Тогтоол №1023

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: “Жавхлант-Орд” ХХК нь Өмнөговь аймгийн Гурвантэс сумын Засаг даргын иргэн Б.Мөнхчимэгт газар эзэмшүүлэх тухай захирамжийн холбогдох хэсгийг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэл гаргажээ. Нэхэмжлэгч уг захирамжаар олгогдсон газар нь компанийн ашигт малтмал ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн талбайтай давхацсан, мөн гуравдагч этгээд үндэслэлгүйгээр мөнгө нэхэмжилж, компанийн газар ашиглах эрхийг зөрчсөн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх Газрын тухай хуулийн 21.4.3, Ашигт малтмалын тухай хуулийн 41.1-д заасныг баримтлан нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Шүүх маргаан бүхий газар ордын нөлөөлөх бүсэд хамаарах хэдий ч нөхөн төлбөрийн асуудал нь захиргааны актын үйлчлэлээс үл хамаарах тул нэхэмжлэгчийн хууль ёсны эрх ашиг хөндөгдөөгүй гэж үзжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүхийг хэрэгт авагдаагүй баримт үндэслэсэн, маргаан бүхий газарт үзлэг хийгээгүй, мөн Ашигт малтмалын тухай хуулиар олгогдсон эрхийг зөрчсөн гэж давж заалдсан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Хяналтын шатны шүүх анхан шатны шүүх Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1-д заасны дагуу нотлох баримтыг бүрэн цуглуулж, нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдөөгүй гэж үндэслэлтэй дүгнэснийг хүлээн зөвшөөрсөн. Захиргааны акт хууль бус бөгөөд нэхэмжлэгчийн эрх ашиг зөрчигдсөн нь тогтоогдсон нөхцөлд л уг актыг хүчингүй болгох боломжтой (ЗХШХШтХ 106.3.1). Иргэн Б.Мөнхчимэгээс мөнгө нэхэмжилсэн, эсхүл тухайн газар амьдардаггүй байдал нь захиргааны актыг хууль бус гэж үзэх үндэслэлгүй. Гуравдагч этгээдийн нөхөр өмч хувьчлалаар малын саравчтай хашааг авсан, Засаг дарга Газрын тухай хуулийн 21.4.3-т заасны дагуу өөрийн эрх хэмжээнд газар эзэмшүүлэх шийдвэр гаргасан нь үндэслэлтэй байна гэж дүгнэж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч "Э***" ХХК-ийн ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй давхцаж буй газарт Говьсүмбэр аймгийн Засаг даргын захирамжуудаар иргэдэд газар өмчлүүлсэн нь хууль бус эсэх тухай маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: "Э***" ХХК, Говьсүмбэр аймгийн Засаг даргын 2013 оны А/26, 2017 оны А/250, А/278 дугаар захирамжуудын зарим хэсгийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Говьсүмбэр аймгийн Засаг дарга, захирамжууд нь хууль тогтоомжийн дагуу гарсан, газар өмчлүүлсэн нь хууль зөрчөөгүй гэж хамгаалсан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-03-13, **Дугаар**: 128/ШШ2023/0009 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хуулийн 9.1.1, 9.1.2, 12.1.1, 12.1.3, Ашигт малтмалын тухай хуулийн 38.1, 39.1.6 дахь хэсгүүдийг баримталсан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-08-15, **Дугаар**: 221/МА2023/0513 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх газар эзэмших эрхийг он цагийн дарааллаар, түрүүлж үүссэн эрхийг хамгаалах зарчмыг баримтлаагүй, хууль зөрчсөн, нотлох баримтыг тал бүрээс нь шинжлэн судлаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэгт хамааралтай, ач холбогдол бүхий нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн. - Ашигт малтмалын тухай хуулийн 17.2, Газрын тухай хуулийн 21.3, 21.3.2, 31.2, Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хуулийн 5.1.5.1, 9.1, 9.1.1, 9.1.2, 21.1-д заасныг шүүх бүрэлдэхүүн үндэслэнэ. - Ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийн талбайн байршлыг өөрчлөхдөө нутгийн захиргааны байгууллага, олон нийтэд мэдэгдсэн эсэх. - Засгийн газрын тогтоолоор батлагдсан иргэнд өмчлүүлэх газрын байршил нь нэхэмжлэгчийн ашигт малтмалын зөвшөөрөлтэй давхцаж буйг Засгийн газар мэдэж байсан эсэх, мэдэж байсан бол хэрхэн шийдвэрлэхээр тогтсон талаарх тайлбар, тодруулгыг авсны үндсэн дээр маргааныг эцэслэн шийдвэрлэх шаардлагатай. - Давж заалдах шатны шүүхээс энэхүү ажиллагааг залруулж хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул хэргийг анхан шатны шүүхэд буцаах нь зүйтэй.