Тогтоол №3418

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Ж.У нь нас барсан эхнэр Ц.С-ын тэтгэврийн 20 хувийг өөрийн тэтгэвэр дээр нэмэгдүүлэн авах хүсэлт гаргасан боловч Баянгол дүүргийн Нийгмийн даатгалын газар татгалзсан.
• Нэхэмжлэгч: Ж.У нь эхнэртэйгээ 35 жил хамт амьдарсан бөгөөд Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлд заасан шаардлагуудыг хангаж байгаа тул хариуцагчийн эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоолгож, тэтгэврийн нэмэгдлийг олгохыг даалгах.
• Хариуцагч: Ж.У нь эхнэр Ц.С нас барах үед өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгоогүй байсан тул Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн 9.1 болон Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын 01/82 дугаар зөвлөмжийн 2.6-д заасан шаардлагыг хангаагүй тул нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрнө.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2025-05-08, Дугаар: 128/ШШ2025/0328
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн 9.1, 9.3 болон Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын 01/82 дугаар зөвлөмжийн 2.6-д зааснаар гэр бүлийн хоёр гишүүн хоёулаа өндөр насны тэтгэвэр авч байсан тохиолдолд нэмэгдэл олгох бөгөөд нэхэмжлэгч эхнэрээ нас барахад тэтгэвэр тогтоолгоогүй байсан.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-06-18, Дугаар: 221/МА2025/0416
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
• Үндэслэл: Анхан шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-09-04, Дугаар: 001/ШХТ2025/0319
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуулийн 9.1-д заасан "нөхөр, эсхүл эхнэрийн өндөр насны тэтгэвэр" гэсэн томьёоллыг нас барагчийн нөхөр, эсхүл эхнэр нь тэтгэвэр авагчийг нас барах үед буюу өмнө нь өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон байх ёстой гэж тайлбарлах боломжгүй.
• Хуулийн 9.3-т заасан тэтгэврийн нэмэгдлийг олгох цаг хугацааг зохицуулсан заалт нь нэмэгдэл тэтгэвэр авахыг хүсэж буй этгээдэд тавигдах "тусгай шаардлага" биш.
• Хууль тогтоогчийн хүсэл зоригийг түүхчлэх аргаар тодорхойлох боломжгүй тул хуулийн зорилгоор нь тайлбарлахад, 9.1 дэх хэсгийн зорилго нь нас барагчийн нөхөр, эсхүл эхнэрийн өндөр насны тэтгэврийг нэмэгдүүлэхэд чиглэгдсэн.
• Хуульд заасан шаардлагыг (гэрлэлтээ бүртгүүлсэн, 20 ба түүнээс дээш жил хамт амьдарсан) хангасан нас барагчийн нөхөр, эсхүл эхнэр нь өөрөө өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон тохиолдолд тэтгэврээ нэмэгдүүлэх боломжийг олгох бөгөөд хэзээ тэтгэвэр тогтоолгосон нь (гэр бүлийн хүн нь нас барахаас өмнө эсхүл хойно) ач холбогдолгүй.
• Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын 01/82 дугаар зөвлөмжийн 2.6-д "Тухайн гэр бүлийн хоёр гишүүн хоёулаа нийгмийн даатгалын сангаас өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон байх" гэснийг нэг нь нас барах үед нөгөө нь бас тэтгэвэрт гарсан байх гэж тайлбарлаагүй.
• Иймд нэхэмжлэгчид нэмэгдүүлсэн тэтгэвэр олгохоос татгалзсан хариуцагчийн эс үйлдэхүй хууль бус.
• Нэхэмжлэгч Ж.У нь эхнэр Ц.С-ын авч байсан тэтгэврийн 20 хувьтай тэнцэх хэмжээний нэмэгдэл тэтгэвэр авах эрхтэй.