Тогтоол №8979·Захиргаа · Давж шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Сумын иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын (ИТХ) даргыг сонгохдоо нэг нэр дэвшигч гарсан тохиолдолд илээр санал хураахаар журамлаж, улмаар илээр санал хураан даргыг сонгосон үйл ажиллагаа хууль нийцсэн эсэх маргаан.
- **Нэхэмжлэгч**: М.Ц нарын төлөөлөгчид. Хурлын даргыг сонгохдоо нууц санал хураалт явуулах хуулийн шаардлага зөрчигдсөн тул холбогдох дэг болон даргыг сонгосон тогтоолыг хүчингүй болгуулах.
- **Хариуцагч**: Хэрлэн сумын ИТХ. Хурлын дэг нь дотоод зохион байгуулалтын шинжтэй акт бөгөөд нэг нэр дэвшигч байсан тул илээр санал хураасан нь төлөөлөгчдийн эрхийг зөрчөөгүй.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2025-01-17, **Дугаар**: 116/2025/0003/Ш
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, ИТХ-ын хуралдааны дэгийн 7.5 дахь заалт болон Хурлын даргыг сонгох тухай тогтоолыг хүчингүй болгов.
- **Үндэслэл**: Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 53.3-т Хурлын даргыг сонгохдоо "нууц санал хураалт" явуулахаар заасныг зөрчсөн.
### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР
- **Өдөр**: 2025-07-31, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Хурлын дэг нь захиргааны актын шинжгүй, дотоод үйл ажиллагааны баримт бичиг бөгөөд нэхэмжлэгч нарын эрхийг зөрчөөгүй.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 53.3-т Хурлын даргыг сонгох асуудлаар хэдэн хүн нэр дэвшсэнээс үл хамааран нууц санал хураалт явуулж, олонхын саналаар сонгохоор тусгайлан заасан.
- ИТХ нь хуралдааны дэгийг өөрөө тогтоох эрхтэй боловч (хуулийн 46.9) ийнхүү батлахдаа дээд шатны хуульд нийцүүлэх үүрэгтэй.
- Хурлын дэгийн "нэг хүний нэр дэвшсэн бол илээр санал хураах" тухай зохицуулалт нь төлөөлөгчдийн хуулиар хамгаалагдсан нууцаар санал өгөх эрхийг хөндөж байгаа тул захиргааны актын шинжийг агуулна.
- Хууль бус дэгт үндэслэн явуулсан санал хураалтын үр дүнд гарсан Хурлын даргыг сонгох тухай тогтоол нь өөрөө хууль бус акт болно.
- Нэхэмжлэлийн шаардлагыг нэмэгдүүлэхэд улсын тэмдэгтийн хураамж дахин төлөх шаардлагагүй бөгөөд хөөн хэлэлцэх хугацааг үндсэн шаардлагатай холбогдуулан тооцсон нь үндэслэлтэй.
- Хурлын даргыг байгууллагыг төлөөлөх эрх бүхий этгээдийн хувиар хариуцагчаар татан оролцуулсан тул түүнийг иргэний хувиар гуравдагч этгээдээр заавал оролцуулах шаардлагагүй.