Тогтоол №848

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Аймаг дахь Хөдөлмөрийн үндэсний нам нь Сонгуулийн хорооны нэр дэвшигч бүртгэхээс татгалзсан тогтоолыг хүчингүй болгож, нэр дэвшигчдээ бүртгүүлэхээр нэхэмжилсэн. Нэхэмжлэгч нь Сонгуулийн хороог бичиг баримт шалгах, дутууг мэдэгдэх үүргээ биелүүлээгүй, ялгаварлан гадуурхсан гэж үзсэн. Хариуцагч Сонгуулийн хороо нь нэр дэвшигчид хуулиар шаардсан хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг ирүүлээгүй тул Сонгуулийн тухай хуулийн холбогдох заалтын дагуу бүртгэхээс татгалзсан нь үндэслэлтэй бөгөөд бичиг баримт нөхөн бүрдүүлэх, мэдэгдэх үүрэг хороонд байхгүй гэж тайлбарласан.

АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, Сонгуулийн хорооны нэр дэвшигч бүртгэхээс татгалзсан тогтоолыг хүчингүй болгон, нэр дэвшигчдийг бүртгэхийг Сонгуулийн хороонд даалгаж шийдвэрлэсэн. Шийдвэр гаргахдаа Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай болон Сонгуулийн тухай хуулийн заалтуудыг баримталжээ.

ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хуулийг буруу тайлбарлаж, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан гэж гомдол гаргасан. Нэр дэвшигчид Сонгуулийн тухай хуулийн 157.2.4-т заасан хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг ирүүлээгүй нь 158.1.3-т заасан бүртгэхээс татгалзах үндэслэл болсон. Сонгуулийн хороонд бичиг баримт хүлээн авах, нягтлах, дутууг мэдэгдэх үүрэг байхгүй бөгөөд иргэний сонгогдох эрх нь хуулиар тогтоосон шаардлагыг биелүүлснээр хэрэгжинэ гэж тайлбарлав. Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны, үндэслэлтэй гэж үзэж, сонгуулийн хороо нь иргэний сонгох, сонгогдох эрхийг хангаж, арга зүйн зөвлөгөө өгөх ёстой байсан гэж тайлбарлан, давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн.

ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг Сонгуулийн тухай хуулийн зохих заалтыг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн тул хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй гэж дүгнэсэн. Нэхэмжлэгчийн нэр дэвшигчид Сонгуулийн тухай хуулийн 157.2.4-т заасан хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг дутуу ирүүлсэн нь 158.1.3-т заасан бүртгэхээс татгалзах үндэслэлийг бүрдүүлсэн. Нэхэмжлэгч тал бичиг баримт дутуу ирүүлснээ хүлээн зөвшөөрсөн. Сонгуулийн тухай хууль нь нэр дэвшигчийн баримт бичгийн бүрдлийг хангах үүргийг тухайн намд хүлээлгэдэг. Сонгуулийн хорооны үүрэг нь 157.7, 157.9-д зааснаар баримт бичгийг хүлээн авснаас хойш тав хоногт бүртгэх эсэхийг шийдвэрлэхдээ бүрэн байдлыг нягтлан шалгах бөгөөд дутууг мэдэгдэх, нөхөж авах үүрэггүй. Мөн 157.6-д заасан лавлагаа авах нь дутуу баримт бичгийг гүйцээхэд хамаарахгүй бөгөөд энэ нь Сонгуулийн ерөнхий хорооны зөвлөмжүүдэд тодорхой тусгагдсан. Иймд Сонгуулийн хороог үүргээ биелүүлээгүй гэж буруутгах үндэслэлгүй. Монгол Улсын Үндсэн хуулиар олгогдсон сонгогдох эрхээ хэрэгжүүлэхийн тулд нэр дэвшигч хуулиар тогтоосон баримт бичгийг бүрэн бүрдүүлэх ёстой. Улмаар, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.