Тогтоол №1416·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Орхон аймгийн Татварын хэлтсийн татварын улсын байцаагчид “Х-И” ХХК-ийн 2011-2015 оны татварын ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хяналт шалгалт хийж, 2016 оны 11 дүгээр сарын 23-ны өдрийн 200015607 тоот актаар 10,421,204 төгрөгийн төлбөр ногдуулжээ. Үүнд: орлогоо нуусан, баримтгүй зардал тусгасан, НӨАТ-ын тайланд орлогоо дутуу тусгасан, хувийн хэрэглээний зардлыг хасч тооцсон зэрэг зөрчлүүд багтсан.
- **Нэхэмжлэгч**: “Х-И” ХХК нь татварын улсын байцаагчийн актыг бүхэлд нь хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Компани нь 2013 оноос хойш бизнес хийгээгүй, нягтлан бодогч нь худал тайлан гаргасан гэж маргасан.
- **Хариуцагч**: Татварын улсын байцаагчид нь татвар төлөгчийн өөрийнх нь тодорхойлсон тайлан, анхан шатны баримтуудыг үндэслэн хяналт шалгалт хийж, акт тогтоосон нь хууль зөрчөөгүй гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2017-10-30, **Дугаар**: 36
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, 10,421,204 төгрөгийн төлбөрөөс 2,582,427.40 төгрөгийг хүчингүй болгож, үлдсэн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Татварын ерөнхий хуулийн 74.3, НӨАТ-ын тухай хуулийн 7.1.1, 14.6.2, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 15.1.2.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2018-02-01, **Дугаар**: 221/МА2018/0095
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэгт хамааралтай этгээдүүдээс тайлбар аваагүй, нягтлан бодогчийг гэрчээр асуугаагүй нь буруу.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.
- **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгчийн маргаж буй үндэслэлтэй холбогдуулан Л.Баасан-Очир, нягтлан бодогч Т.Энхтуяа нараас тайлбар аваагүй нь учир дутагдалтай.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2018-04-18, **Дугаар**: 221/МА2018/0095
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт хамааралгүй, худал зүйлсийг үндэслэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Татвар төлөгч нь Татварын ерөнхий хуулийн 43.1-д заасны дагуу татвар ногдох орлогоо өөрөө тодорхойлон, татварын ногдлоо тайлангаар татварын албанд тайлагнах үүрэгтэй.
- Татвар төлөгчийн өөрийнх нь тодорхойлсон татварын тайлан, анхан шатны баримтуудыг үндэслэж татварын улсын байцаагч акт тогтоосон нь Татварын ерөнхий хуулийн 29.1.1-ийг зөрчөөгүй.
- Татвар төлөгч тайлангаа үнэн зөв гаргаагүйн хариуцлагыг өөрөө хүлээх бөгөөд нягтлан бодогчийн алдааг үндэслэн орлогоо үгүйсгэх нь үндэслэлгүй.
- Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.6-д зааснаар шүүх хэрэгт хамааралгүй баримтыг шаардан гаргуулж болохгүй тул давж заалдах шатны шүүхийн Л.Баасан-Очироос тайлбар авах, нягтлан бодогчийг гэрчээр асуух зэрэг дүгнэлтүүд үндэслэлгүй.
- Татварын маргаан таслах зөвлөлийн 2017 оны 02 дугаар сарын 23-ны өдрийн 02 дугаар тогтоолоор “... 2014-2015 онд нийт 21,818,181.19 төгрөгийн орлогыг нэмэгдсэн өртгийн албан татварын ногдуулалт, төлөлтийн тайланд тусгаагүй, татвар ногдуулаагүй” гэх зөрчилд холбогдох нийт 2,582,247.40 төгрөгийн төлбөрийг хүчингүй болгож, актаар тогтоосон нийт төлбөрийг 7,838,776.7 төгрөг болгож бууруулсан тул энэ хэсэгт холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн авахаас татгалзах ёстой байсан.