Тогтоол №3895

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Иргэн Р.С-д олгосон газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгож, уг газарт цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах шийдвэр гаргасан захиргааны актуудыг нэхэмжлэгч Ж.Т эсэргүүцсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Ж.Т "Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын 2023 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдрийн А/283 дугаар захирамжийн Р.С-т холбогдох хэсгийг хүчингүй болгуулах, Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчийн Хурлын 2023 оны 09 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 13/05, 13/15 дугаар тогтоолын Р.С-т холбогдох хэсгийг хүчингүй болгуулах" - **Хариуцагч**: Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг дарга болон Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал. Захиргааны актууд нь хууль ёсны бөгөөд нэхэмжлэгч Газрын тухай хуулийн үүргээ биелүүлээгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-05-17, **Дугаар**: 125/ШШ2024/0027 - **Шийдвэр**: Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын А/283 дугаар захирамжийн Р.С-т холбогдох хэсгийг илт хууль бус хэмээн тооцож, Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 13/05, 13/15 дугаар тогтоолуудын холбогдох хэсгүүдийг хүчингүй болгосон. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 40.1.5, 40.1.6, Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1.6. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-06-25, **Дугаар**: 210/МА2024/00096 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Газрын тухай хуулийг буруу хэрэглэж, үндэслэлгүй дүгнэлт гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг буруу үнэлж, Газрын тухай хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгч Ж.Т /Р.С/ нь Газрын тухай хуулийн 7.1, 35.3-т заасан газар эзэмшигчийн хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болох нь тогтоогдсон. Үүнд: - Жил бүр гэрээний үүргийн биелэлтийг дүгнүүлээгүй, тайлагнаагүй. - Газрын төлбөрийг хууль болон гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй. - Газрыг зориулалтын дагуу ойжуулах, нөхөн сэргээлт хийгээгүй, жимс жимсгэнэ тариалаагүй. - Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгчөөс гаргасан газрын төлбөр төлсөн баримт, ажлын тайлан нь төлбөл зохих хэмжээтэй дүн тохирохгүй, маргаан бүхий захиргааны актын үндэслэлд заасан зөрчлийг үгүйсгэх баримт болохгүй. - Захиргааны ерөнхий хуулийн дагуу сонсох ажиллагаа хийгээгүй байсан ч, энэ нь маргаан бүхий актад дурдсан үндэслэлийг үгүйсгэх нөхцөл байдал бий болохооргүй тул захирамжийг хүчингүй болгох боломжгүй. - Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын 2023 оны А/283 дугаар захирамж нь Газрын тухай хуулийн 40.1.1, 40.1.5, 40.1.6-д заасантай нийцсэн. - Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2023 оны 09 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 13/05, 13/15 дугаар тогтоолууд нь Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль, Газрын тухай хуулийн холбогдох заалтуудын дагуу гарсан бөгөөд нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөөгүй. - Иймд хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Э " ХХК-ийн газар ашиглах эрхийг хүчингүй болгосон Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын захирамжийг эсэргүүцсэн маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: "Э " ХХК нь Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 2023 оны 10 дугаар сарын 04-ний А/000 дугаар захирамжийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд нь нэхэмжлэгчийг газрын төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй, газраа зориулалтын дагуу 2 жил дараалан ашиглаагүй тул захирамж хууль ёсны гэж үзэж байна. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-12-13, **Дугаар**: 975 - **Шийдвэр**: Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын 2023 оны 10 дугаар сарын 04-ний А/000 дугаар тушаалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 40.1.5, 40.1.6, Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.5, 4.2.8 дахь заалтуудыг баримтлан, хариуцагч сонсох ажиллагааг бүрэн гүйцэт хийгээгүй, газрын төлбөрийг төлсөн байна гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-01-24, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх газрын төлбөрийг төлсөн, сонсох ажиллагаа явагдаагүй гэж буруу дүгнэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч 2023 онд газрын төлбөрийн 114,709,995 төгрөгийн өр, ногдлын дутуутай байсан нь тогтоогдсон. - Хариуцагчийн хийсэн үзлэгээр нэхэмжлэгч газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй нь хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгчийн "Ковид цар тахлын улмаас хэвийн үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй байсан" гэх тайлбарыг хүлээн авах боломжгүй. - Нэхэмжлэгч нь "Тархины саажилттай хүүхдийн амралт, сувиллын газар" байгуулах зориулалтаар газар авсан боловч 2 давхар орон сууц барихаар төлөвлөсөн нь газрын зориулалтыг буруу ашигласан байна. - Богдхан уулын дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргаа нь Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн 30 дугаар зүйлд заасны дагуу сонсох ажиллагааг хийсэн байхад анхан шатны шүүх Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдаас сонсох ажиллагаа хийгээгүй гэж дүгнэсэн нь үндэслэлгүй. - Иймд Газрын тухай хуулийн 40.1.5, 40.1.6-д заасан үндэслэлээр газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон нь хууль ёсны байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн газар эзэмших эрхээ хүчингүй болгосон захирамжийг хүчингүй болгуулахаар шүүхэд хандсан. Нэхэмжлэгч нь газрын төлбөрөө төлж, үйл ажиллагаа явуулж байсан гэж, хариуцагч нь газрын төлбөрөө төлөөгүй, зориулалтын дагуу ашиглаагүй гэсэн үндэслэлээр захирамж гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Газрын төлбөрөө тогтоосон хэмжээнд, хугацаанд төлөөгүй, газраа зориулалтын дагуу ашиглаагүй гэх үндэслэлээр газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон захирамжийг хууль зөрчөөгүй гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Газар эзэмшигч нь газрын төлбөрөө тогтоосон хугацаанд төлөх, гэрээнд заасан нөхцөл, болзлыг биелүүлэх үүрэгтэй. Хэрэв үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгох нь хууль зөрчөөгүй. Нэхэмжлэгч нь гэрээгээр хүлээсэн газрын төлбөрийн хэмжээ, төлөх хугацааг хангаагүй, газраа зориулалтын дагуу ашиглаагүй болох нь тогтоогдсон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: СХДЗД-ын 2014 оны А/321 дүгээр захирамжаар Ч.Б-д олгосон газар эзэмших эрхийг СХДЗД-ын 2021 оны А/631 дүгээр захирамжаар хүчингүй болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Ч.Б, СХДЗД-ын 2021 оны А/631 дүгээр захирамжийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: СХДЗД, захирамж нь хууль ёсны, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-15, **Дугаар**: 184 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Ч.Б-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 40.1.5-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч газрын төлбөрөө хугацаанд нь бүрэн төлөөгүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-05-11, **Дугаар**: 221/МА2022/0318 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль зүйн үндэслэлгүй, Захиргааны ерөнхий хуульд заасан сонсох ажиллагаа явагдаагүй, газар эзэмших гэрээ байгуулаагүй байхад гэрээний нөхцөл зөрчсөн гэж үзэх боломжгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хариуцагч нэхэмжлэгчтэй газар эзэмшүүлэх гэрээ байгуулаагүй нь тогтоогдсон. - Гэрээ байгуулаагүй тохиолдолд нэхэмжлэгчийг Газрын тухай хуулийн 35.3.1-д заасан "гэрээнд заасан нөхцөл, болзлыг биелүүлэх" үүргээ биелүүлээгүй гэж үзэх үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгч газрын төлбөрөө мэдэгдлийн дагуу төлсөн нь баримтаар нотлогдсон. - Нэхэмжлэгчийг Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан "хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй" гэх үндэслэл тогтоогдоогүй. - Захиргааны ерөнхий хуулийн 24.2-т заасан бодит нөхцөл байдлыг тогтоох үүргээ хариуцагч захиргааны байгууллага биелүүлээгүй. - Газар эзэмших эрх үүссэнээс хойш Газрын тухай хуульд заасан эрх, үүргийн зөрчил гаргасан байдал тогтоогдохгүй байхад захирамж гаргасан нь хууль бус. - Анхан шатны шүүх нөхцөл байдлуудад зөв дүгнэлт хийсэн хэдий ч зөвхөн "газрын төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй, маргаан бүхий захирамжийг гарснаас хойш төлбөрөө төлсөн" гэх үндэслэлээр нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.2-д заасан шаардлагыг хангаагүй. - Иймд СХДЗД-ын 2021 оны 10 дугаар сарын 22-ны өдрийн А/631 дүгээр захирамжийг хүчингүй болгох нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч газар эзэмших эрхээ цуцлах захирамжийг эс зөвшөөрч, хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, газрын төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй, газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй гэсэн үндэслэлээр газар эзэмших эрхийг нь цуцласан нь хуульд нийцээгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн шаардлагыг хангаж, захирамжийг хүчингүй болгосон. Газрын тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.5, 40.1.6, 61 дүгээр зүйлийн 61.1-ийг баримталсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгч нь гэрээгээ биелүүлээгүй, газрын төлбөрөө төлөөгүй, газраа ашиглаагүй гэсэн үндэслэлээр давж заалдсан. Шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч газраа ашиглаж байсан, газрын төлбөрөө бүрэн төлсөн байхад хариуцагч нь үндэслэлгүйгээр газар эзэмших эрхийг нь цуцалсан. Газрын тухай хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.6-д заасны дагуу газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй гэдгийг тогтоосон баримт байхгүй. Газрын төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй гэсэн үндэслэл нь нэхэмжлэгч газрын төлбөрөө бүрэн төлсөн байхад буруу болсон. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хуульд нийцсэн.