Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

Үйл явдал

Газар эзэмших эрхийг хугацаа дуусгавар болсны дараа цуцалсан эсэх, мөн ийм үндэслэлээр гаргасан захирамж болон улсын албадан чөлөөлөх арга хэмжээ хуульд нийцэж байгаа эсэхийг шүүх хянаж, нэхэмжлэгчийн хугацаа алдсан эсэхийг тодорхойлсон маргаан. Нэхэмжлэгч өмнөх эзэмшигчдээс газрыг шилжүүлэн авсан ч тухайн газар 2 жил дараалан ашиглагдаагүй гэж үзэн захиргааны байгууллага түүний эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон. Үүний дараа нэхэмжлэгч хууль бус гэж үзсэн хашааг нь эвдэн, газрыг нь чөлөөлүүлсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Газрыг хуулийн дагуу шилжүүлэн авсан, төлбөрөө төлсөн, барилга барих хүсэлт гаргасан тул эзэмших эрхийг нь хууль бусаар цуцалсан, өмч хөрөнгө нь эвдэгдсэн гэж үзэн захирамжуудыг хүчингүй болгож, эрхээ сэргээхийг шаардсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Газар эзэмших эрх шилжсэн ч анх олгогдсоноос хойш 2 жил дараалан ашиглагдаагүй тул хуульд заасны дагуу эзэмших эрхийг цуцалсан нь зөв, улмаар эрхгүй эзэмшигчээс газрыг албадан чөлөөлөх арга хэмжээ авсан нь хуульд нийцсэн гэж үзсэн.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хүлээн авч, захиргааны байгууллагын үйлдлийг хууль бус гэж үзсэн бол давж заалдах шатны шүүх энэ шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. Үүний шалтгаан нь нэхэмжлэгч хугацаа алдсан тул шүүх хэргийг үүсгэх ёсгүй байсан, мөн газар эзэмших эрхийг цуцалсан болон албадан чөлөөлсөн захирамжууд нь Газрын тухай хуулийн заалтуудтай нийцсэн гэж үзсэн явдал юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хугацааг тоолохдоо тогтоосон он, сар, өдрөөс эсхүл үйл явдал болж өнгөрсний дараахь өдрөөс эхлэн тоолдог бөгөөд энэ тооцоогоор нэхэмжлэгчийн хууль хүчирхэгжүүлэх хугацаа дуусгавар болсон байна (Иргэний хууль 72.1).
• Газрын тухай хуулийн дагуу газрыг 2 жил дараалан ашиглаагүй бол эзэмших эрхийг цуцлах боломжтой бөгөөд энэ нь эзэмшигч солигдсон тохиолдолд ч анхны олгогдсон хугацаанаас эхлэн тооцогддог гэж ойлгож болохгүй, харин шилжүүлэн авах үед эзэмшигч нь тухайн газар ашиглагдаагүй байсныг мэдээгүй гэж үзэх үндэслэлгүй гэж үзсэн (Газрын тухай хууль 40.1.6).
• Засаг даргын захирамж хуульд нийцээгүй бол өөрөө хүчингүй болдог ч, хуульд заасан үндэслэлээр (жишээ нь: 2 жил ашиглаагүй) гаргасан цуцлах захирамж болон түүний дагуу хийсэн албадан чөлөөлөх арга хэмжээ нь хуульд нийцсэн гэж үзсэн (Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль 29.3, Газрын тухай хууль 57.3, 57.4).