Тогтоол №4015

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: “А” ХХК нь ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн талбайнхаа нөхөх олговор авах хүсэлтийг шийдвэрлэхээс татгалзсан Ашигт малтмал, газрын тосны газрын албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоолгож, нөхөх олговор олгох шийдвэр гаргахыг шаардсан. АНХАН ШАТ: Ашигт малтмалын тухай хуулийг үндэслэн “А” ХХК-ийн нэхэмжлэлийг хангаж, тус газрын 1/2083 дугаартай албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоож, нөхөх олговор авах хүсэлтийг шийдвэрлэхийг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгуулахаар гомдол гаргасан. Гомдолд шүүх нь холбогдох хуулийг буруу тайлбарлаж, талбайн давхцлыг тогтоох талаар нотлох баримт хангалттай цуглуулаагүй, нэхэмжлэгч нь хуульд заасан хугацаанд хандлагагүй гэх мэт үндэслэлүүдийг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь нэхэмжлэгчийн эзэмшлийн талбайн зарим хэсэг нь хуулиар хориглосон газартай давхцаж байгааг тогтоожээ. Нөхөх олговор олгохтой холбоотой харилцааг зохицуулсан журмаар хариуцагч нь хүсэлтийг хүлээн авч, шийдвэрлэх үүрэгтэй боловч төсөвт суулгах чиглэл өгөөгүй гэх шалтгаанаар татгалзсан нь хууль, журманд нийцээгүй байна. Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, нөхөх олговортой холбоотой бус заалтыг хэрэглэсэн тул шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, давж заалдах гомдлыг хангаж шийдвэрлэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: "Ө т" ХХК нь ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлүүд нь хамгаалалтын бүстэй давхцаж үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсонтой холбогдуулан нөхөн олговор олгоогүй эс үйлдлийг хууль бус болохыг тогтоолгож, нөхөн олговор шийдвэрлүүлэхээр нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, тусгай зөвшөөрлүүд нь хориглосон талбайтай давхцаж үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон байдал тогтоогдсон тул нөхөн олговор олгох асуудлыг шийдвэрлээгүй эс үйлдлийг хууль бус болохыг тогтоож, шийдвэрлүүлэхийг хариуцагчдад даалгажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч Ашигт малтмал, газрын тосны газраас тусгай зөвшөөрлүүдийн хугацаа дууссан, нөхөн төлбөр төсөвт суугаагүй зэрэг үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. Тусгай зөвшөөрлүүд нь хуулиар хориглосон хязгаарласан талбайтай давхцаж, улмаар хугацаа нь дууссан нь хариуцагчийн хууль бус үйлдлээс үүдэлтэй бөгөөд нөхөн олговор олгох үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. Хариуцагч нөхөн олговор олгоогүй нь хууль бус бөгөөд энэ асуудлыг шийдвэрлүүлэх нь зөв байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Компани нь ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг бөгөөд тухайн газрыг тусгай хэрэгцээнд авсантай холбогдуулан нөхөн олговор олгохгүй байгаа байгууллагын эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоолгож, нөхөн олговор олгохыг даалгах нэхэмжлэл гаргажээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, хариуцагчийн албан бичгийг хүчингүй болгон, хуульд заасан журмын дагуу нөхөн олговор олгох асуудлыг шийдвэрлэхийг хариуцагч байгууллагад даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хуульд зааснаар тодорхойлж шийдвэрлээгүй, шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн гэж маргаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаахыг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхны шийдвэрийг үндэслэл бүхий гэж үзэж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. Ашигт малтмалын хуулийн дагуу нөхөн олговор тогтоох асуудлыг тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчтэй тохиролцон шийдвэрлэх үүрэгтэй байгууллагаас татгалзсан нь үндэслэлгүй байна. Нэхэмжлэгч нь эрх, ашиг сонирхол зөрчигдсөн үндэслэлээр захиргааны актын хүчингүй болгуулах, зохицуулахыг даалгах нэхэмжлэл гаргах боломжтой. Хариуцагчийн зарга нь хууль зүйн үндэслэлгүй бөгөөд шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад журам зөрчөөгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн талбайн нөхөн олговортой холбоотой маргаанд, нэхэмжлэгч компани нь хариуцагч Засгийн газраас нөхөн олговор олгохыг шаардсан. АНХАН ШАТ: Захиргааны ерөнхий хууль, Иргэдээс төрийн байгууллагад гаргасан өргөдөл гомдлыг шийдвэрлэх тухай хууль, Ашигт малтмалын тухай хуулийн холбогдох заалтуудыг баримтлан нэхэмжлэгчийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, нөхөн олговор олгох эрх зүйн харилцаа үргэлжилж байгааг тогтоож, хариуцагчийн эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоож, эрдсийн хуримтлал бүхий талбайг дүйцүүлэн олгохыг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус, хуулийг буруу тайлбарласан, нотлох баримтыг бүрэн бүрдүүлээгүй гэж гомдол гаргасан. Мөн өмнө нь шүүхээр шийдвэрлэгдсэн, Засгийн газар болон холбогдох журмаар зохицуулагддаг гэж маргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгчийн тусгай зөвшөөрлийн талбайн нөхөн олговор олгох эрх зүйн харилцаа үргэлжилж байгааг тогтоох шаардлагыг хангасан нь зөв байна. Гэвч, тусгай зөвшөөрлийн талбай нь гол, мөрний хамгаалалтын бүсэд хамаарч, цаашид үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болсон тул эрдсийн хуримтлал бүхий талбайг дүйцүүлэн олгох нэхэмжлэлийн шаардлага нь хуулийн зохицуулалтад нийцэхгүй. Учир нь, ийм зорилгоор төрийн мэдэлд шилжүүлэн авах үйл ажиллагаа болоогүй, нөхөн олговрын асуудлыг зохицуулах эрх хэмжээ Засгийн газарт хамаарахгүй. Нэхэмжлэлийн шаардлагын хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, бусад хэсгийг нь хангасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "З м" ХХК-ийн эзэмшлийн хайгуулын тусгай зөвшөөрлийн талбай нь Засгийн газрын тогтоолоор тогтоосон хилийн заагтай давхцсан тул нөхөх олговрын асуудлыг Ашигт малтмал, газрын тосны газраас шийдвэрлүүлэхээр хүсэлт гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "З м" ХХК нь нөхөх олговрын хүсэлтийг шийдвэрлэхгүй байгаа хариуцагчийн эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоож, хүсэлтийг хууль, журамд нийцүүлэн шийдвэрлэхийг даалгахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Ашигт малтмал, газрын тосны газар нь нөхөн олговрын асуудлыг шийдвэрлэхээр зохих ажиллагааг хийж ирсэн, Засгийн газрын эрх хэмжээнд хамаарах тул эс үйлдэхүй гаргаагүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-07-26, **Дугаар**: 128/ШШ2022/0567 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгчийн хүсэлтэд хариуцагч хариу өгсөн нь эрх хэмжээний хүрээнд, үндэслэл бүхий шийдвэр бөгөөд Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газарт гаргасан хүсэлтийг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдад шилжүүлсэн нь Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай хуулийн 13.1, 13.2-т нийцсэн тул эс үйлдэхүй тогтоогдохгүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-12, **Дугаар**: 221/МА2022/0651 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Хариуцагч өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх үүргээ хуульд заасан хугацаанд биелүүлээгүй, эсхүл шийдвэрлэхгүй орхигдуулсан нөхцөл байдал тогтоогдоогүй, хариуцагч холбогдох ажиллагааг явуулсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-11-29, **Дугаар**: 498 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хуулийг Дээд шүүхийн тайлбараас өөрөөр тайлбарлаж, зөрүүтэй хэрэглэсэн, мөн эс үйлдэхүйг буруу дүгнэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Захиргааны ерөнхий хуулийн 37.3 болон Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 52.5.1, 106.3.4-т зааснаар захиргааны байгууллагын эс үйлдэхүй хууль бус болох нь тогтоогдсон тохиолдолд шүүх зохих шийдвэр гаргахыг даалгана. - Ашигт малтмалын тухай хуулийн 9.1.13-т заасныг Дээд шүүхийн 2022 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдрийн 13 дугаар тогтоолоор тайлбарласан бөгөөд нөхөх олговрын зориулалтаар талбай олгох эсэх нь Засгийн газрын бүрэн эрх буюу захиргааны байгууллагын "сонгох боломж" юм. - "Сонгох боломж"-ийн хүрээнд гаргасан хүсэлтийг шийдвэрлэхгүй байгаа эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоох шаардлагыг хангах эрх зүйн үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгчийн хүсэлтүүдэд хариуцагч хариу өгсөн, мөн холбогдох байгууллагуудад шилжүүлсэн нь хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй, эсхүл шийдвэрлэхгүй орхигдуулсан гэж үзэх боломжгүй. - Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээнээс хэтэрсэн болон хэргийн оролцогчдын маргаагүй асуудлаар дүгнэлт хийж, шийдвэр гаргахгүй. - Нэхэмжлэгч нь Ашигт малтмалын тухай хуулийн 14.4-т заасан нөхөн олговрыг мөнгөн дүнгээр тооцуулах эрхээ тодорхойлоогүй, харин 9.1.13-т заасныг үндэслэж маргасан тул шүүхүүдийн шийдэл зөв байна.