Үйл явдал
Татварын хөнгөлөлт — аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын 90 хувийн хөнгөлөлт эдлэх эрх. Нэхэмжлэгч компани нь 2024 оны татварын тайлангийнхаа орлогын дүн 1.5 тэрбум төгрөгөөс бага байгаа тул татварын 90 хувийн хөнгөлөлт эдлэхийг хүссэн боловч татварын алба харилцан хамааралтай этгээдийн орлогыг нэгтгэн тооцсоноор хөнгөлөлт эдлэх босго давсан гэж үзэн татвар ногдуулахаар шийдвэрлэсэн нь маргаан үүсэв.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Татварын алба харилцан хамааралтай этгээдийг тогтоохдоо зөвхөн эцсийн өмчлөгч давхацсан гэх үндэслэлээр автоматаар тооцоолсон, хоёр компани нь үйл ажиллагаа, удирдлага, хөрөнгө нь бие даасан тул орлогыг механикаар нийлүүлж хөнгөлөлтөөс татгалзах нь хуулийн зорилготой нийцэхгүй гэж үзэв.
- Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нэхэмжлэгч болон нөгөө компани нь нэг эцсийн өмчлөгчтэй тул харилцан хамааралтай бөгөөд тэдгээрийн татварт ногдох орлогын нийлбэр нь хуульд заасан 1.5 тэрбум төгрөгийн босгогоос давсан тул хөнгөлөлт үзүүлэх боломжгүй гэж үзэв.
Шийдвэр ба үндэслэл
Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. Учир нь нэхэмжлэгч болон түүний харилцан хамааралтай гэж үзсэн компаниудын татварт ногдох орлогын нийлбэр нь хуульд заасан босгогоос давсан баримттай тул татварын хөнгөлөлт эдлэх эрхгүй гэж дүгнэв. Мөн Татварын ерөнхий хууль 27.1.3-д заасны дагуу нэг этгээд нөгөө этгээдийн хувьцаа, оролцоог 20 ба түүнээс доошгүй хувиар эзэмшдэг бол тэдгээрийг харилцан хамааралтай гэж үзэх ёстой байсан тул хариуцагчийн дүгнэлт үндэслэлтэй байна. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 22.3-д харилцан хамааралтай этгээдийн орлогыг нийлүүлж тооцохыг заасан тул нэхэмжлэгчийн орлогын дүн дээр харилцан хамааралтай этгээдийн борлуулалтын орлогыг нэмж тооцох нь хууль тогтоомжийн дагуу юм.
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Харилцан хамааралтай этгээдийн татварт ногдох орлогыг тооцохдоо тухайн аж ахуйн нэгж болон түүнтэй ажил гүйлгээ хийсэн харилцан хамааралтай этгээдийн орлогын нийлбэрийг тооцох ёстой (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 22.3).
- Хувьцаа, оролцоог 20 ба түүнээс доошгүй хувиар эзэмшдэг бол тэдгээрийг харилцан хамааралтай гэж үзнэ (Татварын ерөнхий хууль 27.1.3).
- Хөнгөлөлт эдлэх босго нь харилцан хамааралтай этгээдүүдийн орлогын нийлбэрээр тогтоогддог тул орлогын дүн босгогоос давсан тохиолдолд хөнгөлөлт эдлэх эрхгүй (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хууль 22.1).