, түүний дамжуулах, түгээх шугам барих, ашиглахад тусгай зөвшөөрөл авах шаардлагагүй.

Тусгай зөвшөөрөл олгох журам ба хугацаа

Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 5.2-т зааснаар эрх бүхий этгээд өргөдлийг хүлээн авахаас үндэслэлгүйгээр татгалзах эрхгүй бөгөөд дараах үе шаттайгаар шийдвэрлэнэ:

1. Баримт бичгийн бүрдэл шалгах: Хүлээн авснаас хойш ажлын 2 өдрийн дотор баримт бичгийн бүрдлийг шалгаж, бүрдэл хангаагүй бол нөхөн бүрдүүлэх шаардлага хүргүүлнэ.
2. Нөхөн бүрдүүлэх хугацаа: Нөхөн бүрдүүлэх хугацаа 30 хүртэл хоног байх ба энэ хугацаанд бүрдүүлж ирүүлээгүй бол өргөдөл гаргаагүйд тооцно.
3. Магадлан шалгах: Зөвшөөрөл хүсэгч хуульд заасан нөхцөл, шаардлагыг хангаж байгаа эсэхийг магадлан шалгана. Шалгалтын явцад шаардлагатай нэмэлт мэдээлэл, лавлагаа, дүгнэлтийг төрийн байгууллагаас гаргуулан авч болох бөгөөд энэ тохиолдолд магадлан шалгах хугацааг нэг удаа ажлын 5 өдрөөр сунгаж болно.
4. Шийдвэр гаргах: Магадлан шалгах ажиллагааг дууссанаас хойш ажлын 5 өдөрт багтаан зөвшөөрөл олгох эсэх шийдвэр гаргана.
5. Мэдэгдэл хүргүүлэх: Татгалзсан тохиолдолд татгалзсан үндэслэлийг тодорхой заасан мэдэгдлийг ажлын 2 өдрийн дотор зөвшөөрөл хүсэгчид бичгээр буюу цахим хэлбэрээр хүргүүлнэ.
6. Дахин өргөдөл гаргах хязгаарлалт: Тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан тохиолдолд тухайн зөвшөөрөл хүсэгчээс зургаан сарын дотор уг чиглэлээр хүссэн өргөдлийг хүлээж авахгүй.

Эрчим хүчний тухай хуулийн 22 дугаар зүйл-д зааснаар тусгай зөвшөөрлийн хугацаа нь эрчим хүч үйлдвэрлэх, дамжуулахад 5-25 жил, барилга байгууламж барихад 5 хүртэл жил, бусад тусгай зөвшөөрөлд 10 хүртэл жил байна.

Захиргааны байгууллагаас татгалзах үндэслэлүүд

Захиргааны байгууллага хүсэлтийг хянан үзээд дараах үндэслэлүүдээр татгалзаж болно:

1. Баримт бичгийн бүрдэл дутуу буюу хуурамч байх

Энэ нь хамгийн түгээмэл үндэслэл юм. ХЭУБТХ-ийн §18.1.1-д зааснаар баримт бичгийн бүрдэл дутуу, эсхүл ХЭУБТХ-ийн §18.1.3-т зааснаар хуурамч баримт бүрдүүлсэн бол шууд татгалзах үндэслэл болно. Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 5.2.2-т зааснаар эрх бүхий этгээд ажлын 2 өдрийн дотор баримт бичгийн бүрдлийг шалгаж, бүрдэл дутуу бол нөхөн бүрдүүлэх шаардлага хүргүүлэх бөгөөд хугацаанд нь бүрдүүлээгүй бол өргөдөл гаргаагүйд тооцно.

2. Техник, стандартын шаардлага хангахгүй байх

Эрчим хүчний барилга байгууламж барих хүсэлт гаргасан этгээд нь зураг төсөл, угсралтын ажлыг эрх бүхий байгууллагаар гүйцэтгүүлээгүй бол ЭХ-ийн §20.2-т зааснаар зөвшөөрөл олгохгүй байх үндэслэл болно. Мөн сэргээгдэх эрчим хүчний тоног төхөөрөмж нь үндэсний стандартыг хангаагүй бол СЭХТХ-ийн §9.2.4-ын дагуу татгалзана. Эрчим хүчний тухай хуулийн 13 дугаар зүйл-д цахилгаан, дулаан үйлдвэрлэх тусгай зөвшөөрөл олгохдоо эх үүсвэрийг дамжуулах, түгээх сүлжээнд холбох эрх, үнэ нөхцөлийг Зохицуулах хороогоор хянуулах зэрэг шаардлагыг тодорхойлсон.

3. Газар эзэмших эрхгүй байх

Сэргээгдэх эрчим хүчний үүсгүүр барих хүсэлтэд тухайн газрыг эзэмших эрхийн гэрчилгээг заавал хавсаргах ёстой. СЭХТХ-ийн §9.2.1-д заасан энэхүү шаардлагыг хангаагүй тохиолдолд захиргааны байгууллага хүсэлтийг буцаадаг. Түүнчлэн Сэргээгдэх эрчим хүчний тухай хуулийн 9.2.2-9.2.3-т заасан зай хураагуурын дахин боловсруулалтын төлөвлөгөө, усны эрчмийг ашиглах барилга байгууламжийн судалгааны материал хавсаргаагүй бол мөн татгалзах үндэслэл болно.

4. Байгаль орчны нөлөөлөл ба тусгай хориглолт

• Байгаль орчны үнэлгээ: ЭХ-ийн §20.3-т зааснаар байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгээгүй бол зөвшөөрөл олгохгүй.
• Усны нөөц: Байгальд халтай технологи ашиглах бол УТХ-ийн §28.19-д зааснаар ус ашиглуулах дүгнэлт гаргахыг хориглодог бөгөөд энэ нь эрчим хүчний төсөлд саад болно.

5. Тэмдэгтийн хураамж төлөөгүй байх

Хуульд заасан тэмдэгтийн хураамжийг (жишээ нь, бие даасан сэргээгдэх эрчим хүчний үүсгүүрт 60,000 төгрөг) төлөөгүй бол хүсэлтийг хүлээн авахаас татгалзана. УТХТХ-ийн §23.3.3. Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 6.2-т улсын тэмдэгтийн хураамжийг хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд зөвшөөрлийг хүчингүй болгох үндэслэл болно гэж заасан.

6. Хуульд заасан нөхцөл, шаардлагыг хангаагүй

Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 5.2.7-д зааснаар эрх бүхий этгээд магадлан шалгах ажиллагааг дууссаны үндсэн дээр зөвшөөрөл олгох эсэх шийдвэр гаргах бөгөөд магадлан шалгах явцад зөвшөөрөл хүсэгч хуульд заасан нөхцөл, шаардлагыг хангаагүй нь тогтоогдвол татгалзах үндэслэл болно. Жишээлбэл, Эрчим хүчний тухай хуулийн 17 дугаар зүйл-д заасан эрчим хүчээр зохицуулалттай хангах тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн үүрэг, нутаг дэвсгэрийн хамрах хүрээ, цахилгаан дулааны чадал авах тохиролцоо зэрэг шаардлагыг хангаагүй тохиолдолд татгалзана.

7. Давтан өргөдөл гаргахыг хориглосон хугацаа

Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 5.2.12-т зааснаар тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан тохиолдолд тухайн зөвшөөрөл хүсэгчээс зургаан сарын дотор уг чиглэлээр хүссэн өргөдлийг хүлээн авахгүй. Энэ нь нэгэнт татгалзсан өргөдлийг богино хугацаанд дахин давтан гаргахыг хязгаарласан зохицуулалт юм.

Тусгай зөвшөөрөл олгох үйл ажиллагааны схем

Татгалзсан тохиолдолд авах арга хэмжээ

Хэрэв таны хүсэлтэд татгалзсан хариу өгсөн бол дараах алхмуудыг хэрэгжүүлнэ үү:

1. Үндэслэлийг нягтлах: Захиргааны байгууллага татгалзсан шийдвэртээ үндэслэлийг тодорхой заах үүрэгтэй. ЗЕХ-ийн §4.1 болон Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 5.2.9-д зааснаар татгалзсан мэдэгдэлд татгалзсан үндэслэлийг тодорхой заах ёстой.
2. Зөрчлийг арилгах: Хэрэв баримт бичиг дутуу эсвэл техникийн алдаа байсан бол түүнийг засаж, дахин хүсэлт гаргах боломжтой. ХЭУБТХ-ийн §18.2.
3. Гомдол гаргах: Хэрэв татгалзлыг үндэслэлгүй гэж үзвэл:
   • Дээд шатны байгууллагад: Шийдвэр гаргасан байгууллагын дээд шатны албан тушаалтанд гомдол гаргана.
   • Шүүхэд: Захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй. АМТХ-ийн §64.3. Захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа нь маргаан бүхий захиргааны актыг мэдсэн өдрөөс хойш 30 хоног байна.

Шүүхийн практик

1. Тусгай зөвшөөрлийн хугацаа сунгахаас татгалзсан маргаан

Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #3168-аар "Т Б Э э з" ХХК-ийн эрчим хүчний барилга байгууламж барих тусгай зөвшөөрлийн хугацааг сунгахгүй, хүчингүй болгосон Эрчим хүчний зохицуулах хорооны тогтоолыг хүчингүй болгосон. Шүүхээс "Зохицуулах хороо тусгай зөвшөөрлийн хугацааг сунгах эсэхийг шийдвэрлэхдээ нөхцөл, шаардлагын биелэлтийг бодитой дүгнээгүй, нэхэмжлэгчийн үйл ажиллагаа Эрчим хүчний сайдын шийдвэрээс шалтгаалан зогсонги байдалд орсон нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчээс үл хамаарах нөхцөл байдал байсан" гэж дүгнэсэн нь захиргааны байгууллага татгалзах шийдвэр гаргахдаа тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчээс үл хамаарах нөхцөл байдлыг харгалзан үзэх ёстойг харуулж байна.

2. Тусгай зөвшөөрлийн үйлчлэх хүрээг өөрчлөх маргаан

Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #2833-аар Эрчим хүчний зохицуулах хороо нь Эрчим хүчний тухай хуулийн 9.1.2, 9.1.3-д заасан бүрэн эрхийн хүрээнд тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл шаардлагыг тогтоох, түүний дотор үйл ажиллагааны хүчин чадал, хүрээг тогтоох эрхтэй гэж дүгнэсэн. Улмаар зохицуулах хороо нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн үйлчлэх хүрээнээс тодорхой хэрэглэгчдийг хасах шийдвэр гаргах эрхтэй болохыг тогтоосон нь зохицуулах байгууллагын хяналтын бүрэн эрхийн хүрээг тодорхойлсон чухал жишиг болсон.

3. Тусгай зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулсны үр дагавар

Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #9742-т "Х г" ХХК нь дулаан дамжуулах, түгээх тусгай зөвшөөрөлгүй байсан тул байгуулсан ажил гүйцэтгэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Шүүхээс "Нэхэмжлэгч тусгай зөвшөөрөлгүй байсан тул цаашид гэрээний харилцааг үргэлжлүүлэх боломжгүй. Хариуцагч гэрээг цуцалсан нь Иргэний хуулийн 355.2-т заасантай нийцсэн" гэж дүгнэсэн нь тусгай зөвшөөрөлгүйгээр эрчим хүчний үйл ажиллагаа эрхэлсэн тохиолдолд иргэний эрх зүйн харилцаа хүчин төгөлдөр бус болохыг харуулж байна.

4. Захиргааны байгууллагын эс үйлдэхүй

Улсын дээд шүүхийн Тогтоол #430-аар захиргааны байгууллага хуульд заасан хугацаанд өргөдлийг шийдвэрлэх, эрх бүхий дээд шатны байгууллагад уламжлах үүргээ биелүүлээгүй эс үйлдэхүйг хууль бус гэж үзсэн. Шүүх "захиргааны байгууллагад тусгай зөвшөөрөл олгох эрх хуулиар олгоогүй боловч өргөдлийг шалгаж, холбогдох байгууллагад уламжлах үүрэгтэй" гэж дүгнэсэн нь захиргааны байгууллагын шалгах, уламжлах үүрэг нь тусгай зөвшөөрөл олгох эрхээс үл хамааран биелэгдэх ёстойг тодорхойлсон.

Түгээмэл асуултууд

Асуулт 1: Тусгай зөвшөөрөл авахад ямар бичиг баримт бүрдүүлэх вэ?

Эрчим хүчний тухай хуулийн 21.2-т заасан ерөнхий баримт бичгээс гадна тусгай зөвшөөрлийн төрлөөс хамааран нэмэлт баримт шаардагдана. Сэргээгдэх эрчим хүчний хувьд Сэргээгдэх эрчим хүчний тухай хуулийн 9.2-т заасан газрын эрхийн гэрчилгээ, зай хураагуурын дахин боловсруулалтын төлөвлөгөө, судалгааны материал, стандартын дүгнэлт зэргийг хавсаргана.

Асуулт 2: Татгалзсан хариу авбал хэдэн хоногийн дотор гомдол гаргах вэ?

Захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргахдаа татгалзсан шийдвэрийг мэдсэн өдрөөс хойш 30 хоногийн дотор гаргах ёстой. Мөн дээд шатны захиргааны байгууллагад гомдол гаргах боломжтой.

Асуулт 3: Татгалзсанаас хойш хэзээ дахин өргөдөл гаргаж болох вэ?

Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 5.2.12-т зааснаар тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан өдрөөс хойш зургаан сарын дотор тухайн чиглэлээр дахин өргөдөл гаргахыг хүлээн авахгүй. Хэрэв татгалзсан шалтгааныг арилгасан бол 6 сарын дараа дахин өргөдөл гаргах эрхтэй.

Асуулт 4: Тусгай зөвшөөрөлгүйгээр эрчим хүчний үйл ажиллагаа явуулбал ямар хариуцлага хүлээх вэ?

Тусгай зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулсан тохиолдолд Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээхээс гадна байгуулсан иргэний эрх зүйн гэрээ хүчин төгөлдөр бус болох, гэрээг цуцлах үндэслэл болдог. Мөн эрчим хүч хязгаарлах, таслах зэрэг үйлдэл нь хууль бус болж, торгууль хүлээх эрсдэлтэй.

Асуулт 5: Захиргааны байгууллага хугацаанд нь хариу өгөөгүй бол яах вэ?

Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 5.3.5-д зааснаар эрх бүхий этгээд хуульд заасан хугацаанд энгийн зөвшөөрөл хүссэн өргөдлийн хариуг өгөөгүй бол зөвшөөрөл олгосонд тооцно. Харин тусгай зөвшөөрлийн хувьд хариу өгөөгүй эс үйлдэхүйг хууль бус гэж үзэж шүүхэд гомдол гаргах эрхтэй.

Дүгнэлт / Гол санаа

Эрчим хүчний тусгай зөвшөөрөл авахад зөвхөн баримт бичгийн бүрдэл бус, техникийн стандарт, байгаль орчны шаардлага, газар эзэмших эрх, тэмдэгтийн хураамж зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлдөг. Захиргааны байгууллага татгалзсан тохиолдолд дараах зүйлийг анхаарах нь чухал:

• Татгалзсан үндэслэлийг хууль зүйн талаас нь зөв үнэлэх;
• Хэрэв техникийн болон баримт бичгийн дутагдал байсан бол зөрчлийг арилгаж, хуулийн хугацаа (6 сар) өнгөрсний дараа дахин өргөдөл гаргах;
• Татгалзлыг үндэслэлгүй гэж үзвэл 30 хоногийн дотор захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргах;
• Шүүхийн практикаас харахад захиргааны байгууллага нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчээс үл хамаарах нөхцөл байдлыг харгалзан үзэх, бодитой дүгнэлт өгөх үүрэгтэй бөгөөд эс үйлдэхүй, хуульд заасан журмыг зөрчсөн шийдвэр нь шүүхээр хүчингүй болох эрсдэлтэй.

Анхааруулга: Энэхүү нийтлэл нь зөвхөн мэдээллийн шинж чанартай бөгөөд хууль зүйн албан ёсны зөвлөгөө болохгүй. Тодорхой маргаантай асуудлаар мэргэжлийн хуульчаас зөвлөгөө авна уу.