Үйл явдал
Татварын маргаан — ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл шилжүүлсний татвар ногдуулах орлогыг буруу тодорхойлсон, илүү төлсөн татварыг буцаан гаргуулах. Нэхэмжлэгч компани нь өөрийн эзэмшлийн ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг бусдад шилжүүлэх хүрээнд татварын албанд хандаж, татварын ногдлыг тодорхойлуулан гэрээний нийт дүнгээс тооцсон татварыг төлсөн байна. Гэвч татварын алба татварын ногдлыг тодорхойлохдоо тусгай зөвшөөрлийг анх авахад төрийн байгууллагад төлсөн хураамж, төлбөрийг хасалгүйгээр гэрээний нийт үнээс шууд татвар ногдуулсны улмаас татвар төлөгч компани татварт илүү мөнгө төлж хохирсон гэж үзэн шүүхэд ханджээ.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Тусгай зөвшөөрөл борлуулсны татвар ногдуулах орлогыг тодорхойлохдоо тухайн тусгай зөвшөөрлийг сонгон шалгаруулалтаар авахад төрд төлсөн төлбөр, үнийн санал, үйлчилгээний хураамжийн баримтаар нотлогдох зардлыг гэрээний дүнгээс хасаж тооцох ёстой байсан. Татварын алба эдгээр зардлыг хасалгүй шууд гэрээний дүнгээс татвар ногдуулсны улмаас ойролцоогоор 37 сая төгрөг илүү төлүүлсэн тул холбогдох актын хэсгийг хүчингүй болгож, уг илүү төлөлтийг буцаан гаргуулах шаардлагатай.
- Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Татвар төлөгч компани зардлаа журмын дагуу тооцоолоогүй, гэрээний үнэ болон тооцооллын зөрүү 20-оос дээш хувь байсан тул холбогдох аргачлал, журмын дагуу гэрээний үнийн дүнгээр татвар ногдуулсан нь хууль ёсны тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.
Шийдвэр ба үндэслэл
Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, татварын ногдлыг илүү тодорхойлсон хэсгийг хууль бусад тооцон хүчингүй болгож, илүү төлсөн татварын дүнг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн.
Шүүх дараах үндэслэлийг тогтоов:
- Тусгай зөвшөөрлийг анх авахад төрийн байгууллагад төлсөн төлбөр, хураамж нь баримтаар нотлогдсон байсан тул татварын алба уг зардлыг тусгай зөвшөөрлийн үнэлгээнээс хасаж татвар ногдуулах орлогыг тодорхойлох үүрэгтэй байсан бөгөөд уг хасалтыг хийлгүй шууд гэрээний дүнгээс татвар ногдуулсан нь татвар төлөгчийг хуульд зааснаас илүү татвар төлөхөд хүргэсэн хууль бус шийдвэр болсон.
- Татвар төлөгчийн ирүүлсэн маягтын мэдээлэл болон худалдах, худалдан авах гэрээний дүн илт зөрүүтэй байхад татварын алба үүнийг тодруулаагүй, татвар төлөгчид маягтыг зөв бөглөх арга зүйн туслалцаа үзүүлж, хасагдах зардлын баримтыг гаргуулах үүргээ биелүүлээгүй тул хариуцагчийн татвар төлөгчийг буруутгасан тайлбар үндэслэлгүй гэж үзсэн.
- Захиргааны байгууллагын хууль бус тооцооллын улмаас татвар төлөгч компани татварыг илүү төлсөн нь нотлогдсон тул хуульд заасны дагуу илүү төлсөн татварыг буцаан гаргуулах нь зүйтэй.
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Эрх борлуулсан, шилжүүлсний орлогод албан татвар ногдуулах орлогыг тодорхойлохдоо төрийн байгууллагаас эрх олгохтой холбогдон төлсөн, баримтаар нотлогдох төлбөр хураамжийг нийт үнэлгээнээс хасаж тооцох үүрэгтэй тул уг зардлыг хасалгүй шууд гэрээний үнээс татвар ногдуулсныг хууль бус гэж үзнэ (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 30.3, 30.3.1).
- Татвар төлөгчийн гаргасан тооцоолол, маягтын тоо баримт зөрүүтэй байвал татварын алба хуульд заасан туслалцаа үзүүлэх, мэдээллээр хангах үүргийнхээ хүрээнд зөрүүг тодруулж, хасагдах зардлын баримтыг шалгах үүрэгтэй бөгөөд энэ үүргээ хэрэгжүүлээгүй атлаа шууд өндөр дүнгээр татвар ногдуулах эрхгүй (Татварын ерөнхий хууль 75.2).
- Захиргааны байгууллагын буруу тооцооллоор тогтоосон дүнгээр татварыг илүү төлсөн нь тогтоогдсон бол татвар төлөгч илүү төлсөн дүнгээ буцаан гаргуулах эрхтэй (Татварын ерөнхий хууль 12.1.4).