Тогтоол №2976·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: "Дархан нэхий" ХК нь барилгын засвар, шавардлагын ажил гүйцэтгүүлэхээр бригадын ахлагч нартай ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулсан. Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын улсын байцаагч нар тус компани "гэрээгээр тохирсон ажлын хөлснөөс нийгмийн даатгалын шимтгэл тооцож төлөөгүй" гэсэн үндэслэлээр 39,992,258 төгрөгийн төлбөр ногдуулсан 74 дүгээр актыг гаргасан.
- **Нэхэмжлэгч**: "Дархан нэхий" ХК нь 74 дүгээр актыг хүчингүй болгуулахыг хүссэн. Учир нь нэг удаагийн ажил гүйцэтгүүлж, орлого олгосон болохоос байнгын ажлын байр бий болгоогүй, мөн гэрээний нийт үнийн дүн нь зөвхөн хөдөлмөрийн хөлс байгаагүй, зардал шингэсэн үнэ байсан тул улсын байцаагчийн акт хууль буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн.
- **Хариуцагч**: Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын улсын байцаагч нар нь "Дархан нэхий" ХК нь иргэдтэй Иргэний хуулийн 343 дугаар зүйлд заасан "Ажил гүйцэтгэх гэрээ" байгуулж ажиллуулсан бол тэдгээрийг нийгмийн даатгалд албан журмаар даатгуулж, гэрээгээр тохирсон хөлс"-д нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөх эрх зүйн үндэслэлтэй тул актыг хүчингүй болгох шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2015-11-16, **Дугаар**: 786
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, улсын байцаагч нарын 74 дүгээр актыг хүчингүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 4.2.1, 16.1, 32.1.2, Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 3.1.15-д заасныг баримтлан гэрээний бүх үнийн дүн нь зөвхөн хөдөлмөрийн хөлс байгаагүй, зардал шингэсэн үнэ байсан, мөн нийгмийн даатгалын шимтгэл нь сар бүр суутгагдах, байнгын шинжтэй орлогод хамааралтай байх ёстой гэж үзсэн.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2016-01-28, **Дугаар**: 84
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зүйн үндэслэлгүй гэж үзсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Мөн Өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн 4.3-д заасныг баримтлан 13,330,753 төгрөгийн алдангийг өршөөлд хамруулсан.
- **Үндэслэл**: Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 32.1.2, Иргэний хуулийн 343, 359 дүгээр зүйлд заасныг баримтлан "ажилтан нь байнгын шинжтэй орлого олсноос үл хамаарна" гэж дүгнэсэн.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2016-03-24, **Дугаар**: 84
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, хэрэглэсэн, хуулийн өөрчлөлтийн талаар дүгнэлт хийгээгүй, мөн нэг удаагийн орлогод шимтгэл оногдуулахгүй байх тухай хуулийн зохицуулалтыг зөрүүтэй тайлбарласан.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 32.1.2-т заасан "Иргэний хуулийн ажил гүйцэтгэх гэрээ, хөлсөөр ажиллах гэрээгээр тохирсон хөлсийг хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй адилтгах орлогод тооцож, нийгмийн даатгалын шимтгэл тооцох" зохицуулалт нь хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй адилтгах орлогыг тодорхойлсон бөгөөд зөвхөн хөдөлмөрийн хөлс биш, зардал шингэсэн үнэд хамаарахгүй.
- Гэрээний нийт үнийг цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлоготой адилтган үзсэн нь хуульд нийцэхгүй. "Дархан нэхий" ХК-ийн "гэрээний бүх үнийн дүн нь зөвхөн хөдөлмөрийн хөлс байгаагүй, зардал шингэсэн үнэ байсан" тухай тайлбар хууль зүйн үндэслэлтэй.
- Нийгмийн даатгалын шимтгэл нь сар бүр суутгагдах, байнгын шинжтэй орлогод хамааралтай байх ёстой. Нэг удаагийн ажил гүйцэтгүүлж, орлого олгосон тохиолдолд байнгын ажлын байр бий болгосон гэж үзэх боломжгүй.
- Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулиар тэтгэвэр, тэтгэмж авах эрх нь нэг удаагийн шимтгэлээр бус, харин тодорхой хугацаагаар шимтгэл төлсөн тохиолдолд үүсэхээр зохицуулсан нь тогтмол шинжтэй хөдөлмөрийн хөлснөөс албан журмаар шимтгэл тооцох хуулийн агуулгыг илэрхийлнэ.
- Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 24.1-д зааснаар байнгын ажлын байранд хөдөлмөрийн гэрээнээс бусад төрлийн гэрээ байгуулахыг хориглосон нь байнгын шинжтэй хийсэн ажил, үйлчилгээний хөдөлмөрийн хөлсөнд нийгмийн даатгалын шимтгэл албан журмаар тооцох ёстойг харуулна.
- Нийгмийн даатгалын улсын байцаагч нар байнгын тогтмол хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй адилтгах орлого олгосон эсэхийг шалгуур болгохгүйгээр зөвхөн гэрээ байгуулсан гэх үндэслэлээр төлбөр тогтоосон нь хуульд нийцэхгүй.
- Байнгын хөдөлмөр эрхлээгүй иргэд нийгмийн даатгалд сайн дураар даатгуулах эрхтэй бөгөөд албан журмаар даатгуулах урьдчилсан нөхцөл нь тогтмол хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй адилтгах орлого олсон үед үүснэ.
ХуульTech